तव चाभिमुखं गानं करिष्यामि विलोकय । अथेश्वरो हनूमंतमारुरोह वृषं यथा
'मी तुझ्या समोर बसून गाणे गाईन, बघ!' मग प्रभूने वृषभावर जसा बसतो तसा हनुमानावर बसला.
आरूढे शंकरे देवे हनूमान्कंधराशिरः । छित्त्वा त्वचं परावृत्य मुखं गायति पूर्ववत्
शंकर देव बसल्यावर, हनुमानाने खांद्यावर डोके वाकवले, त्वचा थोडी बाजूला केली आणि पूर्वीप्रमाणेच तोंडाने गाणे गायले.
शृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौतमस्य गृहं गतः । सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः
शंभू गाण्याचा अमृतरस ऐकत गौतमाच्या घरी गेला. तिथे सगळ्या देवता, ऋषी आणि दानवही आले.
पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति । यच्छुष्कदारुसंभूतं गृहोपकरणादिकम्
गौतमाने सर्वांना जेवणाच्या वेळी आदराने पूजले. त्या वेळी घरातील सुक्या लाकडापासून बनवलेली सर्व भांडी व इतर वस्तू—
प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति । तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रदृष्टिरतिष्ठत
—हनुमान गात असताना सगळीच फुलून आली. त्या गाण्यात सर्वांच्या नजरेला अद्भुत दृश्य दिसू लागले.
द्विबाहुरीशस्य पदाभिवंदनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्धांजलिभिः सुरैः स्तुतः
दोन हातांनी प्रभूच्या पायांना वंदन करणारा, सर्व अंगावर दागिने घातलेला, प्रसन्न आणि तरुण रूप असलेला, देवतांनी डोक्यावर हात जोडून वेढलेला तो स्तुतीला पात्र ठरला.
शिरः कराभ्यां परिगृह्य शंकरो हनूमतः पूर्वमुखं चकार । पद्मासनासीन हनूमतांजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च
शंकराने हनुमानाचे डोके हातात धरून त्याचे तोंड पुढे केले. कमळासनावर बसून, एक पाय हनुमानाच्या जोडलेल्या हातात आणि दुसरा त्याच्या तोंडावर ठेवला.
पादांगुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मंदमंदम् । स्कंधे मुखे त्वंसतले च कंठे वक्षःस्थले च स्तनमध्यमे हृदि
मग प्रभूने आपले पायाचे बोट हळुवारपणे हनुमानाच्या नाकाला लावले, आणि प्रेमाने त्याच्या खांद्याला, तोंडाला, हाताच्या तळव्याला, गळ्याला, छातीला, स्तनाच्या मधोमध आणि हृदयाला स्पर्श केला.
ततश्च कुक्षावथ नाभिमंडले ततो द्वितीयं निदधाति चांजलौ । शिरो गृहीत्वावनमय्य शंकरः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सध्वनि
मग पोटाच्या नाभीच्या भागाला आणि पुन्हा दुसरा पाय हनुमानाच्या जोडलेल्या हातात ठेवला. डोके धरून शंकराने वाकून, हनुमानाच्या पाठीला हनुवटीने स्पर्श केला आणि एक नाद केला.
हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कंठगतं चकार ह । अथ विष्णुर्महेशानमिदं वचनमुक्तवान्
शिवाने मोत्यांचा हार हनुमानाच्या गळ्यात घातला. मग विष्णूने महेशानाला असे शब्द सांगितले—
हनूमता समो नास्ति कृत्स्नब्रह्मांडमंडले । श्रुति देवाद्यगम्यं हि पदं तव किलस्थितम्
'संपूर्ण ब्रह्मांडात हनुमानासारखा कोणीच नाही. वेद, देवता आणि इतरांना जे गाठता येत नाही ते स्थान तुझ्यातच आहे.'
सर्वोपनिषदव्यक्तं त्वत्पदं कपि सर्वयुक् । यमादिसाधनैर्योगैर्न क्षणं ते पदं स्थितम्
'सर्व उपनिषदांचे अगम्य स्वरूप, तेच तुझ्या ठिकाणी आहे, वानरा. यमादी योगसाधनांनीही तुझे स्थान क्षणभरही मिळत नाही.'
