कर्णिकारैः सितांभोजैरपराजितया तथा । तिलाक्षतैरक्षतैश्च श्रीपत्रैस्तिलमिश्रकैः
कर्णिकार, पांढरी कमळं, अपराजिता, तिळ, अक्षता, आणि तिळ मिसळलेल्या शुभ पानांनी पूजा केली.
एवं महेशमीशानं पूजयामास गौतमः । कर्पूरागरुकस्तूरी सर्ज्जागरुकचंदनैः
गौतमाने अशा प्रकारे महेशाची पूजा केली; कापूर, अगर, कस्तुरी, सर्ज, अगर आणि चंदन यांनी अर्पण केलं.
अन्यैश्च धूपयामास षोडशाथ प्रदीपिकाः । कर्पूरवर्त्तिसंयुक्ता दीपयंत्रोपरिस्थिताः
इतर धूपांनीही धूप केला आणि सोळा दिवे लावले; कापूरवाती असलेले दिवे दिव्यांच्या उंचावर ठेवले.
निवेदितं महेशाय अथ नैवेद्यमुत्तमम् । सुपक्वशालिपिष्टान्नं भक्ष्यं लेह्यं च चोष्यकम्
मग महेशाला उत्तम नैवेद्य अर्पण केला; छान शिजवलेलं तांदळाचं पीठ, खाण्याचं, चाटण्याचं आणि शोषण्याचं पदार्थ दिले.
मधुरादिसमोपेतं पंचभक्ष्यसमन्वितम् । अनेकपक्वशाकाढ्यमनेक पक्वमिश्रितम्
गोड आणि इतर चवींचे, पाच प्रकारच्या पदार्थांनी युक्त, अनेक शिजवलेल्या भाज्यांनी आणि वेगवेगळ्या शिजवलेल्या मिश्रणांनी परिपूर्ण नैवेद्य अर्पण केला.
पानं विंशतिसंयुक्तं द्राक्षारंभाफलान्वितम् । सूपाष्टकादिसंयुक्तं युक्तं मूलफलादिना
वीस पदार्थांनी बनवलेलं, द्राक्ष आणि आरंभा फळांनी युक्त, सूप आणि इतर पदार्थ, तसेच कंद, फळं यांचाही समावेश असलेलं पान दिलं.
यथासंभवसंयुक्तैरन्यैरप्युपकल्पितम् । अग्रपुष्पसमोपेतं नैवेद्यं प्रददौ मुनिः
जे काही उपलब्ध होतं त्याने सजवलेलं, आणि सुंदर फुलांनी शोभिवलेलं नैवेद्य ऋषीने अर्पण केलं.
सौवर्णपात्रिका न्यस्तनीराजनसहस्रकम् । सोपहाराय देवाय दत्वा चैव नमस्य च
सोन्याच्या भांड्यात ठेवून हजार वेळा आरती केली; देवाला नैवेद्य अर्पण करून नमस्कार केला.
पूगखंडानथो घृष्टान्पत्राणि क्षालितानि च । अपृष्ठाग्राणि सुश्वेतच्छदयावृतिकानि च
नंतर सुपारीचे तुकडे बारीक वाटून, स्वच्छ धुतलेली, टोक न तुटलेली, शुभ्र आणि मऊ आवरण असलेली पानं आणली.
घनसारकचूर्णं च न्यस्तपत्रत्रयं शुभम् । सौवर्णपात्रविन्यस्तमिदं तांबूलमीश्वरे
त्यात सुगंधी कापूर पूड, तीन शुभ पानं एकत्र ठेवून, सोन्याच्या ताटात हे तांबूल प्रभूला अर्पण केलं.
अथ प्रदक्षिणं कृत्वा नमस्काराननंतरम् । अष्टयोषास्ततः प्राप्तास्तंत्रीवेण्वादिधारिकाः
मग प्रदक्षिणा घालून नमस्कार केल्यानंतर, आठ स्त्रिया तंत्री, वेणू आणि इतर वाद्यं घेऊन आल्या.
विचित्रवाद्यवादिन्यः संप्राप्ता मुनिसन्निधिम् । क्षुद्रतालयुगं गृह्य स्वयं गातुं प्रचक्रमे
विविध वाद्यं वाजवण्यात कुशल अशा त्या स्त्रिया ऋषींच्या उपस्थितीत आल्या; त्यांनी लहान झांज घेतल्या आणि स्वतः गायला सुरुवात केली.
गौतमे गातुमुद्युक्ते तानं कुर्युरथांगनाः । मंदं मंदं च वाद्यानि वादयंति तथापराः
गौतम गाण्याची तयारी करत असताना, स्त्रियांनी सूर लावला आणि इतरांनी हलक्या हाताने वाद्यं वाजवायला सुरुवात केली.
मधुरं गायति मुनौ स्वरामूर्तिभृतस्तथा । प्रानृत्यंत महेशाग्रे तदद्भुतमिवाभवत्
मुनिंच्या समोर एक जण गोड गात होती, जणू सूर मूर्तिमंत झाला होता; त्या महादेवांसमोर नाचू लागल्या आणि ते दृश्य अद्भुत वाटत होतं.
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्नारदो मुनिः । तमागतं गौतमोपि संपूज्य प्रणिपत्य च
याच वेळी भगवंत नारद ऋषी आले; गौतमांनी त्यांना पाहून सन्मान केला आणि वंदन केलं.
