पाटीरतरुसुस्निग्ध सांद्र द्वारकपाटकम् । सौगंधिकमहामोदि कल्पितांतर भित्तिकम्
पाटीराच्या झाडाच्या गुळगुळीत आणि दाट लाकडापासून बनवलेले दरवाजे निळ्या कमळाच्या सुगंधाने भरलेले होते, आणि आतील भिंतीही तशाच सुगंधित केल्या होत्या.
ईशानभागसुभग रतिकल्पित वेदिकम् । हाटिकाकल्पितपदं विचित्रवेदिकायुतम्
ईशान्य दिशेला सुंदर असा एक आनंदमंच तयार केला होता, जिथे बाजाराच्या पायऱ्यांसारख्या पायऱ्या आणि विविध रंगीबेरंगी वेदिका होत्या.
सुस्निग्धनि बिडच्छायं वटमूलोपकल्पितम् । प्रसूनकदलीखंड सरोभिः प्रांतशोभितम्
त्याच्या पायथ्याशी घनदाट सावली असलेला वडाचा वृक्ष लावला होता, आणि कडेला केळीच्या फुलांचे घोस व तलावांनी शोभा आणली होती.
महावटाग्रसंलग्न तुषारितपयोधरम् । नाकोपवनसंपन्न विचित्राराम शोभितम्
मोठ्या वडाच्या शेंड्यावर हिमाने थंडावलेले ढग टेकले होते, आणि तिथे स्वर्गीय बागा व सुंदर रमणीय उद्याने होती.
वापीकूपतडागाद्यमनेकवनशोभितम् । मंदं मंदं ववौ वायुर्यत्र गेहे सुखप्रदः
विविध वन, विहिरी, तळे आणि सरोवरांनी ते स्थान सुंदर झालं होतं, आणि त्या घरात नेहमी मंद, सुखद वारा वाहत असे.
वादिन्यश्चारुसर्वांग्यो वाद्यानि स्मरसंपदः । वीणां वेणुं त्रिवेणुं च वादयंति वरांगनाः
तेथे सुंदर अंगकाठीच्या, संगीताची जाण असलेल्या स्त्रिया, वीणा, बासरी आणि त्रिवेणी वाजवत, प्रेमाची समृद्धी दाखवत होत्या.
तौर्य्यत्रिककृतो नार्य्यश्चतुर्दिक्षु तथोर्द्ध्वतः । सुवर्णादिकपात्रेषु वटका भस्मनः शुभाः
स्त्रिया सर्व दिशांना आणि वरच्या बाजूलाही तीन प्रकारच्या वाद्यांचा गजर करत, आणि सुवर्णाच्या पात्रांत पवित्र भस्माचे गोळे ठेवले होते.
वासिताः सर्वगंधैश्च सुधूपैरपि धूपिताः । कुशग्रथितसंघाश्च अक्षमालाश्च कोटिशः
सगळीकडे विविध सुगंधी द्रव्यांनी सुवासिक केलेलं, उत्तम धूपाने धुरळलेलं, आणि कुशाच्या गाठी व अक्षयमाळा कोट्यवधी प्रमाणात मांडलेल्या होत्या.
कृष्णाजिनसहस्राणि बहिः प्रांते स्थितानि च । एतादृशे गृहवरे देववंद्यो मुनीश्वरः
काळ्या कृष्णमृगाच्या हजारो कातड्या बाहेर कडेला ठेवलेल्या होत्या; अशा सुंदर घरात, देवताही ज्या ऋषीला वंदन करतात, तो ऋषिराज राहत होता.
कर्पूरादींश्च संस्थाप्य चतुर्दिक्षु मुनीश्वरः । पाटीरपीठे कर्पूरसिंहासनमकल्पयत्
त्या ऋषिराजाने चारही दिशांना कर्पूर व इतर द्रव्ये ठेवली, आणि पाटीराच्या आसनावर कर्पूराचं सिंहासन मांडलं.
