स्वयं प्रविश्य यदि वा स्वयं भुंक्ष्व स्वगेहवत् । गच्छ वा पार्वतीगेहं या कुक्षिं पूरयिष्यति
'किंवा स्वतःच आत ये आणि आपल्या घरीसारखं जेव, किंवा पार्वतीच्या घरी जा — ती तुझं पोट भरून टाकेल.'
इत्युक्त्वा तत्करालंबी एकांतमगमद्विभुः । आदिश्य नंदिनं देवो द्वाराध्यक्षं यथोक्तवत्
असं म्हणून, प्रभू त्याचा हात धरून एकांतात गेला; नंदीला आज्ञा देऊन, देवाने द्वारपालाला योग्य ते सांगितलं.
गौतमं समुवाचायमुत्तरं विष्णुभाषणम् । सदाशिव उवाच- संपादयान्नं सर्वेषां भोक्तुकामा वयं मुने
गौतमाशी बोलून, मग विष्णूशी म्हणाले — सदाशिव म्हणाले, 'सर्वांसाठी जेवण तयार कर, आम्हाला जेवायचं आहे, हे मुनी.'
इत्युक्त्वैकांतमगमद्वासुदेवेन शंकरः । मृदुशय्यां समारुह्य शयितौ देवतोत्तमौ
असं सांगून, शंकर वासुदेवासोबत एकांतात गेला; दोन्ही श्रेष्ठ देव मऊ गादीवर झोपले.
अन्योन्यं भाषणं कृत्त्वा प्रोत्तस्थतुरुभावपि । गत्वा तटाकं गंभीरं स्नास्यंतौ देवसत्तमौ
एकमेकांशी बोलून, दोघेही उठले; दोन्ही श्रेष्ठ देव खोल तलावाकडे स्नानासाठी गेले.
करांबुपानमन्योन्यं पृथक्कृत्वोभयत्र च । मुनयो राक्षसाश्चैव जलक्रीडां प्रचक्रिरे
एकमेकांच्या हातातून आणि वेगवेगळ्या ठिकाणी पाणी प्यायलं; मुनी आणि राक्षसांनी जलक्रीडा केली.
अथ विष्णुर्महेशश्च जलपातानि शीघ्रतः । चक्रतुः शंकरः पद्मकिंजल्कांजलिना हरेः
मग विष्णू आणि महेश जलाचा शिडकावा करू लागले; शंकराने कमळाच्या केशराचा मूठ घेऊन हरीवर फेकलं.
अवाकिरन्मुखे तस्य पद्मोत्फुल्लविलोचने । नेत्रे केशरसंपातान्न्यमीलयत केशवः
कमळासारखी डोळे असलेल्या त्याच्या चेहऱ्यावर ते केशर उधळलं; केशवाच्या डोळ्यांवर केशर पडलं म्हणून त्याने डोळे मिटले.
अत्रांतरे हरेः स्कंधमारुरोह महेश्वरः । हर्युत्तमांगं बाहुभ्यां गृहीत्वा संन्यमज्जयत्
इतक्यात महेश्वरांनी हरिच्या खांद्यावर चढून, दोन्ही हातांनी त्याचं डोकं धरलं आणि त्याला पाण्यात बुडवलं.
उन्मज्जयित्वा च पुनः पुनश्चापि पुनः पुनः । पीडितः स हरिः सूक्ष्मं पातयामास शंकरम्
शंकरांनी पुन्हा पुन्हा त्याला वर काढून, पुन्हा पुन्हा पाण्यात बुडवलं; शंकरांच्या दडपणामुळे हरिने हळूच त्याला सोडलं.
अथ पादौ गृहीत्वा तु आचकर्ष च भ्रामयत् । अताडयद्धरेर्वक्षः पातयामास चाच्युतम्
मग त्याचे पाय पकडून ओढले, फिरवले आणि हरिच्या छातीवर मारून अच्युताला खाली पाडलं.
अथोत्थितो हरिस्तोयमादायंजलिना ततः । अवाकिरदथो शंभुमथ विष्णुमथो हरः
नंतर हरि उठून, ओंजळीत पाणी घेऊन, ते शंभूवर, मग विष्णूवर आणि मग हरिवर शिंपडलं.
जलक्रीडैवमभवदथ चर्षिगणांतरे । जलक्रीडासंभ्रमेण विस्रस्तजटबंधनाः
अशा रीतीने ऋषींच्या समूहात जलक्रीडा सुरू झाली; जलक्रीडेच्या धावपळीत त्यांची जटांची गाठ सुटली.
अथ संभ्रमतस्तेषामन्योन्यजटबंधनम् । इतरेतरबद्धासु जटासु च मुनीश्वराः
त्या गोंधळात त्यांची जटा एकमेकांत गुंतली; मोठे ऋषी एकमेकांच्या केसांनी बांधले गेले.
शक्तिमंतोऽशक्तिमतः आकर्षंति च सव्यथम् । पातयंतोन्यतश्चापि क्रोशतो रुदतस्तथा
बलवानांनी दुर्बलांना ओढून त्रास दिला; काहींनी दुसऱ्यांना पाडलं, काहींनी ओरडून रडायला सुरुवात केली.
