शंभुरपि तथा करोमीत्युवाच
शंभू म्हणाले, "तसेच करीन."
राम एव नाथः सीताया भविष्यति रामं च कृत्वा स्वस्त्यद्यैव करिष्यामि गृहाणाजगवं धनुरिदम्
शंभू म्हणाले, "सीतेचा स्वामी फक्त रामच होईल. आजच मी रामाला मंगल करून हे धनुष्य देतो, घे हे माझे धनुष्य."
राजोवाच- किमेतेनाजगवेन धनुषा स्वयंवरे सीतां रामं प्रापय
राजा म्हणाला, "तुमच्या या धनुष्यामुळे स्वयंवरात सीता रामाला कशी मिळेल?"
शंकर उवाच- इदं धनुरसज्यं मे यस्तु सज्यं करिष्यति तस्मै देया मया सीता प्रतिज्ञामेवमाचर
शंकर म्हणाले, "हे माझे धनुष्य अजून सज्ज नाही; जो कोणी हे सज्ज करील, त्याला मी सीता देईन. ही माझी प्रतिज्ञा आहे, तसेच कर."
इत्येवमुक्त्वा भगवान्गणैरंतर्दधे हरः । अथादातुं धनू राजा न शशाकातियत्नतः
असे म्हणून भगवान हर सभेतून अदृश्य झाले. मग राजा खूप प्रयत्न करूनही ते धनुष्य उचलू शकला नाही.
अथोज्ज्वलं शतसहस्रगजबलं समाहूय गृहाणेत्युवाच
मग त्याने शंभर हजार हत्तींच्या बळाइतकी फौज बोलावली आणि म्हणाला, 'हे उचल.'
स चापि मातुलं नत्वाट्टहासं कृत्वोत्प्लुत्य धनुर्द्वाभ्यां कराभ्यामुद्दधार जानुपर्यंतं मातुलो मारीचः श्रुत्वा एकाकी विप्रवेषं कृत्वा विदेहमयाचत वैश्वदेवांते प्राप्तमतिथिं मामवैहि
तो मारीच, मामा समोर नतमस्तक झाला, मोठ्याने हसला, उडी मारून दोन्ही हातांनी धनुष्य गुडघ्यापर्यंत उचलले. मारीचाचा मामा हे ऐकून, ब्राह्मणाचा वेष घेऊन, वैश्वदेवाच्या शेवटी विदेहाकडे गेला आणि म्हणाला, 'माझे आगमन पाहुणा म्हणून मान्य करा.'
राजोवाच- स्वागतं भो इदं ब्रह्मन्नासनं तत्र निषीदेति
राजा म्हणाला, "स्वागत आहे ब्राह्मण, हे आसन घ्या, तिथे बसा."
स चातिथिस्तथेत्युक्त्वा निषसाद
तो पाहुणा म्हणाला, "तसेच," आणि बसला.
अथ राजा जलमादाय पादौ प्रक्षाल्य गंधपुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य महाजं तस्मै निवेद्य भोजनाय प्रार्थयामास
मग राजाने पाणी घेऊन त्याचे पाय धुतले, चंदन, फुले आणि अक्षता अर्पण केली, उत्तम भोजन दिले आणि जेवायला सांगितले.
स चापि तदन्नं षड्रसोपेतं सौवर्णभाजनगतमीक्षमाणइवेतस्ततो विलोकयामास
त्या पाहुण्याने पाहिले की ते अन्न सहा रसांनी युक्त आणि सुवर्णाच्या भांड्यात ठेवलेले आहे; ते पाहून त्याने आजूबाजूला पाहिले.
वीक्ष्यासावचिंतयदेनां कथमपहरामि कथमालिंगामि कथमन्यत्किंचित्करोमीत्येवमवसरमलभमानस्तूष्णीमेव विनिर्गतः
तीला पाहून तो मनात म्हणाला, 'कसे तिला पळवू? कसे मिठी मारू? अजून काय करू?' पण संधी न मिळाल्याने तो गप्पच बाहेर गेला.
