ब्राह्मण उवाच- धम्मिल्लं ते करिष्यामि ममांकं त्वं समारुह । प्रचलेद्यदि ते चित्तं पातिव्रत्यं कुतस्तव
ब्राह्मण म्हणाला: 'मी तुझे केस बांधीन; माझ्या मांडीवर ये. जर तुझे मन डळमळले, तर तुझे पतिव्रत्य कुठे राहील?'
पार्वत्युवाच- मम व्रतं द्विजश्रेष्ठ शंकरांकैकरोहणम् । अथ तच्चित्तमाज्ञाय भवान्याः परमेश्वरः
पार्वती म्हणाली: 'द्विजश्रेष्ठा, माझं व्रत असं आहे की मी फक्त शंकरांच्या मांडीवरच बसते.' मग भवानीचं मन ओळखून, परमेश्वर—
द्व्यष्टवर्षवया भूत्वा सुस्निग्धकचबंधनः । सुस्निग्धचारुनयनो गोक्षीरसमविग्रहः
सोळा वर्षांचा, गुळगुळीत केस बांधलेला, सुंदर कोमल डोळे असलेला, गायीच्या ताज्या दुधासारखा शुभ्र देह असलेला—
कोटिकंदर्पलावण्यः सर्वाभरणभूषितः । स्वपार्श्वस्थितनार्यंसे प्रसारितभुजद्वयः
कोट्यवधी मदनांपेक्षा जास्त देखणा, सर्व दागिन्यांनी सजलेला, बाजूला उभ्या स्त्रीच्या खांद्याभोवती हात घातलेला—
गायन्मंदतया साकमुमया पटुता यथा । अथ तां पार्वतीं शंभुः करेणाकृष्य च स्मयन्
उमा सोबत हळुवारपणे गात, जितकं शक्य तितक्या कौशल्याने, मग शंभू स्मित करत पार्वतीला हात धरून जवळ घेतो.
विन्यस्य हस्तौ वनिता द्वयांसे गायन्समस्ताभरणः प्रसन्नदृक् । ननर्त चानंदसमृद्धगात्रो मुनींद्र गीतश्च सकालवेलम्
दोन्ही स्त्रियांच्या खांद्यावर हात ठेवून, सर्व दागिन्यांनी सजलेला, प्रसन्न दृष्टीने, आनंदाने भरलेला देह घेऊन, तो नाचला आणि संपूर्ण वेळ गात राहिला, हे मुनिश्रेष्ठा.
एतादृशं शिवं ध्यात्वा जन्मकोटिशतेष्वपि । न दुःखं जायते तस्य सदा हर्षश्च जायते
अशा रूपातील शिवाचे ध्यान केल्याने, जन्मोन्मासानंतरही दुःख येत नाही; नेहमीच आनंद मिळतो.
अथ स्तुतो मुनिवरैर्नारीं कृत्वा हरिं ततः । अथ सा पार्वती तुष्टा देवं प्राह पिनाकिनम्
मुनिवरांनी स्तुती केल्यावर, विष्णूला स्त्रीरूप दिल्यावर, पार्वती प्रसन्न होऊन पिनाकधारी देवाला म्हणाली.
पार्वत्युवाच- किमित्येतादृशं भावमास्थाय त्वमिहागतः । नारीं कृत्वा तथा विष्णुं किं प्रकृत्या न चागतौ
पार्वती म्हणाली: 'असं रूप घेऊन इथे का आलात? विष्णूला स्त्री बनवलंत, पण स्वतःच्या मूळ रूपात का नाही आलात?'
शिवः प्राह व्रते चात्र ह्यतिथेर्भोजनं शुभम् । जाने सिद्धिमथो येषां विषादो नाभिजायते
शिव म्हणाले: 'या व्रतात पाहुण्याला जेवण घालणं शुभ आहे. ज्यांना सिद्धी मिळते, त्यांना दुःख कधीच येत नाही, हे मला माहीत आहे.'
जाते विषादे तु व्रतमसम्यगिति निश्चयः । सोमवाराः समायांति यावंतोब्दशतानि तु
पण जर दुःख वाटलं, तर समजावं की व्रत नीट पार पडलं नाही; शेकडो वर्षांत जसे जसे सोमवारे येतात—
तावंति मत्पुरे देवि सर्वभोगसमन्वितः । सभार्य्यपुत्रबंधुश्च वेदोक्तायुष्यजीवितः
तेवढ्या वर्षे, देवी, माझ्या नगरीत सर्व सुखसोयींनी, पत्नी, मुले, नातेवाईकांसह, वेदांनी सांगितलेल्या आयुष्याचा उपभोग घेत जगतो.
पश्चाद्वाराणसीं गत्वा मृतो मुक्तिमवाप्स्यति । शंभुरुवाच- अथ देवे स्थिते तत्र मुनयस्त्रिः प्रदक्षिणम्
नंतर जो वाराणसीला जाऊन तिथे मृत्यू पावतो, त्याला मुक्ती मिळते. शंभू म्हणाले — त्या वेळी देव तिथे असताना, ऋषींनी तिथे तीन वेळा प्रदक्षिणा केली.
कृत्वा पंचनमस्कारान्पुनः कृत्वा प्रदक्षिणम् । पुनश्च दंडवद्भूत्वा विसृष्टा निर्ययुस्ततः
पाच वेळा नमस्कार करून, त्यांनी पुन्हा प्रदक्षिणा केली. मग सर्वांनी दंडवत घालून, तिथून निघून गेले.
अथ शोणः शोभितांगीं भार्यामाप ह्यनिंदिताम् । राज्यं च भारते वर्षे धर्मेणापालयद्द्विजः
नंतर शोणाला तेजस्वी आणि निष्कलंक पत्नी मिळाली. त्या द्विजाने भारत देशात धर्माने राज्य केले.