एवं प्रवृत्ते तुमुले संभूते तोयकर्म्मणि । आकाशे नारदो हृष्टो ननर्त च ननाद च
अशा गोंधळाच्या जलक्रीडेच्या वेळी, आकाशात नारद आनंदाने नाचू लागले आणि मोठ्याने ओरडू लागले.
विपंचीं नादयन्वाद्यं ललितां गीतिमुज्जगौ । सुगीत्या ललितायास्तु अगायत विधा दश
त्यांनी वीणा वाजवून गोड संगीत निर्माण केलं आणि सुरेल गाणं गायले; गोड गाण्याने त्यांनी दहा प्रकारची गीते सादर केली.
शुश्राव गीतं मधुरं शंकरो लोकभावनः । स्वयं गातुं हि ललितं मंदं मंदं प्रचक्रमे
शंकर, जगाचा पालनकर्ता, हे मधुर गाणं ऐकून, स्वतः हळूहळू आणि सुरेख गाऊ लागले.
स्वयं गायति देवेशे मिश्रा मंगलकैशिकी । नारदे नृत्यमाने तु गायति स्वरभेदिनि
देवतांचे स्वामी स्वतः मंगल आणि कैशिकी राग मिसळून गायले; नारद नाचत असताना, त्यांनी वेगवेगळ्या सुरांत गाणं गायले.
स्वरं ध्रुवं समादाय सर्वलक्षणसंयुतम् । स्वधारामृतसंयुक्तं गानेनैवमथो जयत्
सर्व गुणांनी युक्त असा स्थिर स्वर घेऊन, आपल्या स्वरातील अमृत मिसळून, त्यांनी गाण्याने विजय मिळवला.
वासुदेवो मर्दलं च कराभ्यामिदमाहनत् । अवगाहंश्चतुर्वक्त्रस्तुंबुरुर्मुखरो बभौ
वासुदेवाने हातांनी मृदंग वाजवला; चार मुख असलेला तुम्बुरू गूंजत तेजस्वी दिसत होता.
तानका गौतमाद्यास्तु तूष्णीं गातुं च वायुतः । गायके मधुरं गीतं हनूमति कपीश्वरे
तानक, गौतम आणि इतर शांत राहिले; कपिश्रेष्ठ हनुमान गायकांमध्ये मधुर गाणं गात होते.
म्लानमम्लानमभवत्कृशाः पुष्टास्तदाऽभवन् । स्वां स्वां गीतिमतः सर्वे तिरस्कृत्यैव मूर्च्छिताः
काही थकले, काही ताजेतवाने राहिले; सर्वांनी आपापली गाणी सोडून, त्या गाण्यात गुंग झाले.
तूष्णीं सर्वे समभवन्देवर्षिगणदानवाः । एकः स हनुमान्गाता श्रोतारः सर्व एव ते
सर्व देवर्षी, ऋषी आणि दानव गप्प झाले; फक्त हनुमान गात राहिले आणि सगळे ऐकत होते.
मध्याह्नकालवितते भोजनावसरे सति । दुकूलयुगमाधत्त शृण्वन्गीतिं महेश्वरः
मध्यान्हाचा काळ आला आणि जेवणाची वेळ झाली; महेश्वर गाणं ऐकत असताना दोन मुलायम वस्त्रे परिधान केली.
पीतवस्त्रद्वयं विष्णुरारक्तं चतुराननः । स्वस्वार्हाण्यथ सर्वेऽपि कृत्यं कृत्वापि कालिकम्
विष्णूंनी दोन पिवळी वस्त्रे घातली, आणि चारमुखांनी लाल वस्त्र परिधान केलं; सर्वांनी आपापली कामं करून, आपल्या योग्य कर्तव्याकडे वळले.
स्वं स्वं वाहनमारुह्य निर्गताः सर्वदेवताः । गानप्रियो महेशस्तु जगाद प्लवगेश्वरम्
प्रत्येक देवतेने आपापल्या वाहनावर बसून तिथून निघून गेल्या. गाण्याला आवडणारे महेश्वराने मग वानरांच्या राजाला असे सांगितले.
प्लवगत्वं मयाज्ञप्तो निःशंकं वृषमारुह । मम चाभिमुखो भूत्वा गायस्वाशेषगायनम्
माझ्या आज्ञेने तुला वानराचे रूप मिळाले आहे. आता अजिबात संकोच न करता वृषभावर बस, माझ्या समोर ये आणि सगळी गाणी गा.
अथाह कपिशार्दूलो भगवंतं महेश्वरम् । वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते
मग वानरांमध्ये वाघासारखा असलेल्या हनुमानाने महेश्वराला म्हणाले, 'वृषभावर बसण्याचे बळ फक्त तुझ्याकडे आहे, दुसऱ्या कुणाकडे नाही.'
तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो । मामेवारुह देवेश विहंगः शिववाहनः
'मी तुझ्या वाहनावर बसलो तर पापी होईन, हे देवांच्या राजांनो! तूच माझ्यावर बस, शिवाचे वाहन असलेला पक्षी माझ्यावर बसू दे.'