अथ देवा धनुःसज्जीकरणाय यतमाना अहंपूर्विकया विद्यमाना अन्योन्यतिरस्कारेण महेंद्रः प्राप धनुरुत्तमं प्रांतद्वयात्परं नावनमयितुं शशाक
मग सर्व देव धनुष्य सज्ज करण्यासाठी स्पर्धा करू लागले. प्रत्येकाने एकमेकांना मागे टाकण्याचा प्रयत्न केला. महेंद्र धनुष्यापर्यंत गेला, पण दोन्ही टोकांनाही वाकवू शकला नाही.
अथ सूर्यो धनुरादाय नमयन्नेव निपपात
मग सूर्याने धनुष्य उचलून वाकवायचा प्रयत्न केला, पण तो खाली पडला.
वायुर्बलवतां श्रेष्ठो जग्राहाजगवमथ स्वेनैव करेणोत्कर्षयन्नधः पपात धनुश्च वायोरुपरि पपात अहसंस्तदा सर्वे
वायू, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ, त्याने धनुष्य उचलले आणि स्वतःच्या हाताने ओढताना खाली पडला. धनुष्यही त्याच्यावर पडले. हे पाहून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले.
एतस्मिन्नंतरे तुरगवरमारुह्य बाणासुरः सहस्रबाहुरनेकानेकशिरोभिर्दैत्यैः परिवृतः प्रह्लादसमेतो विदेहपुरीमाजगाम
तेवढ्यात बाणासुर, ज्याला हजार हात होते, तो उत्तम घोड्यावर बसून, अनेक डोक्यांचे असुर आणि प्रह्लादासोबत, विदेह नगरीत आला.
अथ स्वविभूषणोद्भासितां दिशं कुर्वन्स्वतेजसापयशसो देवताः कुर्वन्नानाविधगीतं शृण्वन्द्व्यंगुलमात्रेण शक्तो विरराम
मग स्वतःच्या तेजाने आणि दागिन्यांनी दिशांना उजळवून, देवांना वेगवेगळ्या गाण्यांना लावून, तो फक्त दोन बोटांच्या वेळापुरता थांबला.
प्रह्लादोबलिश्चैवधावातेऽथविरेमतुः
प्रह्लाद आणि बळीही धावत आले, पण मग ते मागे फिरले.
अथ राक्षसेषु तूष्णींभूतेषु राजानोऽतिबलिनः समागता ज्याबंधाशक्ता अपसृत्य तस्थुः
राक्षस गप्प बसले तेव्हा बलाढ्य राजे एकत्र आले, त्यांनी धनुष्य सजवलं, पण ते मागे सरकून उभे राहिले.
अथ ब्राह्मणाः समागताः
मग ब्राह्मण एकत्र जमले.
अथ विश्वामित्रो धनुरादाय एकांगुलपर्यंतं सज्यं कृत्वा विरराम निवृत्ताश्चापरे
मग विश्वामित्रांनी धनुष्य उचलून, एक बोटभर सजवलं आणि थांबले; बाकीचेही मागे हटले.
अथ दिनमात्रे धनुषि तूष्णींभूतेषु राघवः सहानुजैरागत्य धनुर्निरीक्ष्यास्पृशत्
मग एक दिवसभर धनुष्य तसेच राहिल्यावर, राघव आपल्या भावांसह आला, धनुष्य पाहिलं आणि त्याला स्पर्श केला.
अथ राजकुमाराः शतशः समागताः सर्वाभरणभूषिता धनुर्दृष्ट्वापस्पृशुर्न चालनक्षमाः
मग शेकडो राजकुमार, सर्व दागिन्यांनी मढलेले, एकत्र आले; त्यांनी धनुष्य पाहून त्याला स्पर्श केला, पण हलवू शकले नाहीत.
अथ दाशरथिप्रमुखाःकुमाराः समागताः
मग दशरथपुत्रांसह इतर राजकुमार एकत्र जमले.
