सूक्ष्मं श्वेतं च सुस्रिग्धमावृत्तं घनसारकैः । सुगंधवासितजलैः स्नाप्य क्षीरेण शंकरम्
त्याने शंकराला सुगंधी पाण्याने आणि दूधाने स्नान घातलं, नितळ, शुभ्र, तेल लावलेल्या वस्त्राने, घट्ट धाग्यांनी गुंडाळून.
अन्यैश्च वैदिकैर्मंत्रैः स्नापयित्वा सदाशिवम् । दारुचंद्रोपपीठे तु वस्त्रपीठं निधाय च । पात्रिकामग्रतः स्थाप्य स्थापयित्वा दलेष्वमून्
इतर वैदिक मंत्रांनी सदा शिवाचे स्नान घालून, चंदन व कर्पूराच्या पाटावर वस्त्राचं आसन ठेवून, समोर लहान पात्र आणि पाने नीट मांडली.
एकस्मिन्नक्षताः पात्रे अन्यस्मिन्सतिलाक्षताः । पंचगंधकमेकस्मिन्नन्यस्मिन्नष्टगंधकम्
एका भांड्यात तांदूळ तुटलेले नसतात, दुसऱ्यात तांदळात तीळ मिसळलेले असतात. एका भांड्यात पाच प्रकारचे सुवासिक द्रव्ये असतात, तर दुसऱ्यात आठ प्रकारचे सुगंध ठेवलेले असतात.
काश्मीरं मृगनाभिं तु कर्पूरं चंदनं तथा । पात्रेष्वन्येषु विन्यस्य पूजास्थाने प्रकल्प्य च
कश्मिर, कस्तुरी, कपूर आणि चंदन ही द्रव्ये वेगवेगळ्या भांड्यात ठेवून, पूजा करण्याच्या जागी नीट मांडली जातात.
नानावरणमार्गेण पूजा तत्र विधीयते । लिंगमध्ये स्थितो देवः पंचवक्त्रः सदाशिवः
विविध आवरणांनी आणि पद्धतींनी तिथे पूजा केली जाते; लिंगाच्या मध्यभागी पाच मुखांचा सदा शिव वास करतो.
तस्य प्रावरणं लिंगं शक्तिस्तस्य विधीयते । शक्तेरावरणं विष्णुर्विष्णोरावरणं विधिः
त्या देवाचे लिंग हेच त्याचे आवरण आहे; त्या लिंगाचे आवरण म्हणजे शक्ती, शक्तीचे आवरण विष्णू, आणि विष्णूचे आवरण विधी म्हणजे ब्रह्मा आहे.
ब्रह्मप्रावरणं चंद्रस्तस्य सूर्यस्ततः श्रुतिः । दिग्देवतासु तद्गुप्तिस्तासामावरणं दिशः
ब्रह्माचे आवरण चंद्र आहे; चंद्राचे आवरण सूर्य, त्यानंतर वेद, आणि दिशा-पालक देवतांमध्ये त्यांचे रक्षण म्हणजेच दिशा हेच त्यांचे आवरण आहे.
दिशामावरणं शंभुस्तस्य चावरणं गुणाः । दशप्रावरणं ह्येतच्छिवलिंगार्चनं शुभम्
दिशांचे आवरण शंभू आहे; त्याचे आवरण म्हणजे गुण. ही दहा आवरणे म्हणजेच शुभ शिवलिंगाची पूजा आहे.
केषांचिन्मतमेतत्स्यादथ प्रावरणांतरम् । विद्यावरणमाख्यातं तदुमावरणं स्मृतम्
काहींच्या मते, आणखी एक आवरणांची मांडणी आहे; ज्ञानाचे आवरण सांगितले आहे आणि त्याचे आवरण म्हणून उमा ओळखली जाते.
