नानासुगीतकुशला नानानृत्यविशारदाः । चतस्रोऽष्टौ षडथवा मर्द्दलध्वनिकाः स्त्रियः
त्या स्त्रिया विविध गाण्यात कुशल, नृत्यात पारंगत, आणि चार, सहा किंवा आठ जणी मृदंग वाजवत होत्या.
वशिन्यौ द्वे आवजिक्यौ कोणिकाधमने उभे । लासिक्यस्तु चतस्रः स्युः संतुष्टैकाथ गायिका
त्यात दोन प्रमुख, दोन आवजिक्य वाजवणाऱ्या, दोन कोणिका वाजवणाऱ्या, चार नर्तिका, एक संतुष्ट गायिका आणि एक मुख्य गायिका होत्या.
एका द्वे वा सुगीतज्ञेऽमुखरे हि प्रकीर्तिते । कोणवाद्यकृते द्वे तु तूष्णींभूताः षडष्ट वा
एक किंवा दोन मधुर गाण्यात पारंगत 'अमुखरी' म्हणून ओळखल्या जातात; कोणवाद्य वाजवणाऱ्या दोन असतात, आणि सहा किंवा आठ जणी शांत बसतात.
सर्वा रूपविलासिन्यः सर्वाश्चापतितस्तनाः । रतितंत्राधिकुशलास्तत एवाविशंकिताः
सर्व स्त्रिया सुंदर, मोहक, भरगच्च स्तन असलेल्या, प्रेमकलेत निपुण आणि त्यामुळे निःसंकोच होत्या.
सुसूक्ष्मा वस्त्रवेषाश्च विद्युच्चंचलदृष्टयः । एतादृशीभिर्योषाभिर्येन नृत्यं हि कारितम्
त्यांचे वस्त्र अत्यंत सूक्ष्म, नजरा वीजेसारख्या चमकणाऱ्या; अशा स्त्रियांनी ते नृत्य साकारले.
एकस्मिन्दिवसे राजन्वत्सरान्सविमानगः । शतस्त्रीवीक्षितमुखो युवा बहुभिरर्चितः
राजा, एका दिवसात विमानासह, शंभर स्त्रिया ज्याच्याकडे पाहतात, असा तरुण, अनेकांनी सन्मानित होतो आणि त्याला वर्षांचे सुख मिळते.
आनंदपोषसंपूर्णः क्रोधेर्ष्यादिविवर्जितः । पंचगंधविलिप्तांगः सचंद्रा हिदलाननः
आनंद आणि पोषण यांनी पूर्ण, राग, हेवा वगैरेपासून मुक्त, त्याचे अंग पाच सुवासिकांनी लावलेले आहे आणि त्याचा चेहरा कमळाच्या पाकळ्या आणि चंद्राने शोभलेला आहे.
सूर्योपमस्तु योषाश्च सर्वास्ता दशनान्विताः । सद्योविकसितामोदि पारिजातकृतस्रजः
त्या स्त्रिया सूर्यासारख्या तेजस्वी आहेत, सर्वांच्या दात सुंदर आहेत आणि त्या ताज्या उमललेल्या, सुवासिक पारिजाताच्या फुलांच्या माळा घालतात.
सर्वा विकसितारोहि रक्तसंधिकृतस्रजः । धम्मिल्ले वक्षसि तथा बिभ्रत्यः सुस्मिताधराः
सर्वजणी उमललेल्या फुलांनी आणि लाल सांध्यांनी केलेल्या माळांनी सजलेल्या आहेत, त्यांचे केस नीट मांडलेले आहेत, त्या माळा छातीवर घालतात आणि त्यांच्या ओठांवर सुंदर हास्य असते.
चरत्येतादृशीभिस्तु नृत्यगीतानुमोदितः । एवं विमानगो भूत्वा उषित्वा कालमक्षयम्
तो अशा स्त्रियांच्या सहवासात, त्यांच्या नृत्य आणि गाण्याने आनंदी होतो; अशा रीतीने तो दिव्य विमानात राहून, अमर काळपर्यंत सुख उपभोगतो.
पश्चाज्जायेत नृपतिरेवं कृत्वा पुनस्तथा । राज्यं स्वर्गफलं भुक्त्वा शिवभक्तो भविष्यति
नंतर तो पुन्हा राजा म्हणून जन्म घेतो, पुन्हा असेच कर्म करतो, राज्य आणि स्वर्गाचे फळ भोगतो आणि मग तो शंकरभक्त होतो.
शंभुरुवाच-। दिलीपाय वसिष्ठोक्तं मुनीनामंगिरोब्रवीत् । ते तथा कृतवंतश्च तौर्य्यत्रिकमुमापतेः
शंभू म्हणाले: वसिष्ठांनी दिलीपाला जसे सांगितले, तसेच अङ्गिरसांनी ऋषींना सांगितले; त्यांनीही उमापतीचे त्रैत्रिक व्रत असेच केले.
श्रुत्वा पुराणं पाद्मं च समग्रं सुखिनो भवन् । त एते ब्राह्मणा राम विमानवरमास्थिताः
पद्मपुराण पूर्ण ऐकल्यावर ते सुखी झाले; हे राम, ते ब्राह्मण उत्तम विमानात पोहोचले.
दृश्यंते खे च सुखिनः सदा मुदितमानसाः । एतत्ते सर्वमाख्यातं पुराणेषु विनिश्चितम्
ते आकाशात नेहमीच आनंदी आणि समाधानी दिसतात; हे सर्व मी तुला सांगितले, जे पुराणांमध्ये निश्चित आहे.