महायोगिहृदंभोजे बलं स्वच्छं हनूमति । वर्षकोटिसहस्रेषु तपः कृत्वा तु दुष्करम्
'महायोग्यांच्या हृदयातील कमळात जे निर्मळ बळ असते, ते हनुमानात आहे. कोट्यवधी वर्षे कठीण तप करूनही—'
त्वद्रूपं नाभिजानाति कुतः पादं मुनीश्वराः । अहो भाग्यं विचित्रं हि चपलो वा नरो मृगः
'तुझ्या रूपाची ओळख कुणालाही होत नाही, पायांची तर कल्पनाही नाही. खरंच, जर चंचल मनाचा मनुष्य किंवा प्राणी हे जाणतो, तर ते किती अद्भुत भाग्य आहे!'
धत्ते पादयुगं चांगे योगिहृद्यपि न क्षमम् । मया वर्षसहस्रं तु सहस्राब्दं तथान्वहम्
मी तुझ्या दोन पायांना माझ्या अंगावर आणि योग्यांच्या हृदयात ठेवले आहे, तरीही ते पुरेसे वाटत नाही; हजारो वर्षे, दररोज मी असेच करत आलो आहे.
भक्त्या संपूजितोऽपीश पादो नो दर्शितस्त्वया । लोके वादो हि सुमहाञ्छुंभुर्नारायणप्रियः
देवा, मी तुझी भक्तीने पूजा केली, तरीही तू मला तुझा पाय दाखवला नाहीस; कारण या जगात शुंभू, जो नारायणाचा प्रिय आहे, त्याच्याबद्दल मोठा वाद आहे.
हरिः प्रियस्तथा शंभोर्न तादृग्भाग्यमस्ति मे । सदाशिव उवाच- न त्वया सदृशो मह्यं प्रियोस्ति भगवन्हरे
हरि शंकराला जितका प्रिय आहे, तितकाच तूही आहेस, पण मला तशी भाग्याची प्राप्ती नाही; सदाशिव म्हणाले: भगवंत हरया, तुझ्यासारखा मला दुसरा कोणीही प्रिय नाही.
पार्वती वा त्वया तुल्या न चान्यो विद्यते मम । अथ देवाय महते गौतमः प्रणिपत्य च
फक्त पार्वतीच तुझ्याशी समकक्ष आहे; माझ्यासाठी दुसरा कोणी नाही. त्यानंतर गौतम त्या महान देवाला वंदन करून म्हणाला,
व्यज्ञापयदमेयात्मन्देवैहि करुणानिधे । मध्याह्नोऽयं व्यतिक्रांतो भुक्तिवेलाऽखिलस्य च
त्या अमाप करुणेच्या सागर असलेल्या देवाला, देवांसह गौतम म्हणाला: 'मध्यान्हाचा काळ संपला आहे, आता सर्वांच्या जेवणाचा वेळ झाला आहे.'
अथाचम्य महादेवो विष्णुना सहितो विभुः । प्रविश्य गौतमगृहं भोजनायोपचक्रमे
मग महादेव आणि विष्णू यांनी आचमन करून, दोघे मिळून गौतमाच्या घरी गेले आणि जेवणाची तयारी करू लागले.
रत्नांगुलीयैरथ नूपुराभ्यां दुकूलबंधेन तडित्सु कांच्या । हारैरनेकैरथ कंठनिष्क यज्ञोपवीतोत्तरवाससी च
रत्नजडित अंगठ्या, नुपूर, सुंदर वस्त्र, चमकणारी कंबरपट्टा, अनेक हार, गळ्यातील नाण्यांची माळ, यज्ञोपवीत आणि उत्तरीय वस्त्र यांनी ते सजले होते.
