अथ पादौ गृहीत्वा तु आचकर्ष च भ्रामयत् । अताडयद्धरेर्वक्षः पातयामास चाच्युतम्
मग त्याचे पाय पकडून ओढले, फिरवले आणि हरिच्या छातीवर मारून अच्युताला खाली पाडलं.
अथोत्थितो हरिस्तोयमादायंजलिना ततः । अवाकिरदथो शंभुमथ विष्णुमथो हरः
नंतर हरि उठून, ओंजळीत पाणी घेऊन, ते शंभूवर, मग विष्णूवर आणि मग हरिवर शिंपडलं.
जलक्रीडैवमभवदथ चर्षिगणांतरे । जलक्रीडासंभ्रमेण विस्रस्तजटबंधनाः
अशा रीतीने ऋषींच्या समूहात जलक्रीडा सुरू झाली; जलक्रीडेच्या धावपळीत त्यांची जटांची गाठ सुटली.
अथ संभ्रमतस्तेषामन्योन्यजटबंधनम् । इतरेतरबद्धासु जटासु च मुनीश्वराः
त्या गोंधळात त्यांची जटा एकमेकांत गुंतली; मोठे ऋषी एकमेकांच्या केसांनी बांधले गेले.
शक्तिमंतोऽशक्तिमतः आकर्षंति च सव्यथम् । पातयंतोन्यतश्चापि क्रोशतो रुदतस्तथा
बलवानांनी दुर्बलांना ओढून त्रास दिला; काहींनी दुसऱ्यांना पाडलं, काहींनी ओरडून रडायला सुरुवात केली.
एवं प्रवृत्ते तुमुले संभूते तोयकर्म्मणि । आकाशे नारदो हृष्टो ननर्त च ननाद च
अशा गोंधळाच्या जलक्रीडेच्या वेळी, आकाशात नारद आनंदाने नाचू लागले आणि मोठ्याने ओरडू लागले.
विपंचीं नादयन्वाद्यं ललितां गीतिमुज्जगौ । सुगीत्या ललितायास्तु अगायत विधा दश
त्यांनी वीणा वाजवून गोड संगीत निर्माण केलं आणि सुरेल गाणं गायले; गोड गाण्याने त्यांनी दहा प्रकारची गीते सादर केली.
शुश्राव गीतं मधुरं शंकरो लोकभावनः । स्वयं गातुं हि ललितं मंदं मंदं प्रचक्रमे
शंकर, जगाचा पालनकर्ता, हे मधुर गाणं ऐकून, स्वतः हळूहळू आणि सुरेख गाऊ लागले.
स्वयं गायति देवेशे मिश्रा मंगलकैशिकी । नारदे नृत्यमाने तु गायति स्वरभेदिनि
देवतांचे स्वामी स्वतः मंगल आणि कैशिकी राग मिसळून गायले; नारद नाचत असताना, त्यांनी वेगवेगळ्या सुरांत गाणं गायले.
स्वरं ध्रुवं समादाय सर्वलक्षणसंयुतम् । स्वधारामृतसंयुक्तं गानेनैवमथो जयत्
सर्व गुणांनी युक्त असा स्थिर स्वर घेऊन, आपल्या स्वरातील अमृत मिसळून, त्यांनी गाण्याने विजय मिळवला.
वासुदेवो मर्दलं च कराभ्यामिदमाहनत् । अवगाहंश्चतुर्वक्त्रस्तुंबुरुर्मुखरो बभौ
वासुदेवाने हातांनी मृदंग वाजवला; चार मुख असलेला तुम्बुरू गूंजत तेजस्वी दिसत होता.
तानका गौतमाद्यास्तु तूष्णीं गातुं च वायुतः । गायके मधुरं गीतं हनूमति कपीश्वरे
तानक, गौतम आणि इतर शांत राहिले; कपिश्रेष्ठ हनुमान गायकांमध्ये मधुर गाणं गात होते.
म्लानमम्लानमभवत्कृशाः पुष्टास्तदाऽभवन् । स्वां स्वां गीतिमतः सर्वे तिरस्कृत्यैव मूर्च्छिताः
काही थकले, काही ताजेतवाने राहिले; सर्वांनी आपापली गाणी सोडून, त्या गाण्यात गुंग झाले.
तूष्णीं सर्वे समभवन्देवर्षिगणदानवाः । एकः स हनुमान्गाता श्रोतारः सर्व एव ते
सर्व देवर्षी, ऋषी आणि दानव गप्प झाले; फक्त हनुमान गात राहिले आणि सगळे ऐकत होते.
मध्याह्नकालवितते भोजनावसरे सति । दुकूलयुगमाधत्त शृण्वन्गीतिं महेश्वरः
मध्यान्हाचा काळ आला आणि जेवणाची वेळ झाली; महेश्वर गाणं ऐकत असताना दोन मुलायम वस्त्रे परिधान केली.