सूक्ष्मं श्वेतं च सुस्रिग्धमावृत्तं घनसारकैः । सुगंधवासितजलैः स्नाप्य क्षीरेण शंकरम्
त्याने शंकराला सुगंधी पाण्याने आणि दूधाने स्नान घातलं, नितळ, शुभ्र, तेल लावलेल्या वस्त्राने, घट्ट धाग्यांनी गुंडाळून.
अन्यैश्च वैदिकैर्मंत्रैः स्नापयित्वा सदाशिवम् । दारुचंद्रोपपीठे तु वस्त्रपीठं निधाय च । पात्रिकामग्रतः स्थाप्य स्थापयित्वा दलेष्वमून्
इतर वैदिक मंत्रांनी सदा शिवाचे स्नान घालून, चंदन व कर्पूराच्या पाटावर वस्त्राचं आसन ठेवून, समोर लहान पात्र आणि पाने नीट मांडली.
एकस्मिन्नक्षताः पात्रे अन्यस्मिन्सतिलाक्षताः । पंचगंधकमेकस्मिन्नन्यस्मिन्नष्टगंधकम्
एका भांड्यात तांदूळ तुटलेले नसतात, दुसऱ्यात तांदळात तीळ मिसळलेले असतात. एका भांड्यात पाच प्रकारचे सुवासिक द्रव्ये असतात, तर दुसऱ्यात आठ प्रकारचे सुगंध ठेवलेले असतात.
काश्मीरं मृगनाभिं तु कर्पूरं चंदनं तथा । पात्रेष्वन्येषु विन्यस्य पूजास्थाने प्रकल्प्य च
कश्मिर, कस्तुरी, कपूर आणि चंदन ही द्रव्ये वेगवेगळ्या भांड्यात ठेवून, पूजा करण्याच्या जागी नीट मांडली जातात.
नानावरणमार्गेण पूजा तत्र विधीयते । लिंगमध्ये स्थितो देवः पंचवक्त्रः सदाशिवः
विविध आवरणांनी आणि पद्धतींनी तिथे पूजा केली जाते; लिंगाच्या मध्यभागी पाच मुखांचा सदा शिव वास करतो.
तस्य प्रावरणं लिंगं शक्तिस्तस्य विधीयते । शक्तेरावरणं विष्णुर्विष्णोरावरणं विधिः
त्या देवाचे लिंग हेच त्याचे आवरण आहे; त्या लिंगाचे आवरण म्हणजे शक्ती, शक्तीचे आवरण विष्णू, आणि विष्णूचे आवरण विधी म्हणजे ब्रह्मा आहे.
ब्रह्मप्रावरणं चंद्रस्तस्य सूर्यस्ततः श्रुतिः । दिग्देवतासु तद्गुप्तिस्तासामावरणं दिशः
ब्रह्माचे आवरण चंद्र आहे; चंद्राचे आवरण सूर्य, त्यानंतर वेद, आणि दिशा-पालक देवतांमध्ये त्यांचे रक्षण म्हणजेच दिशा हेच त्यांचे आवरण आहे.
दिशामावरणं शंभुस्तस्य चावरणं गुणाः । दशप्रावरणं ह्येतच्छिवलिंगार्चनं शुभम्
दिशांचे आवरण शंभू आहे; त्याचे आवरण म्हणजे गुण. ही दहा आवरणे म्हणजेच शुभ शिवलिंगाची पूजा आहे.
केषांचिन्मतमेतत्स्यादथ प्रावरणांतरम् । विद्यावरणमाख्यातं तदुमावरणं स्मृतम्
काहींच्या मते, आणखी एक आवरणांची मांडणी आहे; ज्ञानाचे आवरण सांगितले आहे आणि त्याचे आवरण म्हणून उमा ओळखली जाते.
विष्णुरावरणं तस्या विष्णोश्चावरणं विधिः । ब्रह्मप्रावरणंचंद्रस्तस्य भानुरथावृतिः
त्या उमाचे आवरण विष्णू आहे; विष्णूचे आवरण विधी म्हणजे ब्रह्मा, ब्रह्माचे आवरण चंद्र, आणि त्यानंतरचे आवरण सूर्य आहे.
