श्रीसदाशिव उवाच- रचयिष्यामि धम्मिल्लमेहि मत्पुरतः शुभे । देव्याह न च युक्तं तद्भर्त्राशुश्रूषणं स्त्रियः
श्री सदाशिव म्हणाले—'शुभे, मी तुझ्या समोर तुझे केस मोकळे करून बांधीन.' देवी म्हणाली, 'पतीने पत्नीची सेवा करणे योग्य नाही.'
केशप्रसाधनकृतावनर्थांतरमापतेत् । केशप्रसाधने देव तत्वं सर्वं न चेप्सितम्
'पतीने केस विंचरणे हे अशुभ मानले जाते; देवा, मला केसांची सजावट तुझ्याकडून नको आहे.'
अथ बंधे कृते पश्चादंसप्रांतप्रमार्जनम् । तनोश्चरमसंलग्न केशपुष्पादिमार्जनम्
मग केस बांधून झाल्यावर, खांद्याच्या टोकांवरचे स्वच्छ करणे, आणि शरीराला चिकटलेले केस, फुले वगैरे काढणे हे होते.
एतस्मिन्वर्तमाने तु महात्मानो यदागमन् । तदा किमुत्तरं वाच्यं तव देवादिवंदिनः
हे चालू असताना, जेव्हा मोठ्या आत्म्यांचे आगमन झाले, तेव्हा देव आणि स्तुती करणाऱ्यांना तू काय उत्तर द्यावे?
नायांति चेदथ विभो भीतिर्नाशमुपेष्यति । एवं हि भाषमाणां तां करेणाकृष्य शंकरः
'जर ते आले नाहीत, तर भयामुळे नाश होईल.' असे बोलताना शंकरांनी तिचा हात धरून तिला जवळ ओढले.
स्वोर्वोस्तां स्थापयित्वैव विस्रस्य कचबंधनम् । विभज्य च कराभ्यां स प्रससार नखैरपि
आपल्या मांडीवर तिला बसवून, केसांचा गुंता मोकळा केला; दोन्ही हातांनी विभागून, नखांनी ते नीट पसरवले.
विष्णुदत्तां पारिजातस्रजं कचगतामपि । कृत्वा धम्मिल्लमकरोदथ मालां करागताम्
विष्णूने दिलेली पारिजाताची माळ तिच्या केसात असतानाही, त्याने तिचे केस नीट बांधून ती माळ तिच्या हातात ठेवली.
मल्लिकास्रजमादाय बबंध कचबंधने । कल्पप्रसूनमालां च ब्रह्मदत्तां महेश्वरः
मल्लिकेची माळ घेऊन त्याने तिच्या केसात गुंफली आणि ब्रह्मदेवाने दिलेली कल्पवृक्षाची फुलांची माळही महादेवाने ठेवली.
पार्वतीवसने गूढगंधाढ्ये च समादधात् । अथांसपृष्ठसंलग्नमार्जनं कृतवान्विभुः
पार्वतीच्या वस्त्रात, गुप्त सुगंध असलेल्या ठिकाणी, त्याने ती ठेवली आणि मग प्रभूने तिच्या खांद्यामागे एक स्वच्छतेसाठीचा कापड बांधला.
श्लथनीवेरधो देव्या वस्त्रवेष्टेरधोगतः । देवः किमिदमित्युक्त्वा नीवीबंधं चकार ह
देवीचे खालील वस्त्र सैल होऊन खाली सरकले होते; ते पाहून देव म्हणाला, 'हे काय?' आणि मग तिने कंबरपट्टा घट्ट बांधला.
नासाभूषणमेतत्ते पश्यामि स मदात्ततः । इत्युक्त्वा स्वयमादाय विच्छायं मौक्तिकं सती
'हे तुझे नाकातील दागिने आहे, मी पाहते,' असे म्हणून सतीने स्वतः मोती घेतला आणि त्याची नीट पाहणी केली.
हरिद्रायाः समायोगे मुक्ताफलमदीप्तिमत् । इदं हि ध्रियतां मुक्ताफलं मम तव प्रियम्
हळदीसोबत मिळाल्यावर मोत्याला तेज येते; 'हा मोती, जो मला प्रिय आहे, तो तूच ठेव,' असे तिने सांगितले.
पार्वत्युवाच- अहो त्वन्मंदिरं शंभो सर्ववस्तुसमृद्धिमत् । पूर्वमेव मया सर्वं वस्तुज्ञातं विभूषणैः
पार्वती म्हणाली, 'शंभो, तुझे घर सर्व प्रकारच्या संपत्तीने भरलेले आहे; तुझ्या दागिन्यांमुळे मी आधीच तुझ्याकडील सर्व वस्तू ओळखल्या आहेत.'
अहो द्रविणसंपत्तिर्भूषणैरवगम्यते । शिरोविभूषितं देव ब्रह्मशीर्षस्य मालया
'खरंच, माणसाची संपत्ती त्याच्या दागिन्यांवरून कळते; प्रभो, तुझ्या डोक्यावर ब्रह्मदेवाच्या शिरोमाल्याने शोभा आली आहे.'
नरकस्य तथा माला वक्षःस्थलविभूषणम् । शेषश्च वासुकिश्चैव सविषौ तव कंकणे
'नरकाची माळ तुझ्या छातीचे अलंकार आहे; शेष आणि वासुकी, दोघेही विषयुक्त, हे तुझे कडे आहेत.'