अथ वेत्रझर्झरपाणयः समागमन्सर्वानेवापसारयामासुः
मग वेत्र आणि झर्झर हातात घेणारे सगळे एकत्र आले आणि सर्वांना बाजूला हटवले.
अथ रामो लक्ष्मरणहस्तं गृहीत्वा सर्वाभरणभूषितो धनुरासाद्य स्पृष्ट्वा नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य धनुरादायोद्दधार
मग राम, सर्व दागिन्यांनी मढलेला, लक्ष्मणाचा हात धरून, धनुष्याजवळ गेला, त्याला स्पर्श केला, नमस्कार केला, प्रदक्षिणा घातली, धनुष्य उचललं आणि वर धरलं.
तदादानसमये सर्व एवैत्य सहासमूचुः अत्र भग्ना महारथा इति
तेव्हा सगळेजण एकत्र येऊन हसत म्हणाले, 'इथे मोठे रथी पराभूत झाले.'
अथ स रामो धनुर्ज्यास्थानमवनमय्य धनुषि जानुं कृत्वा सज्यमेककरेणोत्पादयन्कोट्यामनामयत्
मग रामाने धनुष्याच्या दोरीचे स्थान धनुष्यावर ठेवून, गुडघा टेकवला, एक हाताने सजवलं आणि टोकाने वाकवलं.
अथसज्जीकृतं दृष्ट्वा सर्व एव नासाग्रन्यस्तांगुलयोऽभवन्
मग धनुष्य सजवलं पाहून, सगळ्यांनी आपली बोटं नाकाच्या टोकावर ठेवली.
तस्मिन्नेवावसरे सीता पद्मकिंजल्कप्रभेषदरुणवसनं बिभ्रती नीलकुटिलकुंतलैश्चलद्भिर्यूनां मनांस्याकर्षयद्भिः प्रेक्षमाणदृष्टिभग्नकलैरिव स्त्रीणां चित्तमीदृशमिति दर्शयद्भिरिवोपशोभित-ललाटानंगचापसुभ्रूपद्मपत्रारुणविलोचना तिलप्रसूननासामृदुस्निग्धरो मशकपोलानंतरा रक्तोष्ठराक्तासनमाणिक्यनिभदाडिमीदशना जपाकुसुमारुणाधरातिशोभितचिबुकाशुक्ति-कर्णासमदीर्घकंठातिमांसलवक्षाः पीनोद्भिन्नकुचकुड्मलानेकहारोपशोभिता सुभगाका-। रानतिमांसलबाहुलता मुग्धायतसमानांगुलिशिखापद्मारुणपल्लवाविविधबहुरत्नांगुलिभूषणामुष्टिग्राह्यमध्यासु रोमराजिगंभीरनाभिः पृथुजघनाकरिकरोरुस्तूणीरजंघासुपादकमला-नूपुरादि पादविभूषणा पादांगुलीभूषिता विकसितसौगंधिकं विदधती भुंजानमारीचस्य पुरतश्चागता
त्याच वेळी, सीता कमळाच्या केशरासारख्या लाल वस्त्रात, निळ्या कुरळ्या केसांनी तरुणांचे मन खेचणारी, तिच्या कटाक्षाने स्त्रियांचे हृदय मोडणारी, शोभिवंत कपाळ, मदनबाणासारख्या भुवया, कमळाच्या पाकळीसारखी डोळे, तिळाच्या फुलासारखी नाक, मऊ गाल, बिंब फळासारखे ओठ, डाळिंबाच्या दाण्यासारखे दात, जपाकुसुमासारखा ठसठशीत हनुवटी, शिंपल्यासारखे कान, लांब गळा, भरदार छाती, अनेक दागिन्यांनी सजलेली, गोड बांधा, मऊ हातपाय, कमळाच्या कळीसारख्या बोटा, विविध रत्नांच्या अंगठ्या, सुडौल कंबर, खोल नाभी, रुंद कंबरे, हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे मांड्या, कमळासारखे पाय, नूपूर व पैंजणांनी सजलेले, सुगंधी फुलांचा दरवळ सोडणारी, मारीचाच्या समोर आली.