पश्चाज्जायेत नृपतिरेवं कृत्वा पुनस्तथा । राज्यं स्वर्गफलं भुक्त्वा शिवभक्तो भविष्यति
नंतर तो पुन्हा राजा म्हणून जन्म घेतो, पुन्हा असेच कर्म करतो, राज्य आणि स्वर्गाचे फळ भोगतो आणि मग तो शंकरभक्त होतो.
शंभुरुवाच-। दिलीपाय वसिष्ठोक्तं मुनीनामंगिरोब्रवीत् । ते तथा कृतवंतश्च तौर्य्यत्रिकमुमापतेः
शंभू म्हणाले: वसिष्ठांनी दिलीपाला जसे सांगितले, तसेच अङ्गिरसांनी ऋषींना सांगितले; त्यांनीही उमापतीचे त्रैत्रिक व्रत असेच केले.
श्रुत्वा पुराणं पाद्मं च समग्रं सुखिनो भवन् । त एते ब्राह्मणा राम विमानवरमास्थिताः
पद्मपुराण पूर्ण ऐकल्यावर ते सुखी झाले; हे राम, ते ब्राह्मण उत्तम विमानात पोहोचले.
दृश्यंते खे च सुखिनः सदा मुदितमानसाः । एतत्ते सर्वमाख्यातं पुराणेषु विनिश्चितम्
ते आकाशात नेहमीच आनंदी आणि समाधानी दिसतात; हे सर्व मी तुला सांगितले, जे पुराणांमध्ये निश्चित आहे.
इतः परं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि राघव
यापुढे तुला आणखी काय ऐकायचे आहे, हे राघव?
ति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शिवराघवसंवादे त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या पाताळखंडातील शिव-राघव संवादातील एकशेतेराव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.
राम उवाच- क एष दृश्यते व्योम्नि सर्वाभरणभूषितः । विमानस्थो महादीप्त मध्याह्नार्क इवापरः
राम म्हणाले: हा आकाशात कोण आहे, जो सर्व दागिन्यांनी सजलेला आहे, विमानात बसलेला आहे आणि मध्यान्हाच्या सूर्यासारखा तेजस्वी आहे?
दुष्प्रेक्ष्यः सर्वमर्त्यानां तस्यांके चारुहासिनी । अपरा श्रीरिव ब्रह्मंस्तथा पंचसुयोषितः
तो सर्व माणसांना पाहायला कठीण आहे; त्याच्या मांडीवर सुंदर हसणारी स्त्री बसली आहे, ब्राह्मण, आणि त्याच्यासोबत आणखी पाच स्त्रिया आहेत.
गायंति मधुरां गीतिं सुभ्रूभंगनिरीक्षणैः । मंदस्मितैः करतलशब्दास्फोटिकया तथा
त्या मधुर गाणी गातात, सुंदर भुवया हलवत पाहतात, मंद हास्य करतात आणि टाळ्या वाजवतात.
क्वचिद्गलकृतैर्गीतैरन्योन्य करताडनैः । अन्योन्य मुखमालोक्य प्रलोभैर्गीतपूर्वकैः
कधी गळ्यातून गाणी काढतात, कधी एकमेकींच्या हातावर टाळ्या मारतात, एकमेकींच्या चेहऱ्याकडे पाहतात आणि मोहक गाणी गातात.
क्रीडन्नास्ते महायोगी पद्मकिंजल्कसन्निभः । एवं चरितपुण्येन केन वा तद्वदस्व मे
तो कमळाच्या केसरासारखा दिसणारा, मोठा योगी खेळत बसला आहे; हे सर्व पुण्य कशामुळे मिळाले, ते मला सांग.
शंभुरुवाच- एष विप्रः पुरा राम सर्वसंपत्समन्वितः । नानाविधसुखोपेतो भार्य्यापोषणतत्परः
शंभू म्हणाले: हा ब्राह्मण, राम, पूर्वी सर्व संपत्तीने संपन्न होता, विविध सुखे उपभोगत होता आणि पत्नीच्या देखभालीत मन लावले होते.
अपुत्रो दानहीनश्च देवतार्चनवर्जितः । पंचयज्ञविहीनश्च स्वाध्यायपरिवर्जितः
तो मुलाबाळाविना, दान न करणारा, देवपूजा टाळणारा, पाच यज्ञ न करणारा आणि स्वाध्याय टाळणारा होता.
प्रातर्म्मध्याह्नसायाह्नभोजनप्रवणोऽशुचिः । कदाचिदगमद्गेहं गौतमस्य महात्मनः
तो सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळी खाण्याचा आसक्त, अपवित्र होता; एकदा तो महात्मा गौतम यांच्या घरी गेला.
त्र्यंबकस्य गिरौ पुण्ये नानामुनिगणाश्रिते । तत्रापि शोभितगृहं स्फटिकस्तंभकल्पितम्
त्र्यंबकाच्या पवित्र डोंगरावर, जिथे अनेक ऋषीमुनी राहतात, तिथे स्फटिकाच्या खांबांनी सजलेलं एक सुंदर घर होतं.
अगुरुद्रवकस्तूरीचंद्र कुंकुमचर्चिता । भित्तिर्यस्य च संतानकुसुमामोदसौष्ठवम्
त्या घराच्या भिंतींना अगरू, कस्तुरी, चंदन आणि कुंकवाचं लेप लावलेलं होतं, आणि त्यातून सतत चंपकाच्या फुलांचा मनमोहक सुगंध दरवळत होता.