आहचैनंकृतार्थोस्मिनचकश्चिन्मयासमः । तवागमनकृत्यं किं कुत आगमनं तथा
त्यांना संबोधून म्हणाले, 'माझं काम इथे पूर्ण झालं; माझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही. तुझं इथे येण्याचं कारण काय? कुठून आलास?'
श्रीनारद उवाच- पातालादागतोस्मीह भुक्त्वा वै बाणमंदिरे । आयास्यंति महात्मानो बाणशुक्रादयो गृहम्
श्रीनारद म्हणाले—'मी पाताळातून आलो आहे, बाणाच्या महालात जेवून. लवकरच बाण, शुक्र आणि इतर महात्मे या घरात येणार आहेत.'
अथ क्षणादभ्यगाच्च बाणः परपुरंजयः । विंशत्यक्षौहिणीयुक्तो गजमारुह्य सोसुरः
तेवढ्यातच दुसऱ्या क्षणी शत्रूंच्या नगरांचा विजेता बाण वीस अक्षौहिणी सैन्यासह, हत्तीवर बसून, असुरांसह आला.
अपरं हि गजं शुक्रः प्रह्लादो रथमुत्तमम् । वृषपर्वा रथवरं बलिस्तुरगमुत्तमम्
दुसऱ्या हत्तीवर शुक्र बसला होता; प्रह्लाद उत्तम रथावर, वृषपर्वा सुंदर रथावर आणि बळी उत्कृष्ट घोड्यावर बसला होता.
आगतानथ तान्सर्वानाज्ञाय स तु गौतमः । सशिष्यो निर्जगामाथ ह्यादायार्घ्यादिकं त्वरा
सर्वजण आलेले पाहून गौतम आपल्या शिष्यांसह, त्वरित अर्घ्य वगैरे घेऊन त्यांना भेटायला बाहेर गेला.
गौतमं चापि ते वीक्ष्यावरुह्य च गजादिकात् । नमश्चक्रुरथो दैत्यास्तं नमस्कृत्य भार्गवम्
गौतमांना पाहून ते सर्वजण हत्ती वगैरे वाहनांवरून खाली उतरले; दैत्यांनी त्यांना वंदन केलं आणि नंतर भृगुवंशीयालाही नमस्कार केला.
आलिंग्य राक्षसान्सर्वान्पूजयित्वा यथाविधि । सेनायाः सन्निवेशं च चकार मुनिपुंगवः
सर्व राक्षसांना मिठी मारून, योग्य रीतीने त्यांचा सन्मान केला आणि मग त्या महर्षींनी त्यांच्या सैन्याची छावणी लावली.
पादौ प्रक्षाल्य शुक्रस्य जलं मूर्ध्नि धृतं तथा । विचित्रफलसंयुक्तं दत्तवानर्हणं मुनिः
त्यांनी शुक्राचे पाय धुऊन, डोक्यावर पाणी घातलं आणि विविध फळांनी सजवलेलं योग्य अर्घ्य दिलं.
वापीतडागसरसी स्नानपूर्वकृत क्रियाः । संगमे वर्तमाने तु गौतमस्याश्रमे शुभे
तलाव, तडाग आणि सरोवरात स्नान करून, विधिपूर्वक कर्म केल्यानंतर, सर्वजण गौतमांच्या पवित्र आश्रमात एकत्र आले.
तद्गेहं तु प्रविश्याथ राक्षसास्सपुरोहिताः । देवपूजाप्रपत्तिं च चक्रुः सर्वे द्विजालये
मग त्या सर्व राक्षसांनी, आपापल्या पुरोहितांसह, द्विजांच्या घरात देवपूजेत मन लावलं.
सद्यः प्रकल्पितायां च वेद्यां शुक्रोऽयजच्छिवम् । तस्यैव वामभागे तु प्रह्लादोयजदच्युतम्
तिथे लगेच तयार केलेल्या वेदीवर शुक्राने शिवाची पूजा केली; त्याच्याच डाव्या बाजूला प्रह्लादाने अच्युताची पूजा केली.
सोमं च बलिरप्येवमन्ये चासुरपुंगवाः । अथ बाणोऽयजद्देवमेकमेव त्रियंबकम्
सोम, बळी आणि इतर असुरांचे प्रमुख यांनीही तसेच केले; मग बाणाने त्र्यंबक या एकमेव देवतेची भक्ती केली.
शुक्रोपि भगवन्तन्तमुमानाथमपूजयत् । गौतमोप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शंकरम्
शुक्रानेही त्या उमानाथाचे पूजन केले; आणि गौतमाने दुपारी शंकराची पूजा केली.
सर्वे शुक्लांबरधरा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सितेन भस्मना कृत्वा सर्वस्थाने त्रिपुंड्रकम्
सर्वजण पांढरे वस्त्र घालून, अंगावर भस्म फासून होते; त्यांनी पांढऱ्या भस्माने सर्व अंगावर त्रिपुंड लावले.
नत्वा तु भार्गवं सर्वे भूतशुद्धिं प्रचक्रमुः । हृत्पद्ममध्ये सुषिरं तत्रैव भूतपंचकम्
सर्वांनी भृगुवंशीयाला वंदन करून, भूतशुद्धी केली; हृदयकमळाच्या मध्यभागी असलेल्या पोकळीत पंचमहाभूत आहेत असे ध्यान केले.