भानोरावरणं चेश इति षोढावृतिः स्मृता । विधिं विना समाख्यातं पंचावरणमुत्तमम्
सूर्याचे आवरण ईश आहे; अशा प्रकारे सहा आवरणे सांगितली आहेत. विधी वगळता, पाच श्रेष्ठ आवरणे सांगितली आहेत.
शशांकविष्णुशक्तीनामेतदावरणत्रयम् । अंबिकावरणं प्रोक्तमेकावरणमुत्तमम्
चंद्र, विष्णू आणि शक्ती यांची ही तीन आवरणे सांगितली आहेत; अंबेचे आवरण हे एकच श्रेष्ठ आवरण मानले जाते.
अथवा लोकपालाः स्युरावृतिः सोमपूजने । अनावरणमथवा पूजनं शस्यते शिवे
किंवा, सोमाच्या पूजेत लोकपाल हेच आवरण असू शकतात; किंवा कोणतेही आवरण न ठेवता शिवाची पूजा केली तरी ती श्रेष्ठ मानली जाते.
पत्रिकाष्टदलेष्वेव स्थितद्रव्यैर्यजेच्छिवम् । पत्रिकालक्षणं वक्ष्ये सर्वकर्मोपयोगितम्
आठ पाकळ्यांच्या पत्रिकांवर पूजेची द्रव्ये ठेवून शिवाची पूजा करावी. सर्व विधींना उपयुक्त अशी पत्रिका कशी असावी ते मी सांगतो.
स्वर्णेन राजतेनाथ ताम्रेणाथ प्रकल्पितम् । मुक्ताशुक्तिनिभं कुर्यात्पत्रिकाष्टदलं शुभम्
ती सोन्याची, चांदीची किंवा तांब्याची बनवावी, किंवा मोत्याच्या शिंपल्यासारखी दिसणारी करावी. अशी आठ पाकळ्यांची शुभ पत्रिका तयार करावी.
पद्मपत्रसमानाष्टकोणाकारं प्रकल्पयेत् । पलमात्रं ततः शस्तं निर्वृतं विस्तृतं पदम्
ती कमळाच्या पाकळीप्रमाणे आठ कोपऱ्यांची असावी; तिचे वजन एक पळ एवढे, नीटस आणि प्रशस्त असावे.
अस्थूलमध्यमुपरि पद्माकृतिदलाष्टकम् । अथवा शक्तिमार्गेण पंचपत्रं प्रकल्पयेत्
ती पत्रिका मधून किंवा वरून जाड नसावी, आणि कमळाच्या आकाराच्या आठ पाकळ्या असाव्यात; किंवा शक्ती मार्गाने पाच पाकळ्यांची पत्रिका तयार करावी.
त्रिपत्रमथवा कुर्याच्छक्तिभावे मतेन च । यथा स्याच्छोभनं पात्रं तथा कुर्य्याद्विचक्षणः
किंवा, काहींच्या मते, शक्ती भावाने तीन पाकळ्यांची पत्रिका करावी. ज्याला समज आहे त्याने पत्रिका जितकी सुंदर करता येईल तितकी करावी.
शक्त्यांतरितरुद्राक्षैः कल्पिताष्टशतैः शुभा । मालोपवीतं त्रिंशत्या अष्टकेन प्रकल्पितम्
शक्तीने वेगळ्या केलेल्या आठशे रुद्राक्षांनी बनवलेली शुभ माळा किंवा उपवीत, तीस किंवा आठ मण्यांची बनवावी.
प्रगंडयोरथैकैकं बद्धा तु द्वे प्रकोष्ठयोः । शिरस्येका धृता तेन कंठे च परमर्षिणा
प्रत्येक गालावर एक, दोन्ही बाहूंवर प्रत्येकी दोन, डोक्यावर एक आणि त्या प्रमाणे महान ऋषींनी गळ्यातही घातली जाते.