विष्णुरावरणं तस्या विष्णोश्चावरणं विधिः । ब्रह्मप्रावरणंचंद्रस्तस्य भानुरथावृतिः
त्या उमाचे आवरण विष्णू आहे; विष्णूचे आवरण विधी म्हणजे ब्रह्मा, ब्रह्माचे आवरण चंद्र, आणि त्यानंतरचे आवरण सूर्य आहे.
भानोरावरणं चेश इति षोढावृतिः स्मृता । विधिं विना समाख्यातं पंचावरणमुत्तमम्
सूर्याचे आवरण ईश आहे; अशा प्रकारे सहा आवरणे सांगितली आहेत. विधी वगळता, पाच श्रेष्ठ आवरणे सांगितली आहेत.
शशांकविष्णुशक्तीनामेतदावरणत्रयम् । अंबिकावरणं प्रोक्तमेकावरणमुत्तमम्
चंद्र, विष्णू आणि शक्ती यांची ही तीन आवरणे सांगितली आहेत; अंबेचे आवरण हे एकच श्रेष्ठ आवरण मानले जाते.
अथवा लोकपालाः स्युरावृतिः सोमपूजने । अनावरणमथवा पूजनं शस्यते शिवे
किंवा, सोमाच्या पूजेत लोकपाल हेच आवरण असू शकतात; किंवा कोणतेही आवरण न ठेवता शिवाची पूजा केली तरी ती श्रेष्ठ मानली जाते.
पत्रिकाष्टदलेष्वेव स्थितद्रव्यैर्यजेच्छिवम् । पत्रिकालक्षणं वक्ष्ये सर्वकर्मोपयोगितम्
आठ पाकळ्यांच्या पत्रिकांवर पूजेची द्रव्ये ठेवून शिवाची पूजा करावी. सर्व विधींना उपयुक्त अशी पत्रिका कशी असावी ते मी सांगतो.
स्वर्णेन राजतेनाथ ताम्रेणाथ प्रकल्पितम् । मुक्ताशुक्तिनिभं कुर्यात्पत्रिकाष्टदलं शुभम्
ती सोन्याची, चांदीची किंवा तांब्याची बनवावी, किंवा मोत्याच्या शिंपल्यासारखी दिसणारी करावी. अशी आठ पाकळ्यांची शुभ पत्रिका तयार करावी.
पद्मपत्रसमानाष्टकोणाकारं प्रकल्पयेत् । पलमात्रं ततः शस्तं निर्वृतं विस्तृतं पदम्
ती कमळाच्या पाकळीप्रमाणे आठ कोपऱ्यांची असावी; तिचे वजन एक पळ एवढे, नीटस आणि प्रशस्त असावे.
अस्थूलमध्यमुपरि पद्माकृतिदलाष्टकम् । अथवा शक्तिमार्गेण पंचपत्रं प्रकल्पयेत्
ती पत्रिका मधून किंवा वरून जाड नसावी, आणि कमळाच्या आकाराच्या आठ पाकळ्या असाव्यात; किंवा शक्ती मार्गाने पाच पाकळ्यांची पत्रिका तयार करावी.
त्रिपत्रमथवा कुर्याच्छक्तिभावे मतेन च । यथा स्याच्छोभनं पात्रं तथा कुर्य्याद्विचक्षणः
किंवा, काहींच्या मते, शक्ती भावाने तीन पाकळ्यांची पत्रिका करावी. ज्याला समज आहे त्याने पत्रिका जितकी सुंदर करता येईल तितकी करावी.
शक्त्यांतरितरुद्राक्षैः कल्पिताष्टशतैः शुभा । मालोपवीतं त्रिंशत्या अष्टकेन प्रकल्पितम्
शक्तीने वेगळ्या केलेल्या आठशे रुद्राक्षांनी बनवलेली शुभ माळा किंवा उपवीत, तीस किंवा आठ मण्यांची बनवावी.
प्रगंडयोरथैकैकं बद्धा तु द्वे प्रकोष्ठयोः । शिरस्येका धृता तेन कंठे च परमर्षिणा
प्रत्येक गालावर एक, दोन्ही बाहूंवर प्रत्येकी दोन, डोक्यावर एक आणि त्या प्रमाणे महान ऋषींनी गळ्यातही घातली जाते.