कस्तूरिका पुष्परस समुत्सेचितभूतलम् । सूक्ष्म सुश्वेतविविधवितानपरिशोभितम्
मजल्यावर कस्तुरी आणि फुलांच्या रसाचं शिंपण केलं होतं, आणि विविध प्रकारच्या नितळ पांढऱ्या छत्र्यांनी ते सुंदरपणे सजवलं होतं.
अंगणं शोभित महाकदलीपूगशोभितम् । समीपसरसीजात मंजुकूजन्मधुव्रतम्
आंगण मोठ्या केळीच्या आणि सुपाऱ्याच्या झाडांनी शोभून गेलं होतं, आणि जवळच्या कमळांच्या फुलांवर मधमाशा गोड गुणगुणत होत्या.
पाटीरतरुसंभूत गंधपूरितदिङ्मुखम् । शिक्षागीतकृताल्हाद गीतपूरितदिङ्मुखम्
पाटीराच्या झाडांच्या सुगंधाने सगळीकडे दरवळ पसरली होती, आणि संगीताचा सराव करणाऱ्यांच्या गाण्यांनी सगळं वातावरण आनंदी झालं होतं.
निदाघजनिताताप नाशयंत्रविनिर्मितम् । कदलीदलसंच्छादि पावकाकल्पितच्छदम्
उन्हाळ्याच्या उष्णतेपासून संरक्षणासाठी एक यंत्र बनवलं होतं, ज्याचं छप्पर केळीच्या पानांनी झाकलेलं आणि अग्नीने कुशलतेने तयार केलेलं होतं.
पाटीरतरुसुस्निग्ध सांद्र द्वारकपाटकम् । सौगंधिकमहामोदि कल्पितांतर भित्तिकम्
पाटीराच्या झाडाच्या गुळगुळीत आणि दाट लाकडापासून बनवलेले दरवाजे निळ्या कमळाच्या सुगंधाने भरलेले होते, आणि आतील भिंतीही तशाच सुगंधित केल्या होत्या.
ईशानभागसुभग रतिकल्पित वेदिकम् । हाटिकाकल्पितपदं विचित्रवेदिकायुतम्
ईशान्य दिशेला सुंदर असा एक आनंदमंच तयार केला होता, जिथे बाजाराच्या पायऱ्यांसारख्या पायऱ्या आणि विविध रंगीबेरंगी वेदिका होत्या.
सुस्निग्धनि बिडच्छायं वटमूलोपकल्पितम् । प्रसूनकदलीखंड सरोभिः प्रांतशोभितम्
त्याच्या पायथ्याशी घनदाट सावली असलेला वडाचा वृक्ष लावला होता, आणि कडेला केळीच्या फुलांचे घोस व तलावांनी शोभा आणली होती.
महावटाग्रसंलग्न तुषारितपयोधरम् । नाकोपवनसंपन्न विचित्राराम शोभितम्
मोठ्या वडाच्या शेंड्यावर हिमाने थंडावलेले ढग टेकले होते, आणि तिथे स्वर्गीय बागा व सुंदर रमणीय उद्याने होती.
वापीकूपतडागाद्यमनेकवनशोभितम् । मंदं मंदं ववौ वायुर्यत्र गेहे सुखप्रदः
विविध वन, विहिरी, तळे आणि सरोवरांनी ते स्थान सुंदर झालं होतं, आणि त्या घरात नेहमी मंद, सुखद वारा वाहत असे.
वादिन्यश्चारुसर्वांग्यो वाद्यानि स्मरसंपदः । वीणां वेणुं त्रिवेणुं च वादयंति वरांगनाः
तेथे सुंदर अंगकाठीच्या, संगीताची जाण असलेल्या स्त्रिया, वीणा, बासरी आणि त्रिवेणी वाजवत, प्रेमाची समृद्धी दाखवत होत्या.
तौर्य्यत्रिककृतो नार्य्यश्चतुर्दिक्षु तथोर्द्ध्वतः । सुवर्णादिकपात्रेषु वटका भस्मनः शुभाः
स्त्रिया सर्व दिशांना आणि वरच्या बाजूलाही तीन प्रकारच्या वाद्यांचा गजर करत, आणि सुवर्णाच्या पात्रांत पवित्र भस्माचे गोळे ठेवले होते.
वासिताः सर्वगंधैश्च सुधूपैरपि धूपिताः । कुशग्रथितसंघाश्च अक्षमालाश्च कोटिशः
सगळीकडे विविध सुगंधी द्रव्यांनी सुवासिक केलेलं, उत्तम धूपाने धुरळलेलं, आणि कुशाच्या गाठी व अक्षयमाळा कोट्यवधी प्रमाणात मांडलेल्या होत्या.
कृष्णाजिनसहस्राणि बहिः प्रांते स्थितानि च । एतादृशे गृहवरे देववंद्यो मुनीश्वरः
काळ्या कृष्णमृगाच्या हजारो कातड्या बाहेर कडेला ठेवलेल्या होत्या; अशा सुंदर घरात, देवताही ज्या ऋषीला वंदन करतात, तो ऋषिराज राहत होता.
कर्पूरादींश्च संस्थाप्य चतुर्दिक्षु मुनीश्वरः । पाटीरपीठे कर्पूरसिंहासनमकल्पयत्
त्या ऋषिराजाने चारही दिशांना कर्पूर व इतर द्रव्ये ठेवली, आणि पाटीराच्या आसनावर कर्पूराचं सिंहासन मांडलं.