क्षंतुमर्हसि देवेशि त्यक्तकोपा विलोकय । न बभाषैवमुक्त्वा सा अरुंधत्या हि निर्ययौ
"देवी, तू राग सोडून मला क्षमा कर. असं म्हणून ती काही न बोलता अरुंधतीसोबत बाहेर गेली."
निर्गच्छंतीं मुनिर्ज्ञात्वा दंडवत्प्रणनाम च । तदारभ्य महेशाय दंडप्रणति संस्तुतिम्
ती बाहेर जात असल्याचं पाहून मुनीने दंडवत घातला; त्या वेळेपासून महेश्वराला दंडवत घालून स्तुती करू लागला.
कुर्यादुवाच च शिवा गौतम त्वं किमिच्छसि । गौतम उवाच- कृतकृत्योस्मि देवेशि यदि देयो वरो मम
मग शिवा म्हणाली, "गौतम, तुला काय हवं आहे?" गौतम म्हणाला, "देवी, मी कृतार्थ झालो आहे; जर वर द्यायचा असेल तर—"
मन्मंदिरे महाभागे भोक्तुमर्हसि सांप्रतम् । देव्युवाच- भोक्ष्यामि तव गेहेहं शंकरानुमता मुने
"महाभाग्यवती, आता तू माझ्या घरी जेवायला हवीस." देवी म्हणाली, "शंकरांच्या संमतीने मी तुझ्या घरी जेवीन, मुनी."
गत्वेशं गौतमो विप्रो लब्धानुज्ञः पुनर्गतः । भोजयामास गिरिजां देवीं चारुंधतीं तथा
परवानगी मिळाल्यावर गौतम ब्राह्मण गेला आणि पुन्हा परत आला; त्याने गिरिजा देवी आणि अरुंधतीला जेवायला घातलं.
भुक्त्वाथ पार्वती सर्वं गंधपुष्पसभूषणा । सहानुचरकन्याभिः सहस्राभिर्हरं ययौ
पार्वतीने सर्व जेवल्यावर, सुगंधी फुलांनी सजून, हजारो सेविका कन्यांसह ती हराकडे गेली.
अथाह शंकरो देवीं गच्छ गौतममंदिरम् । संध्योपास्तिमहं कृत्वा आगच्छामि पुनर्गृहम्
मग शंकर म्हणाले, "देवी, गौतमाच्या घरी जा; मी संध्योपासना करून पुन्हा घरी येतो."
इत्युक्ता प्रययौ देवी गौतमस्यैव मंदिरम् । संध्यावंदनकामाश्च सर्वएव विनिर्गताः
असं सांगितल्यावर देवी गौतमाच्या घरी गेली; संध्यावंदन करायला इच्छुक सगळेजणही निघून गेले.
कृतसंध्यास्तटाके तु महेशाद्यास्तु कृत्स्नशः । अथोत्तरमुखः शंभुर्न्यासं कृत्वा जजाप ह
तळ्याजवळ संध्यावंदन करून महेश व इतर सर्व देवांनी पूर्णपणे ती पूजा केली. मग महेशाने उत्तर दिशेकडे तोंड करून, योग्य विधी करून जप सुरू केला.
अथविष्णुर्महातेजा महेशमिदमब्रवीत् । सर्वैर्नमस्यते यस्तु सर्वैरेव समर्च्यते
तेव्हा तेजस्वी विष्णूने महेशाला म्हटले, 'जो सर्वांच्या वंदनेस पात्र आहे, ज्याची सर्वजण पूजा करतात—'
हूयते सर्वयज्ञेषु स भवान्किं जपिष्यति । रचितांजलयः सर्वे त्वामेवैकमुपासते
'तुम्ही प्रत्येक यज्ञात आवाहिले जाता; मग तुम्हाला जप करण्याची काय गरज आहे? सर्वजण हात जोडून फक्त तुमचीच उपासना करतात.'
स भवान्देवदेवेश कस्मै वा रचितांजलि । नमस्कारादि पुण्यानां फलदस्त्वं महेश्वर
'देवतांचा स्वामी, हात जोडून नमस्कार कुणाला करावा? महेश्वर, नमस्कारासारख्या पुण्य कर्मांचे फळ देणारे तुम्हीच आहात.'
तव कः फलदो वंद्यः को वा त्वत्तोधिको वद । शंकर उवाच- ध्याये न किंचिद्गोविंद न नमस्येह किंचन
'तुमच्यापेक्षा श्रेष्ठ, वंदनीय आणि फळ देणारा असा कोण आहे? सांगा.' शंकर म्हणाले—'गोविंदा, मी कोणत्याही गोष्टीचे ध्यान करत नाही, इथे कोणालाही नमस्कार करत नाही.'
नोपास्ये कंचन हरे न जपिष्येह किंचन । किंतु नास्तिकजंतूनां प्रवृत्त्यर्थमिदं मया
'हरी, मी कोणाचीही उपासना करत नाही, इथे काहीही जप करत नाही; पण हे सर्व मी नास्तिक लोकांच्या वर्तनासाठी करतो.'
दर्शनीयं हरे ते स्युरन्यथा पापकारिणः । तस्माल्लोकोपकारार्थमिदं सर्वं कृतं मया
'हरी, त्यांना हे पाहता यावे म्हणून मी असे करतो, नाहीतर ते पाप करायला लागतील; म्हणून लोकांच्या भल्यासाठी हे सर्व मी केले आहे.'