दिशोंऽबरे जटा केशा भसितं चांगरागकम् । महोक्षो वाहनं गोत्रं कुलं चाज्ञातमेव च
'दिशा आणि आकाश हे तुझे जटाजूट आणि केस आहेत, राख हे तुझ्या अंगाचे लेप आहे; मोठा बैल तुझे वाहन आहे, तुझा कुळ आणि घराणे कोणालाच माहीत नाही.'
ज्ञायेते पितरौ नैव विरूपाक्षं तथा वपुः । एवं वदंतीं गिरिजां विष्णुः प्राहाति कोपनः
'तुझे आई-वडील कोण आहेत हे कळत नाही, तुझा खरा रूपही ओळखता येत नाही, हे त्रिनेत्री.' अशी गिरिजा बोलत असताना, विष्णू रागावून म्हणाला:
किमर्थं निंदसे देवि देवदेवं जगत्पतिम् । त्यक्ष्ये प्राणान्प्रियान्भद्रे तव नूनमसंयमम्
'देवी, तू देवांचा देव, जगाचा स्वामी यांची निंदा का करतेस? हे शुभे, मी आपले प्राण सोडीन, कारण तुझ्यात संयम नाही.'
यत्रेशनिंदनं भद्रे तत्र नो मरणं व्रतम् । इत्युक्त्वाथ नखाभ्यां हि हरिश्छेत्तुं शिरोगतः
'जिथे ईशाची निंदा होते, तिथे आमच्यासाठी मृत्यूचे व्रत आहे.' असे म्हणून हरिने आपल्या नखांनी स्वतःचे डोके कापण्याचा प्रयत्न केला.
महेशस्तु करं गृह्य प्राह मा साहसं कृथाः । पार्वतीवचनं सर्वं प्रियं मम तवाप्रियम्
मग महेशाने त्याचा हात धरून सांगितले, 'अशी घाई करू नकोस; पार्वतीचे सर्व बोल मला आवडले, पण तुला ते अप्रिय वाटले.'
ममाप्रियं हृषीकेश कर्तुं यत्किंचिदिष्यते । ओमित्युक्त्वाथ भगवांस्तूष्णींभूतोऽभवद्धरिः
'माझ्यासाठी जे काही अप्रिय आहे, हे हृषीकेशा, ते करायचे असेल तर...' 'ॐ' असे म्हणून भगवंत हरि गप्प बसला.
हनुमानथ देवाय व्यज्ञापयदिदं वचः । अर्थयामि विनिष्कामं मम पूजाव्रतं तथा
मग हनुमानाने देवाला विनंती केली, 'माझ्या कोणत्याही इच्छेशिवाय, मला माझे पूजेचे व्रत करायची परवानगी द्या.'
पूजार्थमप्यहं गच्छे ममानुज्ञातुमर्हसि । शंकर उवाच- कस्य पूजा क्व वा पूजा किं पुष्पं किं दलं वद
'फक्त पूजेकरिता मी जातोय; मला परवानगी द्या.' शंकर म्हणाले, 'कोणाची पूजा? कुठे पूजा? कोणते फूल? कोणते पान? सांग.'
को गुरुः कश्च मंत्रस्ते कीदृशं पूजनं तथा । एवं वदति देवेशे हनूमानतिकंपितः
'गुरु कोण? तुझा मंत्र कोणता? कशी पूजा आहे?' असे देवेश्वर विचारताच, हनुमान फारच घाबरला.
वेपमानसमस्तांगः स्तोतुमेव प्रचक्रमे । हनूमानुवाच- नमो देवाय महते शंकरायामितात्मने
संपूर्ण अंग थरथरत असताना हनुमान स्तुती करू लागला. हनुमान म्हणाला — महादेव, अमर्याद आत्मा असलेल्या शंकराला माझा नमस्कार असो.
योगिने योगधात्रे च योगिनां गुरवे नमः । योगिगम्याय देवाय ज्ञानिनां पतये नमः
योगी, योगाचा आधार, योग्यांचा गुरु, योग्यांना गम्य असलेल्या देवाला आणि ज्ञानी लोकांचा स्वामी यांना नमस्कार.
वेदानां पतये तुभ्यं देवानां पतये नमः । ध्यानायध्यनगम्याय धातॄणां गुरवे नमः
वेदांचा स्वामी, देवांचा स्वामी, ध्यानाने गम्य असलेल्या आणि सृष्टीकर्त्यांचा गुरु असलेल्या तुला नमस्कार.
शिष्टायशिष्टगम्याय भूम्यादि पतये नमः । नमस्तेत्यादिना वेदवाक्यानां निधये नमः
शिक्षित आणि अशिक्षितांना गम्य असणाऱ्या, पृथ्वी व इतर सर्व तत्त्वांचे स्वामी, 'नमः' या शब्दाने सुरू होणाऱ्या वेदवाक्यांचा आधार असलेल्या तुला नमस्कार.
आतनुष्वेतिवाक्यैश्च प्रतिपाद्याय ते नमः । अष्टमूर्ते नमस्तुभ्यं पशूनांपतये नमः
'तो सर्वांच्या आत्म्यात आहे' अशा वाक्यांनी ओळखता येणाऱ्या तुला नमस्कार. अष्टमूर्ती असलेल्या आणि सर्व प्राण्यांचा स्वामी असलेल्या तुला नमस्कार.
त्र्यंबकाय त्रिनेत्राय सोमसूर्याग्निलोचन । सुभृंगराजधत्तूरद्रोणपुष्पप्रियाय ते
त्र्यंबक, त्रिनेत्र, ज्यांच्या डोळ्यांत चंद्र, सूर्य आणि अग्नी आहेत, आणि ज्यांना धत्तूर, धतुरा, द्रोण या फुलांचा विशेष प्रिय आहे, अशा तुला नमस्कार.