एकादशमथो वारमथैकादशचान्वितम् । मुक्तिस्नानमिदं ज्ञेयं मासं मोक्षप्रदायकम्
किंवा अकरा वेळा किंवा अकरा जपांसह करतो, त्याला हे 'मोक्षस्नान' समजावं, जे एका महिन्यात मोक्ष देणारं आहे.
शैवया विद्यया स्नानं केवलं प्रणवेन च । मृण्मयैर्नालिकेरस्य शकलैश्चोर्मिभिस्तथा
शैव विद्या किंवा फक्त प्रणव मंत्राने, मातीच्या किंवा नारळाच्या शेंगांच्या तुकड्यांनी किंवा लाटांनी अभिषेक करावा.
कांस्येन मुक्ता भुक्त्या च पुष्पादिक सरेणवा । स्नापयेद्देवदेवेशं यथासंभवमीरितैः
कांस्य, मोती, भोग, फुलं किंवा जे काही उपलब्ध असेल त्याने, देवांच्या देवतेचा अभिषेक करावा.
शृंगस्य च विधिं वक्ष्ये स्नानयोग्यं यथा भवेत् । पूर्वमंतस्तु संशोध्य बहिरंतस्तु शोधयेत्
शृंगाने स्नान करण्याची योग्य पद्धत सांगतो; आधी आतून स्वच्छ करावं, मग बाहेरून स्वच्छ करावं.
सुस्निग्धं लघुकृत्वाथ नागं छिंद्यात्कथंचन । नीचैकदेशविन्यस्तद्वारद्रोण्या सुवृत्तयोः
ते शृंग अगदी गुळगुळीत आणि हलकं करून, काळजीपूर्वक कापावं; योग्य जागी, नीट आकाराच्या पात्रात ठेवावं.
कुशानुयुतया स्नानं देवाय परिकल्पयेत् । एवं गवयशृंगस्य जलमूर्तिरथोच्यते
कुशांच्या गुच्छाने देवतेसाठी स्नानाची तयारी करावी; अशा प्रकारे गव्याच्या शृंगाची जलमूर्ती सांगितली आहे.
द्वारे निषिद्धलोहार्द्धं संधिद्वारा समन्विते । योगवक्त्रं नागदंडं नागाकारं प्रकल्पयेत्
तोंडाशी निषिद्ध धातूचं अर्धं टाळावं; सांध्याने जोडलेलं तोंड असावं, नागाच्या काठीसारखं नागाच्या आकाराचं तोंड तयार करावं.
फलस्थाने तु चषकं दंडेन समरंध्रकम् । तत्रैव पातयेत्तोयमूर्द्ध्वयंत्रघटे स्थितम्
शृंगाच्या फळाच्या टोकाला छोटं पात्र ठेवावं, काठीसाठी छिद्र असावं; तिथेच वरच्या यंत्रातील पाणी ओतावं.
पातयेदथ चान्येन वामेनैव करेण वा । मुक्तिधाराकृता तेन पवित्रं पापनाशनम्
दुसऱ्या पात्राने किंवा डाव्या हाताने ते ओतावे; अशा रीतीने मुक्तीची धार तयार होते आणि ती पवित्र करणारी, पापांचा नाश करणारी ठरते.
एवं संस्थाप्य देवेशं पंचगव्यैस्तथैव च । पंचामृतैरथ स्नाप्य मधुरत्रितयेन च
अशा प्रकारे देवेश्वराची स्थापना करून, प्रथम पंचगव्यांनी, मग पंचामृतांनी आणि नंतर तीन गोड पदार्थांनी त्याचा अभिषेक करावा.
विभूष्य भूषकैर्देवं पुनः स्नाप्य महेश्वरम् । शीतोपचारं कृत्वाथ तत आचमनादिकम्
देवाला दागिने घालून पुन्हा महेश्वराचा अभिषेक करावा, मग थंड उपचार द्यावेत आणि त्यानंतर आचमन व इतर विधी करावेत.
वस्त्रं तथोपवीतं च पंचगंधकमेव च । कर्पूरमरुवं चापि पाटीरमथ वा भवेत्
नंतर वस्त्र, उपवित, पाच प्रकारचे सुवासिक द्रव्य, तसेच कर्पूर, मरुवा आणि पाटीर किंवा जे मिळेल ते अर्पण करावे.
उभयं मिश्रितं वापि शिवलिंगं प्रपूजयेत् । कृत्स्नपीठं गंधपूर्णं यद्वा विभवसारतः
दोन्ही एकत्र मिसळून किंवा संपूर्ण आसन सुगंधांनी भरून, किंवा आपल्या सामर्थ्यानुसार शिवलिंगाची पूजा करावी.
तूष्णीमथोपचारं वा कालियं पुष्पमर्पयेत् । श्रीपत्रमरुचित्याजं यथाशक्त्याखिलं यथा
मग शांतपणे किंवा योग्य उपचारांनी, कालीया फुले, श्रीपत्र, मरू, चित्या आणि आपल्या शक्तीनुसार इतर सर्व अर्पण करावीत.
अनेकद्रव्यधूपं च गुग्गुलं केवलं तथा । कपिलाघृतसंयुक्तं सर्वधूपाय शस्यते
अनेक प्रकारचे धूप किंवा फक्त गुग्गुळ, तसेच कपिला गायीच्या तुपासह मिश्रित धूप सर्वात श्रेष्ठ मानला जातो.