ओमित्युक्त्वा हरिरथ तं नत्वा समतिष्ठत । अथ ते गौतमगृहं प्राप्ता देवगणर्षयः
मग 'ॐ' असे उच्चारून, हरिने त्यांना वंदन केले आणि उभा राहिला; त्यानंतर सर्व देव आणि ऋषी गौतमांच्या घरी आले.
सर्वे पूजामथो चक्रुर्देवदेवे पिनाकिने । देवो हनूमता सार्द्धं गायन्नास्ते रघूत्तम
तेव्हा सर्वांनी देवांचा देव पिनाकी यांची पूजा केली; देव हनुमानासोबत बसून गाणे गात राहिला, हे रघुकुळश्रेष्ठ.
पञ्चाक्षरीं महाविद्यां सर्व एव तदा जपन् । हनूमत्करमालंब्य देव्यभ्याशं गतो हरः
त्या वेळी सर्वजण पंचाक्षरी महाविद्या जपत होते; हरा, हनुमानाचा हात धरून, देवीजवळ गेला.
एकशय्यासमासीनौ तावुभौ देवदंपती । गायन्नास्ते स हनुमांस्तुंबुरुर्नारदस्तथा
ते दोघे देवदांपत्य एकाच पलंगावर बसले होते; हनुमान, तुम्बुरू आणि नारद गाणे गात राहिले.
नानाविधिविलासांश्च चकार परमेश्वरः । आहूय पार्वतीमीश इदं वाक्यमुवाच ह
परमेश्वराने अनेक प्रकारचे खेळ केले; पार्वतीला बोलावून, ईशाने असे शब्द सांगितले.
श्रीसदाशिव उवाच- रचयिष्यामि धम्मिल्लमेहि मत्पुरतः शुभे । देव्याह न च युक्तं तद्भर्त्राशुश्रूषणं स्त्रियः
श्री सदाशिव म्हणाले—'शुभे, मी तुझ्या समोर तुझे केस मोकळे करून बांधीन.' देवी म्हणाली, 'पतीने पत्नीची सेवा करणे योग्य नाही.'
केशप्रसाधनकृतावनर्थांतरमापतेत् । केशप्रसाधने देव तत्वं सर्वं न चेप्सितम्
'पतीने केस विंचरणे हे अशुभ मानले जाते; देवा, मला केसांची सजावट तुझ्याकडून नको आहे.'
अथ बंधे कृते पश्चादंसप्रांतप्रमार्जनम् । तनोश्चरमसंलग्न केशपुष्पादिमार्जनम्
मग केस बांधून झाल्यावर, खांद्याच्या टोकांवरचे स्वच्छ करणे, आणि शरीराला चिकटलेले केस, फुले वगैरे काढणे हे होते.
एतस्मिन्वर्तमाने तु महात्मानो यदागमन् । तदा किमुत्तरं वाच्यं तव देवादिवंदिनः
हे चालू असताना, जेव्हा मोठ्या आत्म्यांचे आगमन झाले, तेव्हा देव आणि स्तुती करणाऱ्यांना तू काय उत्तर द्यावे?
नायांति चेदथ विभो भीतिर्नाशमुपेष्यति । एवं हि भाषमाणां तां करेणाकृष्य शंकरः
'जर ते आले नाहीत, तर भयामुळे नाश होईल.' असे बोलताना शंकरांनी तिचा हात धरून तिला जवळ ओढले.
स्वोर्वोस्तां स्थापयित्वैव विस्रस्य कचबंधनम् । विभज्य च कराभ्यां स प्रससार नखैरपि
आपल्या मांडीवर तिला बसवून, केसांचा गुंता मोकळा केला; दोन्ही हातांनी विभागून, नखांनी ते नीट पसरवले.
विष्णुदत्तां पारिजातस्रजं कचगतामपि । कृत्वा धम्मिल्लमकरोदथ मालां करागताम्
विष्णूने दिलेली पारिजाताची माळ तिच्या केसात असतानाही, त्याने तिचे केस नीट बांधून ती माळ तिच्या हातात ठेवली.
मल्लिकास्रजमादाय बबंध कचबंधने । कल्पप्रसूनमालां च ब्रह्मदत्तां महेश्वरः
मल्लिकेची माळ घेऊन त्याने तिच्या केसात गुंफली आणि ब्रह्मदेवाने दिलेली कल्पवृक्षाची फुलांची माळही महादेवाने ठेवली.
पार्वतीवसने गूढगंधाढ्ये च समादधात् । अथांसपृष्ठसंलग्नमार्जनं कृतवान्विभुः
पार्वतीच्या वस्त्रात, गुप्त सुगंध असलेल्या ठिकाणी, त्याने ती ठेवली आणि मग प्रभूने तिच्या खांद्यामागे एक स्वच्छतेसाठीचा कापड बांधला.
श्लथनीवेरधो देव्या वस्त्रवेष्टेरधोगतः । देवः किमिदमित्युक्त्वा नीवीबंधं चकार ह
देवीचे खालील वस्त्र सैल होऊन खाली सरकले होते; ते पाहून देव म्हणाला, 'हे काय?' आणि मग तिने कंबरपट्टा घट्ट बांधला.