यास्यंति संक्षयं तानि पुत्रस्यापि प्रसादतः । विमुक्ता नरकक्लेशैर्वयं सर्वे सुदुःसहैः
‘मुलाच्या कृपेने ती सर्व पापं नष्ट होतील. आम्ही सगळे त्या असह्य नरकयातनांतून मुक्त होऊ.’
अथ पुत्रप्रसादेन यास्यामः परमां गतिम् । यात्रां विधाय यो मर्त्यो गृहं मोहान्निवर्तते
मग मुलाच्या कृपेने आम्ही सर्वोच्च अवस्था मिळवू; पण जो माणूस यात्रा सुरू करून मोहामुळे पुन्हा घरी परततो—
निराशाः पितरस्तस्य यांति सर्वे यथा गताः । आमिषं मैथुनं चैव दोलामश्वं गजं तथा
त्याने जर पितरांसाठी नैवेद्य अर्पण केला, मैथुन केला, किंवा झुल्यावर, घोड्यावर, हत्तीवर बसला, तर त्याचे सर्व पूर्वज निराश होतात, जणू काही ते गेल्याप्रमाणे.
उपानहं चातपत्रं गंगायात्रासु वर्जयेत् । अध्वश्रमोद्भवं दुःखं दुष्करं न हि मन्यते
गंगायात्रेला जाताना पादत्राणं घालू नये, छत्री घेऊ नये; प्रवासात होणाऱ्या थकव्यामुळे होणारे दुःख कठीण समजू नये.
गृहे पद्मसुखं तत्र गङ्गास्नाने स्मरेन्न च । असत्यभाषणं चैव पाखंडसंगमेव च
घरातील सुख किंवा गंगास्नानाची आठवण मनात आणू नये; खोटं बोलू नये, आणि कपटी लोकांच्या संगतीत जाऊ नये.
द्विर्भोजनं च कलहं गंगायात्रासु वर्जयेत् । परनिंदां च लोभं च गर्वं च क्रोधमत्सरौ
गंगायात्रेत दोनदा जेवण, भांडण, दुसऱ्याची निंदा, लोभ, गर्व, राग आणि मत्सर टाळावेत.
अत्यंतहास्यशोकं च गंगायात्रासु वर्जयेत् । मंचसुप्तमिवात्मानं चिंतयेद्भूमिशायिनम्
गंगायात्रेत फार हसणं किंवा फार दु:ख करणं टाळावं; आपण जणू काही जमिनीवर झोपलो आहोत, असं मनाशी समजावं.
गंगानाम सुनामानि वदेद्गच्छञ्जनः पथि । माहात्म्यं जाह्नवी देव्याः सर्वपापप्रणाशनम्
प्रवासात चालताना गंगेची पवित्र नावं आणि सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या जाह्नवी देवीचं माहात्म्य म्हणावं.
सुखदं मोक्षदं चैव कथयन्पथि गच्छति । गङ्गे देवि जगन्मातर्देहि संदर्शनं मम
प्रवासात चालताना, 'गंगे देवी, जगाची आई, तू सुख आणि मोक्ष देणारी आहेस, मला तुझं दर्शन दे,' असं म्हणावं.
वचोभिः कोमलैरेभिः कुर्याच्छ्रमनिवारणम् । हा कथं सदनं त्यक्तमागतं वा कथं मया
अशा कोमल शब्दांनी आपला थकवा दूर करावा: 'अरे, मी घर कसं सोडलं? किंवा मी इथे कसा आलो?' असं म्हणावं.
श्रमैरिति वदेद्यस्तु संपूर्णं तत्फलं नहि । क्व पर्यंङ्कः क्व मे पत्नी क्व च मे च सुहृद्गृहम्
पण जो माणूस 'मला किती थकवा आला' असं सतत म्हणतो, त्याला पूर्ण फळ मिळत नाही; 'माझं पलंग कुठे? माझी पत्नी कुठे? माझं प्रिय घर कुठे?' असं म्हणणाऱ्यालाही नाही.
स्वपामि प्रांतरे भूमौ कथं वाहं समागतः । धनधान्यादिवस्तूनां का गतिर्वा गृहे मम
'मी जंगलात जमिनीवर झोपतो, इथे कसा आलो? माझ्या घरी धन, धान्य आणि इतर वस्तूंचं काय होतंय?' असं विचार करणाऱ्यालाही नाही.
कियद्भिर्दिवसैर्भूयो गमिष्याम्यहमालयम् । इति चिंताकुला ये च पथि गच्छंति मानवाः
'किती दिवसांनी मी पुन्हा घरी जाईन?' अशी चिंता करत जे प्रवास करतात,
गंगास्नानफलं तेषां संपूर्णं न भवेद्द्विज । गङ्गे गंतुं प्रतीतीरे यात्रेयं विहिता तव
त्यांना गंगास्नानाचं पूर्ण फळ मिळत नाही, हे द्विजांनो. गंगेच्या तीरावर जाण्यासाठीच ही यात्रा ठरवलेली आहे.
निर्विघ्नां सिद्धिमाप्नोमि त्वत्प्रसादात्सरिद्वरे । इमं मंत्रं समुच्चार्य यात्राकाले विशेषतः
हे नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या गंगे, तुझ्या कृपेने मला कोणताही विघ्न न येता सिद्धी मिळो; विशेषतः यात्रेच्या वेळी हा मंत्र म्हणावा.