विलंबिचंचन्मणिकुंडलेन सुपुष्पिधम्मिल्लवरेण देवः । पंचांगगंधस्य विलेपनेन बाह्वंगदैः कंकणकांगुलीयकैः
लटकणाऱ्या मौल्यवान दागिन्यांचे कुंडल, सुंदर फुलांचा गजरा, पाच प्रकारच्या सुवासिक उटण्याचा लेप, बांगड्या, कडे आणि अंगठ्या यांनी देव सजला होता.
इत्थं विभूषितः शिवो निविष्टउत्तमासने स्वसंमुखं हरिं तथा न्यवेशयद्वरासने । अन्योन्यसंमुखौ स्थितौ हरीशौ देवसत्तमौ सुवर्णभाजनान्यथो ददौ स चापि गौतमः
अशा प्रकारे पूर्ण अलंकार घालून शिव उत्तम आसनावर बसला आणि समोर हरिला विशेष आसनावर बसवले; दोन्ही श्रेष्ठ देव एकमेकांसमोर बसले आणि गौतमाने त्यांना सुवर्णपात्रे दिली.
त्रिंशत्प्रभेदभक्ष्यकं सुपायसं चतुर्विधं सुपक्वपाकजातकं शतद्वयं प्रकल्पितम् । अपक्वपक्वमिश्रकं शतत्रयं प्रकल्पितं शतंशतं तथा सुकंदशाककं तथा मुनिः
त्याने तीस प्रकारचे पदार्थ, चार प्रकारचे उत्तम पायस, दोनशे वेगवेगळ्या प्रकारचे जेवण, तीनशे शिजवलेले व न शिजवलेले मिश्र पदार्थ, आणि प्रत्येकी शंभर उत्तम भाज्या मांडल्या.
शाकादि सर्पिषान्वितं ददौ च पंचविंशतिं सुशर्करादिकं तथा सुचूनदाडिमादिकम् । मोचाफलं तु गोस्तनीं सुखर्जुनागरंगकं जंबूफलं प्रियालुकं विकंकतं फलं तथा
त्याने पंचवीस प्रकारच्या तुपात परतलेल्या भाज्या, उत्तम गोड पदार्थ, सुंदर सूप, डाळिंब, पिकलेली केळी, नारळ, स्वादिष्ट खजूर, जांभूळ, प्रियाळ, विकंकट आणि इतर फळे दिली.
एवमादीनि चान्यानि द्रव्याण्यर्प्य यथाविधि । दत्वा चापोशनं विप्रो भुंजध्वमिति चाब्रवीत्
अशा प्रकारची व इतर सर्व योग्य वस्तू अर्पण करून, त्या ब्राह्मणाने पाण्याचा संकल्प दिला आणि म्हणाला, 'जेवा.'
भुंजानेषु च सर्वेषु व्यजनं सूक्ष्मवस्त्रजम् । गौतमः स्वयमादाय शिवविष्णू अवीजयत्
सर्वजण जेवत असताना, गौतमाने स्वतःच नाजूक कापडी पंखा घेऊन शिव आणि विष्णू यांना वारा दिला.
परिहासमथोकर्तुमियेष परमेश्वरः । पश्य विष्णो हनूमंतं कथं भुंक्ते स वानरः
मग परमेश्वराने थट्टा करण्याचा विचार केला: 'विष्णु, पहा हनुमान कसा खातो आहे तो वानर.'
वानरं पश्यति हरौ मंडकं विष्णुभाजने । चिक्षेप मुनिसंघेषु पश्यत्स्वपि महेश्वरः
हरिजवळ असलेल्या वानराकडे पाहून, मंड़काने विष्णूच्या ताटातील अन्न मुनींच्या सभेत फेकले, आणि महेश्वर पाहत होता.
हनूमते दत्तवांश्च स्वोच्छिष्टं पायसादिकम् । त्वदुच्छिष्टमभोज्यं तु तवैव वचनाद्विभो
त्याने हनुमानाला स्वतःच्या ताटातील शिल्लक पायस वगैरे दिले आणि म्हणाला, 'प्रभु, तुझ्या आज्ञेने तुझे उष्टे कोणी खाऊ नये.'