इतः परं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि राघव
यापुढे तुला आणखी काय ऐकायचे आहे, हे राघव?
ति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शिवराघवसंवादे त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या पाताळखंडातील शिव-राघव संवादातील एकशेतेराव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.
राम उवाच- क एष दृश्यते व्योम्नि सर्वाभरणभूषितः । विमानस्थो महादीप्त मध्याह्नार्क इवापरः
राम म्हणाले: हा आकाशात कोण आहे, जो सर्व दागिन्यांनी सजलेला आहे, विमानात बसलेला आहे आणि मध्यान्हाच्या सूर्यासारखा तेजस्वी आहे?
दुष्प्रेक्ष्यः सर्वमर्त्यानां तस्यांके चारुहासिनी । अपरा श्रीरिव ब्रह्मंस्तथा पंचसुयोषितः
तो सर्व माणसांना पाहायला कठीण आहे; त्याच्या मांडीवर सुंदर हसणारी स्त्री बसली आहे, ब्राह्मण, आणि त्याच्यासोबत आणखी पाच स्त्रिया आहेत.
गायंति मधुरां गीतिं सुभ्रूभंगनिरीक्षणैः । मंदस्मितैः करतलशब्दास्फोटिकया तथा
त्या मधुर गाणी गातात, सुंदर भुवया हलवत पाहतात, मंद हास्य करतात आणि टाळ्या वाजवतात.
क्वचिद्गलकृतैर्गीतैरन्योन्य करताडनैः । अन्योन्य मुखमालोक्य प्रलोभैर्गीतपूर्वकैः
कधी गळ्यातून गाणी काढतात, कधी एकमेकींच्या हातावर टाळ्या मारतात, एकमेकींच्या चेहऱ्याकडे पाहतात आणि मोहक गाणी गातात.
क्रीडन्नास्ते महायोगी पद्मकिंजल्कसन्निभः । एवं चरितपुण्येन केन वा तद्वदस्व मे
तो कमळाच्या केसरासारखा दिसणारा, मोठा योगी खेळत बसला आहे; हे सर्व पुण्य कशामुळे मिळाले, ते मला सांग.
शंभुरुवाच- एष विप्रः पुरा राम सर्वसंपत्समन्वितः । नानाविधसुखोपेतो भार्य्यापोषणतत्परः
शंभू म्हणाले: हा ब्राह्मण, राम, पूर्वी सर्व संपत्तीने संपन्न होता, विविध सुखे उपभोगत होता आणि पत्नीच्या देखभालीत मन लावले होते.
अपुत्रो दानहीनश्च देवतार्चनवर्जितः । पंचयज्ञविहीनश्च स्वाध्यायपरिवर्जितः
तो मुलाबाळाविना, दान न करणारा, देवपूजा टाळणारा, पाच यज्ञ न करणारा आणि स्वाध्याय टाळणारा होता.
प्रातर्म्मध्याह्नसायाह्नभोजनप्रवणोऽशुचिः । कदाचिदगमद्गेहं गौतमस्य महात्मनः
तो सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळी खाण्याचा आसक्त, अपवित्र होता; एकदा तो महात्मा गौतम यांच्या घरी गेला.
त्र्यंबकस्य गिरौ पुण्ये नानामुनिगणाश्रिते । तत्रापि शोभितगृहं स्फटिकस्तंभकल्पितम्
त्र्यंबकाच्या पवित्र डोंगरावर, जिथे अनेक ऋषीमुनी राहतात, तिथे स्फटिकाच्या खांबांनी सजलेलं एक सुंदर घर होतं.
अगुरुद्रवकस्तूरीचंद्र कुंकुमचर्चिता । भित्तिर्यस्य च संतानकुसुमामोदसौष्ठवम्
त्या घराच्या भिंतींना अगरू, कस्तुरी, चंदन आणि कुंकवाचं लेप लावलेलं होतं, आणि त्यातून सतत चंपकाच्या फुलांचा मनमोहक सुगंध दरवळत होता.
कस्तूरिका पुष्परस समुत्सेचितभूतलम् । सूक्ष्म सुश्वेतविविधवितानपरिशोभितम्
मजल्यावर कस्तुरी आणि फुलांच्या रसाचं शिंपण केलं होतं, आणि विविध प्रकारच्या नितळ पांढऱ्या छत्र्यांनी ते सुंदरपणे सजवलं होतं.
अंगणं शोभित महाकदलीपूगशोभितम् । समीपसरसीजात मंजुकूजन्मधुव्रतम्
आंगण मोठ्या केळीच्या आणि सुपाऱ्याच्या झाडांनी शोभून गेलं होतं, आणि जवळच्या कमळांच्या फुलांवर मधमाशा गोड गुणगुणत होत्या.
पाटीरतरुसंभूत गंधपूरितदिङ्मुखम् । शिक्षागीतकृताल्हाद गीतपूरितदिङ्मुखम्
पाटीराच्या झाडांच्या सुगंधाने सगळीकडे दरवळ पसरली होती, आणि संगीताचा सराव करणाऱ्यांच्या गाण्यांनी सगळं वातावरण आनंदी झालं होतं.
निदाघजनिताताप नाशयंत्रविनिर्मितम् । कदलीदलसंच्छादि पावकाकल्पितच्छदम्
उन्हाळ्याच्या उष्णतेपासून संरक्षणासाठी एक यंत्र बनवलं होतं, ज्याचं छप्पर केळीच्या पानांनी झाकलेलं आणि अग्नीने कुशलतेने तयार केलेलं होतं.