ममाप्रियं हृषीकेश कर्तुं यत्किंचिदिष्यते । ओमित्युक्त्वाथ भगवांस्तूष्णींभूतोऽभवद्धरिः
'माझ्यासाठी जे काही अप्रिय आहे, हे हृषीकेशा, ते करायचे असेल तर...' 'ॐ' असे म्हणून भगवंत हरि गप्प बसला.
हनुमानथ देवाय व्यज्ञापयदिदं वचः । अर्थयामि विनिष्कामं मम पूजाव्रतं तथा
मग हनुमानाने देवाला विनंती केली, 'माझ्या कोणत्याही इच्छेशिवाय, मला माझे पूजेचे व्रत करायची परवानगी द्या.'
पूजार्थमप्यहं गच्छे ममानुज्ञातुमर्हसि । शंकर उवाच- कस्य पूजा क्व वा पूजा किं पुष्पं किं दलं वद
'फक्त पूजेकरिता मी जातोय; मला परवानगी द्या.' शंकर म्हणाले, 'कोणाची पूजा? कुठे पूजा? कोणते फूल? कोणते पान? सांग.'
को गुरुः कश्च मंत्रस्ते कीदृशं पूजनं तथा । एवं वदति देवेशे हनूमानतिकंपितः
'गुरु कोण? तुझा मंत्र कोणता? कशी पूजा आहे?' असे देवेश्वर विचारताच, हनुमान फारच घाबरला.
वेपमानसमस्तांगः स्तोतुमेव प्रचक्रमे । हनूमानुवाच- नमो देवाय महते शंकरायामितात्मने
संपूर्ण अंग थरथरत असताना हनुमान स्तुती करू लागला. हनुमान म्हणाला — महादेव, अमर्याद आत्मा असलेल्या शंकराला माझा नमस्कार असो.
योगिने योगधात्रे च योगिनां गुरवे नमः । योगिगम्याय देवाय ज्ञानिनां पतये नमः
योगी, योगाचा आधार, योग्यांचा गुरु, योग्यांना गम्य असलेल्या देवाला आणि ज्ञानी लोकांचा स्वामी यांना नमस्कार.
वेदानां पतये तुभ्यं देवानां पतये नमः । ध्यानायध्यनगम्याय धातॄणां गुरवे नमः
वेदांचा स्वामी, देवांचा स्वामी, ध्यानाने गम्य असलेल्या आणि सृष्टीकर्त्यांचा गुरु असलेल्या तुला नमस्कार.
शिष्टायशिष्टगम्याय भूम्यादि पतये नमः । नमस्तेत्यादिना वेदवाक्यानां निधये नमः
शिक्षित आणि अशिक्षितांना गम्य असणाऱ्या, पृथ्वी व इतर सर्व तत्त्वांचे स्वामी, 'नमः' या शब्दाने सुरू होणाऱ्या वेदवाक्यांचा आधार असलेल्या तुला नमस्कार.
आतनुष्वेतिवाक्यैश्च प्रतिपाद्याय ते नमः । अष्टमूर्ते नमस्तुभ्यं पशूनांपतये नमः
'तो सर्वांच्या आत्म्यात आहे' अशा वाक्यांनी ओळखता येणाऱ्या तुला नमस्कार. अष्टमूर्ती असलेल्या आणि सर्व प्राण्यांचा स्वामी असलेल्या तुला नमस्कार.
त्र्यंबकाय त्रिनेत्राय सोमसूर्याग्निलोचन । सुभृंगराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियाय ते
त्र्यंबक, त्रिनेत्र, ज्यांच्या डोळ्यांत चंद्र, सूर्य आणि अग्नी आहेत, आणि ज्यांना धत्तूर, धतुरा, द्रोण या फुलांचा विशेष प्रिय आहे, अशा तुला नमस्कार.
बृहतीपूगपुंनाग चंपकादिप्रियाय च । नमस्तेस्तु नमस्तेस्तु भूय एव नमोनमः
बृहती, पान, पुन्नाग, चंपक आणि इतर फुलांना प्रिय मानणाऱ्या तुला वारंवार नमस्कार, पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
शिवो हरिमथ प्राह मा भैषीर्वद मेऽखिलम् । हनुमानुवाच- शिवलिगार्चनं कार्यं भस्मोद्धूलितदेहिना
शिवाने हरिला सांगितले — 'घाबरू नकोस, सर्व काही मला सांग.' हनुमान म्हणाला — अंगावर भस्म लावून शिवलिंगाची पूजा करावी.
दिवासंपादितैस्तोयैः पुष्पाद्यैरपि तादृशैः । देव विज्ञापयिष्यामि शिवपूजाविधिं शुभम्
दिवसा आणलेल्या पाण्याने, तसेच फुलांसारख्या वस्तूंनी, हे देवा, मी तुला शिवपूजेची शुभ पद्धत सांगतो.
सायंकाले तु संप्राप्ते अशिरः स्नानमाचरेत् । क्षालितं वसनं शुष्कं धृत्वाचम्य द्विरग्रधीः
संध्याकाळ झाली की डोक्याचा स्नान करावे, स्वच्छ व कोरडे वस्त्र परिधान करून, शुद्धी करून, मन एकाग्र करून बसावे.
अथ भस्म समादाय आग्नेयं स्नानमाचरेत् । प्रणवेन समामंत्र्याप्यष्टवारमथापि वा
नंतर भस्म घेऊन, अग्नीसंस्कारयुक्त स्नान करावे. प्रणवमंत्राने किंवा आठ वेळा किंवा इच्छेनुसार ते करावे.