रुद्राक्षैः स्फटिकै रत्नैः कल्पिता ह्यक्षमालिका । व्याघ्रचर्मासनं कृत्वा पद्मासनगतो मुनिः
रुद्राक्ष, स्फटिक आणि रत्नांनी बनवलेली माळ तयार केली; व्याघ्राच्या कातडीवर बसून, पद्मासनात तो ऋषी बसला.
आवाहनासनं चार्घ्यं पाद्यं वाचमनीयकम् । निर्वर्त्य गंगासलिलैः स्नापयामास शंकरम्
आवाहनासाठी आसन, अर्घ्य, पाद्य आणि आचमन्याचं पाणी गंगाजलाने तयार करून, त्याने शंकराचं स्नान घातलं.
अष्टगंधकसंयुक्तैः पुष्पैर्बकुलपाटलैः । स्वर्णभांडस्थितैर्वस्त्रशोधितैर्वासितैर्दृढम्
आठ प्रकारच्या सुवासिक द्रव्यांनी मिसळलेली बकुळ आणि पाटलाची फुलं, सोन्याच्या भांड्यात ठेवली; स्वच्छ आणि सुगंधी वस्त्रांनी त्याने भक्तीपूर्वक पूजा केली.
द्वारे ताम्रकटाहश्च प्रबंधद्रोणिना शुभम् । गोशृंगेण विषाणेन गवयस्य तथा क्वचित्
दारात तांब्याचं भांडं आणि सुंदर परात ठेवली होती; कधी गायीच्या शिंगाने, तर कधी वनगायीच्या शिंगानेही पूजा केली.
दक्षिणावर्तशंखेन रत्नपात्रैरथापि वा । स्वर्णैर्वा राजतैर्वापि ताम्रैः कांस्यैरथापि वा
दक्षिणावर्त शंख, रत्नांची भांडी, सोनं, चांदी, तांबं किंवा कांस्य यांचा वापर केला.
स्वर्णैश्च सूक्ष्मकलशैः स्नापयामास चेच्छया । अथवा मृण्मयैः कुर्य्यात्पद्मपत्रैरथापि वा
सोन्याच्या नाजूक कलशांनी इच्छेनुसार स्नान घातलं; किंवा मातीच्या भांड्यांनी, किंवा कमळाच्या पानांनीही करता येतं.
पालाशैश्चूतजंब्वाद्यैः पात्रैः संस्नापयेद्विभुम् । स्नानानामथ सर्वेषां धारास्नानं विशिष्यते
पळस, आंबा आणि जांभूळ यांच्या भांड्यांनी प्रभूचं स्नान करावं; सर्व स्नानांमध्ये धारास्नान श्रेष्ठ मानलं जातं.
नमस्तेत्यादिमंत्रेण शतरुद्रियसंज्ञिना । शं चेत्याद्यनुवाकेन शांतिरूपेण चेश्वरम्
'नमः' या शब्दाने सुरू होणाऱ्या शतरुद्र मंत्राने, 'शं' या अनुक्रमणिकेने, आणि शांतिपाठाने त्याने ईश्वराची पूजा केली.
आवृत्य च यथाशक्ति पश्चाद्गंधादि विन्यसेत् । ततश्च शोभनैः पुष्पैः पत्रैर्बिल्वैः समर्चयेत्
शक्य तितकं झाकून, मग सुगंध आणि इतर द्रव्यं अर्पण केली; त्यानंतर सुंदर फुलं आणि बिल्वपत्रांनी पूजा केली.
तुलसीमारुवदलैः कल्हारैश्च महोत्पलैः । नीलोत्पलैरुत्पलैश्च शेषैश्च करवीरकैः
तुळस, मारवा, कल्हार, मोठी कमळं, निळी कमळं, कमळं आणि करवीराच्या फुलांनी पूजा केली.