धूपं दत्वा यथाशक्ति कपिलाघृतदीपकान् । अथवाप्याज्यमात्रेण दीपान्दत्वोपहारकम्
आपल्या शक्तीनुसार धूप अर्पण करून, कपिला गायीच्या तुपाचे दिवे किंवा निदान तुपाचे दिवे अर्पण करावेत.
यथाशक्त्युपपन्नं च दत्वा पुष्पसमन्वितम् । मुखशुद्धिं ततो दत्वा दत्वा तांबूलमादरात्
आपल्या सामर्थ्यानुसार योग्य वस्तू आणि फुले अर्पण करून, मग मुखशुद्धी द्यावी आणि आदराने तांबूल अर्पण करावा.
प्रदक्षिणनमस्कारौ पूजैवं हि समाप्यते । गीतांगपंचकं पश्चात्तानि विज्ञापयामि ते
प्रदक्षिणा आणि नमस्कार केल्यावर पूजा पूर्ण होते; त्यानंतर मी तुला गीत, वाद्य इत्यादी पाच अर्पणांची माहिती देईन.
गीतं वाद्यं पुराणं च नृत्यं हासोक्तिरेव च । नीराजनं च पुष्पाणामंजलिश्चाखिलार्पणम्
गाणे, वाद्य, पुराणांचे पठण, नृत्य, आनंदाचे शब्द, तसेच आरती, फुलांची अर्पणा आणि सर्वस्व捨र्पणाची मुद्रा.
क्षमा चोद्वासनं चैव कीर्तितं चोपचारकम् । भूषणं च तथा छत्रं चामरं व्यजनं तथा
क्षमायाचना आणि विसर्जन, तसेच स्तुती, दागिने, छत्र, चामर आणि पंखा हेही उपचार मानले जातात.
शिवोपवीतं कैङ्कर्यं षडीशानोपचारकम् । द्वात्रिंशदुपचारैस्तु यः समाराधयेच्छिवम्
शिवोपवित, सेवा आणि षडिशान उपचार, या बत्तीस उपचारांनी जो शिवाची पूजा करतो तो खरा पूजक आहे.
एकेनाह्ना समस्तानां पापानां नाशनं ध्रुवम् । द्वात्रिंशदुपचारं स्यात्पूजनं तूत्तमोत्तमम्
एका दिवसात हे सर्व बत्तीस उपचार केल्यास सर्व पापांचा नाश नक्कीच होतो; अशी पूजा सर्वात श्रेष्ठ आहे.
सदाशिव उवाच- एवमेतत्कपिश्रेष्ठ तव पूजां वदाम्यहम् । मत्पादयुगलं पूज्य सर्वपूजाकरो भव
सदाशिव म्हणाले— हे वानरश्रेष्ठ, मी तुझ्या पूजेचे वर्णन केले; माझ्या पायांची पूजा करून सर्व पूजा साध्य कर.
आराध्येत्थं यथालिंगे तन्ममाराधनं कुरु । हनूमानुवाच- गुरुणा लिंगपूजैव नियता कल्पिता मम
लिंगात जशी पूजा करावी तशीच माझी पूजा कर; हनुमान म्हणाले— माझ्या गुरूंनी मला लिंगपूजा निश्चित केली आहे.
तां करोमि पुरा देव पश्चात्त्वत्पादपूजनम् । इत्युक्त्वैव नमस्येशं शिवलिगार्चनेऽभवत्
हे देवा, ती मी पूर्वी केली आहे; नंतर तुझ्या पायांची पूजा करतो. असे म्हणून त्याने ईश्वराला नमस्कार केला आणि शिवलिंगपूजेत मग्न झाला.
सरस्तीरमथो गत्वा कृत्वा सैकतवेदिकाम् । तालपत्रैर्विरचितमासनं परिकल्पयेत्
मग सरोवराच्या काठी जाऊन, वाळूची वेदी तयार करून, तालपत्रांनी आसन तयार करावे.
प्रक्षाल्य पादहस्तौ तु समाचम्य समाहितः । भस्मस्नानमथो चक्रे पुनराचम्य वाग्यतः
पाय आणि हात नीट धुऊन, मन एकाग्र करून आचमन केलं. मग त्यानं राखेचं स्नान केलं आणि पुन्हा आचमन करत वाणीवर संयम ठेवला.
देववेद्यामथो चक्रे पद्मानि सुमनोहरम् । अनंतरं तालपत्रं पद्मासनगतः कपिः
मग त्यानं देवासाठी सुंदर कमळांची आरास केली आणि लगेचच कमळासनावर बसून ताडपत्र ठेवलं.
प्राणानायम्य सन्यासं शुक्लध्यानसमन्वितः । प्रणम्य गुरुमीशानं जपन्नासीदतः परम्
श्वास नियंत्रण करत, मनात संन्यासाचा भाव ठेवून, शुद्ध ध्यानात मग्न होऊन त्यानं गुरू आणि ईशान यांना वंदन केलं आणि मोठ्या भक्तीने जप करू लागला.
अथ देवार्चनं कर्तुं यत्नमास्थितवानपि । पलाशपत्रपुटकद्वयानीत जलं शुचि
मग देवाची पूजा करायचं ठरवून त्यानं पलाशाच्या दोन पत्रपुट्यात शुद्ध पाणी आणलं.