हर्षितो निलयाद्गच्छेद्वैष्णवैः सह जैमिने । नातिवेगेन गंतव्यं न तथा च शनैः शनैः
जैमिनी, घरातून आनंदाने, वैष्णवांसोबत निघावं; फार वेगाने जाऊ नये, आणि फार हळूही जाऊ नये.
गङ्गायात्रासु कर्त्तव्यं नान्यत्कर्म विचक्षणैः । गंगातीरे प्रयागे तु वाणिज्यप्रमुखानि च
गंगायात्रेत सुज्ञ माणसाने दुसरं कोणतंही काम करू नये; गंगेच्या तीरावर, प्रयागात, व्यापार वगैरे कामंही टाळावीत.
कार्याणि कुरुते यस्तु तत्पुण्यार्द्धं विनश्यति । जन्मजन्मार्जितं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु
जो तिथे अशी कामं करतो, त्याचं पुण्य अर्धवट होतं; कितीही जन्मांची, थोडी किंवा जास्त पापं साठली असली,
गंगादेवीप्रसादेन सर्वं मे यास्यति क्षयम् । इत्युक्त्वा परमप्रीतः प्राज्ञो गङ्गातटं व्रजेत्
गंगा देवीच्या कृपेने ती सर्व माझी पापं नाहीशी होतील. असं म्हणून, अत्यंत आनंदाने, ज्ञानी माणसाने गंगेच्या तीराकडे जावं.
दृष्ट्वा च मातरं गङ्गामिमं मंत्रमुदीरयेत् । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्
आई गंगेचं दर्शन घेतल्यावर हा मंत्र म्हणावा: 'आज माझं जन्म फळाला आलं, आणि माझं आयुष्य खरंच चांगलं जगलं गेलं.'
साक्षाद्ब्रह्मस्वरूपां त्वामपश्यमिति चक्षुषा । देवि त्वद्दर्शनादेव महापातकिनो मम
हे देवी, मी स्वतःच्या डोळ्यांनी तुला साक्षात् ब्रह्मस्वरूप पाहिलं; तुझ्या दर्शनामुळे माझ्या मोठ्या पापांचा नाश झाला.
विनष्टमभवत्पापं जन्मकोटिसमुद्भवम् । इत्युक्त्वा सकलं देहं निपात्य पृथिवीतले
कोट्यवधी जन्मांतून आलेलं पाप नष्ट झालं; असं म्हणून त्याने आपलं संपूर्ण शरीर पृथ्वीवर टाकलं.
प्रणमेज्जाह्नवीं देवीं भक्तिभावसमन्वितः । ततः स्रोतःसमीपे च बद्धाञ्जलिरिमं पुनः
तो भक्तिभावाने जाह्नवी देवीला वाकला; मग प्रवाहाजवळ हात जोडून पुन्हा
पठेन्मंत्रं भक्तिभावैः सुप्रीतो द्विजसत्तम । गंगे देवि जगद्धात्रि पादाभ्यां सलिलं तव
तो भक्तिभावाने मंत्र म्हणू लागला, अतिशय प्रसन्न होऊन — 'गंगे देवी, जगाची जननी, तुझ्या पायांतील पाणी'
स्पृशामीत्यपराधं मे प्रसन्ना क्षंतुमर्हसि । स्वर्गारोहणसोपानं त्वदीयमुदकं शुभे
'मी स्पर्श करतो, म्हणून माझा अपराध तू प्रसन्न होऊन क्षमा कर; शुभे, तुझं शुद्ध पाणी म्हणजे स्वर्गारोहणाचं पाऊल आहे.'
अतः स्पृशामि पादाभ्यां गंगे देवि नमो नमः । ततस्तु मस्तके धृत्वा गांगेयं वारि भक्तितः
'म्हणून मी तुझे पाय स्पर्श करतो, गंगे देवी, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.' मग त्याने भक्तिभावाने गंगेचं पाणी डोक्यावर घेतलं.
स्नानार्थं प्रविशेत्स्रोतः प्राज्ञो गंगेति कीर्तयन् । त्वत्कर्दमैरतिस्निग्धैः सर्वपापप्रणाशनैः
स्नानासाठी तो ज्ञानी प्रवाहात प्रवेश करतो, 'गंगे' असं उच्चारतो; तुझ्या अतिशय स्निग्ध गाळाने, जो सर्व पापांचा नाश करतो,
मया संलिप्यते गात्रं मातर्मे हर पातकम् । गङ्गाकर्दमलिप्ताङ्गो गङ्गागङ्गेति कीर्तयन्
माझं अंग त्या गाळाने लिप्त झालं, आई, माझं पाप दूर कर; गंगेच्या गाळाने अंग लावून, 'गंगे, गंगे' असं म्हणत
सर्वकल्मषनाशिन्यां गङ्गायां स्नानमाचरेत् । भूयः पूर्वोक्तमन्त्रेण गृहीत्वा मृत्तिकां ततः
सर्व कल्मष नष्ट करणाऱ्या गंगेत स्नान करावं; मग पूर्वी सांगितलेल्या मंत्राने माती घ्यावी.
वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण गृहीत्वा मृत्तिकां पुनः । वक्ष्यमाणेन मंत्रेण भक्तितः स्नानमाचरेत्
पुढे सांगितलेल्या मंत्राने पुन्हा माती घ्यावी; त्या मंत्राने भक्तिभावाने स्नान करावं.