पीतवस्त्रद्वयं विष्णुरारक्तं चतुराननः । स्वस्वार्हाण्यथ सर्वेऽपि कृत्यं कृत्वापि कालिकम्
विष्णूंनी दोन पिवळी वस्त्रे घातली, आणि चारमुखांनी लाल वस्त्र परिधान केलं; सर्वांनी आपापली कामं करून, आपल्या योग्य कर्तव्याकडे वळले.
स्वं स्वं वाहनमारुह्य निर्गताः सर्वदेवताः । गानप्रियो महेशस्तु जगाद प्लवगेश्वरम्
प्रत्येक देवतेने आपापल्या वाहनावर बसून तिथून निघून गेल्या. गाण्याला आवडणारे महेश्वराने मग वानरांच्या राजाला असे सांगितले.
प्लवगत्वं मयाज्ञप्तो निःशंकं वृषमारुह । मम चाभिमुखो भूत्वा गायस्वाशेषगायनम्
माझ्या आज्ञेने तुला वानराचे रूप मिळाले आहे. आता अजिबात संकोच न करता वृषभावर बस, माझ्या समोर ये आणि सगळी गाणी गा.
अथाह कपिशार्दूलो भगवंतं महेश्वरम् । वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते
मग वानरांमध्ये वाघासारखा असलेल्या हनुमानाने महेश्वराला म्हणाले, 'वृषभावर बसण्याचे बळ फक्त तुझ्याकडे आहे, दुसऱ्या कुणाकडे नाही.'
तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो । मामेवारुह देवेश विहंगः शिववाहनः
'मी तुझ्या वाहनावर बसलो तर पापी होईन, हे देवांच्या राजांनो! तूच माझ्यावर बस, शिवाचे वाहन असलेला पक्षी माझ्यावर बसू दे.'
तव चाभिमुखं गानं करिष्यामि विलोकय । अथेश्वरो हनूमंतमारुरोह वृषं यथा
'मी तुझ्या समोर बसून गाणे गाईन, बघ!' मग प्रभूने वृषभावर जसा बसतो तसा हनुमानावर बसला.
आरूढे शंकरे देवे हनूमान्कंधराशिरः । छित्त्वा त्वचं परावृत्य मुखं गायति पूर्ववत्
शंकर देव बसल्यावर, हनुमानाने खांद्यावर डोके वाकवले, त्वचा थोडी बाजूला केली आणि पूर्वीप्रमाणेच तोंडाने गाणे गायले.
शृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौतमस्य गृहं गतः । सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः
शंभू गाण्याचा अमृतरस ऐकत गौतमाच्या घरी गेला. तिथे सगळ्या देवता, ऋषी आणि दानवही आले.
पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति । यच्छुष्कदारुसंभूतं गृहोपकरणादिकम्
गौतमाने सर्वांना जेवणाच्या वेळी आदराने पूजले. त्या वेळी घरातील सुक्या लाकडापासून बनवलेली सर्व भांडी व इतर वस्तू—
प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति । तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रदृष्टिरतिष्ठत
—हनुमान गात असताना सगळीच फुलून आली. त्या गाण्यात सर्वांच्या नजरेला अद्भुत दृश्य दिसू लागले.
द्विबाहुरीशस्य पदाभिवंदनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्धांजलिभिः सुरैः स्तुतः
दोन हातांनी प्रभूच्या पायांना वंदन करणारा, सर्व अंगावर दागिने घातलेला, प्रसन्न आणि तरुण रूप असलेला, देवतांनी डोक्यावर हात जोडून वेढलेला तो स्तुतीला पात्र ठरला.
शिरः कराभ्यां परिगृह्य शंकरो हनूमतः पूर्वमुखं चकार । पद्मासनासीन हनूमतांजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च
शंकराने हनुमानाचे डोके हातात धरून त्याचे तोंड पुढे केले. कमळासनावर बसून, एक पाय हनुमानाच्या जोडलेल्या हातात आणि दुसरा त्याच्या तोंडावर ठेवला.
पादांगुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मंदमंदम् । स्कंधे मुखे त्वंसतले च कंठे वक्षःस्थले च स्तनमध्यमे हृदि
मग प्रभूने आपले पायाचे बोट हळुवारपणे हनुमानाच्या नाकाला लावले, आणि प्रेमाने त्याच्या खांद्याला, तोंडाला, हाताच्या तळव्याला, गळ्याला, छातीला, स्तनाच्या मधोमध आणि हृदयाला स्पर्श केला.
ततश्च कुक्षावथ नाभिमंडले ततो द्वितीयं निदधाति चांजलौ । शिरो गृहीत्वावनमय्य शंकरः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सध्वनि
मग पोटाच्या नाभीच्या भागाला आणि पुन्हा दुसरा पाय हनुमानाच्या जोडलेल्या हातात ठेवला. डोके धरून शंकराने वाकून, हनुमानाच्या पाठीला हनुवटीने स्पर्श केला आणि एक नाद केला.
हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कंठगतं चकार ह । अथ विष्णुर्महेशानमिदं वचनमुक्तवान्
शिवाने मोत्यांचा हार हनुमानाच्या गळ्यात घातला. मग विष्णूने महेशानाला असे शब्द सांगितले—