पंचाक्षरेण मंत्रेण नाम्ना वा येनकेनचित् । सप्ताभिमंत्रितं भस्म दर्भपाणिः समाहरेत्
पंचाक्षरी मंत्राने किंवा कुठल्याही नावाने, जसे वाटेल तसे, सात वेळा मंत्रित केलेले भस्म, दर्भ हातात घेऊन घ्यावे.
ईशानः सर्वविद्यानामुक्त्वा शिरसि पातयेत् । तत्पुरुषाय विद्महे मुखे भस्म प्रसेचयेत्
'ईशानः सर्वविद्यानाम्' असे म्हणून डोक्यावर भस्म लावावे. 'तत्पुरुषाय विद्महे' असे म्हणून तोंडावर भस्म शिंपडावे.
अघोरेभ्योऽथ घोरेभ्यो भस्म वक्षसि निक्षिपेत् । वामदेवाय नम इति गुह्यस्थाने विनिक्षिपेत्
'अघोरेभ्यः' आणि 'घोरेभ्यः' असे म्हणून छातीवर भस्म लावावे. 'वामदेवाय नमः' असे म्हणून गुप्त स्थानी लावावे.
सद्योजातं प्रपद्यामि निक्षिपेदथ पादयोः । उद्धूलयेत्समस्तांगे प्रणवेन विचक्षणः
'सद्योजातं प्रपद्यामि' असे म्हणून पायांवर भस्म लावावे. नंतर प्रणवमंत्राने संपूर्ण अंगावर भस्म शिंपडावे.
त्रैवर्णिकानामुदितः स्नानादिविधिरुत्तमः । शूद्रादीनां प्रवक्ष्यामि यदुक्तं गुरुणा तथा
त्रिवर्णीयांसाठी हे स्नान व इतर विधी श्रेष्ठ सांगितले आहेत. शूद्र व इतरांसाठी गुरुने जे सांगितले ते मी सांगतो.
शिवेति पदमुच्चार्य भस्मसंमंत्रयेत्सुधीः । सप्तवारमथादाय शिवायेति शिरः क्षिपेत्
'शिव' हे शब्द उच्चारून, सुज्ञाने भस्म मंत्रित करावे. सात वेळा ते घेऊन 'शिवाय' असे म्हणून डोक्यावर लावावे.
शंकराय मुखे प्रोक्तं सर्वज्ञाय हृदि क्षिपेत् । स्थाणवे नम इत्युक्त्वा गुह्ये चापि स्वयंभुवे
'शंकराय' असे म्हणून तोंडावर, 'सर्वज्ञाय' असे म्हणून हृदयावर, 'स्थाणवे नमः' असे म्हणून गुप्त स्थानी आणि 'स्वयंभुवे' असे म्हणून भस्म लावावे.
उच्चार्य पादयोः क्षिप्त्वा भस्मशुद्धमतः परम् । नमः शिवायेत्युच्चार्य सर्वांगोद्धूलनं स्मृतम्
शुद्ध केलेली भस्म पायांवर लावून, 'शिवाला नमस्कार' असे म्हणावे. असे केल्यावर सर्व अंग शुद्ध करण्याचा विधी पूर्ण होतो.
तदभावे तु दूर्वाः स्युस्तदभावे तु राजतम् । संध्योपास्तिं जपं देव्याः कृत्वा देवगृहं व्रजेत्
भस्म नसेल तर दुर्वा घ्याव्यात, त्या नसतील तर चांदी घ्यावी. संध्योपासना आणि देवीची जप पूर्ण करून मग देवळात जावे.
देववेदिमथो वापि कल्पितं स्थंडिलं तु वा । मृण्मयं कल्पितं शुद्धं पद्मादिरचनायुतम्
देवाच्या वेदीवर, किंवा तयार केलेल्या चौथऱ्यावर, किंवा मातीच्या स्वच्छ आणि कमळादी रचना असलेल्या जागेत पूजा करावी.
चातुर्वर्णक रंगैश्च श्वेतेनैकेन वा पुनः । विचित्राणि च पद्मानि स्वस्तिकादि तथैव च
चार रंगांच्या रंगांनी किंवा फक्त पांढऱ्या रंगाने, वेगवेगळ्या कमळांच्या, स्वस्तिकासारख्या रचना कराव्यात.
उत्पलादि गदा शंख त्रिशूलं डमरुं तथा । सरोक्तपंचप्रासादं शिवलिंगमथैव च
नीलकमळ व इतर फुलांची, गदा, शंख, त्रिशूळ, डमरू, पाच शिखरांची आणि शिवलिंगाची चित्रे काढावीत.
सर्वकामफलं वृक्षं कुलकं कोलकं तथा । षट्कोणंचत्रिकोणंचनवकोणमथापिवा
सर्व इच्छा पूर्ण करणारे झाड, गट, लहान ढिगारे, सहा कोपऱ्याचे, त्रिकोणी, नवकोनी अशा रचना कराव्यात.
कोणद्वादशकांदोलां पादुकाव्यजनानि च । चामरच्छत्रयुगलं विष्णुब्रह्मादिकं तथा
बारा कोपऱ्याच्या झुला, पादत्राणे, पंखे, चामर, छत्रीची जोडी, विष्णू, ब्रह्मा इत्यादींची चित्रे काढावीत.
चूर्णैर्विरचयेद्वेद्यां धीमान्देवालयेऽपि वा । यत्रापि देवपूजा स्यात्तत्रैवं कल्पयेद्बुधः
बुद्धिमान माणसाने वेदीवर किंवा देवळात रंगांची सजावट करावी. जिथे देवाची पूजा होते तिथे असेच करावे.