मानुषानखिलान्भोगान्बुभुजे शिवभक्तिमान् । नित्यं देवार्चनपरो नित्यं ब्राह्मणपूजकः
तो शिवभक्त सर्व मानवसुखांचा उपभोग घेत होता. तो नेहमी देवांची पूजा करणारा आणि ब्राह्मणांचा सन्मान करणारा होता.
नित्यदाता नित्ययाजी नित्यश्रोता पुराणकम् । मृतः स गतवांल्लोकं शंकरस्य विभोः शुभम्
तो नेहमी दान करणारा, नेहमी यज्ञ करणारा आणि नेहमी पुराण ऐकणारा होता. मृत्यू झाल्यावर तो शंकराच्या शुभ लोकात गेला.
शंभुरुवाच- नामकीर्तनमाहात्म्यं प्रसंगात्परिकीर्तितम् । शृण्वतां सर्वपापघ्नं भक्तानां च तथा नृप
शंभू म्हणाले — नामस्मरणाचे महात्म्य प्रसंगाने सांगितले आहे. हे ऐकणाऱ्यांचे आणि भक्तांचे सर्व पाप नष्ट करते, हे राजा.
सर्वकल्याणदं नित्यं सुभार्य्या राज्यदं शिवम् । शिवभक्तिप्रदं गोप्यं यस्य कस्यापि नेरयेत्
हे नेहमी सर्व शुभ देणारे, चांगली पत्नी आणि राज्य देणारे आहे. हे शिवभक्ती देणारे आणि गुप्त ठेवावे असे आहे — कुणालाही उघड करू नये.
त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः 5.113 श्रीराम उवाच- खे दृश्यंते विमानस्था नानारूपधराः शुभाः । सर्वकामफलोपेताः सुभार्य्याः शतयोषितः
श्रीराम म्हणाले — आकाशात विविध सुंदर रूपे घेतलेल्या, सर्व इच्छित फळांनी युक्त, चांगल्या पत्नी आणि शेकडो स्त्रिया सोबत असलेल्या विमानात वास करणारे लोक दिसतात.
सहस्रनरनारीभिः पूज्यमानाः पदे पदे । गायंति विंशतिर्योषा रूपलावण्यकोमलाः
हजारो पुरुष आणि स्त्रिया प्रत्येक ठिकाणी त्यांचा सन्मान करतात. रूप, सौंदर्य आणि कोमलतेने युक्त वीस स्त्रिया गाणे गातात.
करंकवाहिनी चैका चामरासक्तबाहवः । तालवृंतद्वयं नार्य्यो वीजयंति प्रगृह्य वै
एकजण हत्तीवर बसलेला आहे, काहीजणी हातात चामर धरून आहेत. दोन स्त्रिया ताडाच्या पंख्यांनी हळुवार वारा घालत आहेत.
सचक्रे चांकमध्ये स्या उपधानं तथापरः । एकस्याः करयोर्हस्तः स्तावकानेकसंयुतः
एकजण वर्तुळाच्या मध्यभागी गादी ठेवते, दुसरी आधार देते. एका स्त्रीचे हात दुसरीच्या हातात असून, अनेक स्तुती ऐकू येतात.
नानाविधपरीहास कृतोत्फुल्लमुखांबुजः । एकैकत्र विमाने तु दृश्यते चंद्रदीधितिः
विविध प्रकारच्या हास्याने त्यांची चेहरे फुललेली आहेत. प्रत्येक विमानात चंद्राच्या किरणांसारखा प्रकाश दिसतो.
स्त्रीशतेषु विमानेषु दृश्यते ईश्वरः शुभः । एते किं पुण्यकर्तारो विष्णुमायाथवा मुने
विमानातील शेकडो स्त्रियांच्या मध्ये शुभ ईश्वर दिसतो. हे पुण्य करणारे आहेत का, की हे विष्णुमाया आहे, हे ऋषी?
शंभुरुवाच- एते हि ब्राह्मणाः पुण्या गृहस्थाश्रमवासिनः । येषामेव च स ग्रासो दत्तो दशरथेन ते
शंभू म्हणाले — हे सर्व पुण्यवान ब्राह्मण आहेत, जे गृहस्थाश्रमात राहतात. त्यांना दशरथाने तो भोजन दिला होता.
तेषां तु ममचित्तानां कदाचिदभवन्मतिः । यथेह सुखिनः सर्वे वयं चान्योपजीविनः
माझ्या मनाशी एकदा त्यांना असे वाटले — जसे इथे सर्व सुखी आहेत, तसे आपणही दुसऱ्यांवर अवलंबून आहोत.
अस्मानेवानुजीवंति शतशो मनुजा इह । येन पुण्येन च वयं सर्वेकामानुमोदिनः
इथे शेकडो माणसे आपल्यावरच अवलंबून आहेत. ज्या पुण्यामुळे आपण सर्वजण सर्व इच्छा पूर्ण करत आहोत.
सुस्त्रीकृतोपचाराश्च सर्वे राज्यसुखान्विताः । जरामरणहीनाश्च युवानः सर्वदैव हि
सर्वांना चांगल्या स्त्रियांचे सेवासुख मिळते, सर्वांना राज्यसुख आहे. ते वृद्धत्व आणि मृत्यूपासून मुक्त, नेहमी तरुणच असतात.
विचार्यैवं द्विजाः सर्वे वसिष्ठस्याश्रमं ययुः । आगतानथ संपूज्य वसिष्ठो वाक्यमुक्तवान्
असे विचार करून सर्व ब्राह्मण वसिष्ठांच्या आश्रमात गेले. आलेल्यांचे स्वागत करून वसिष्ठांनी बोलायला सुरुवात केली.