तुलया तुलितं सर्वं रतिः शतगुणाधिका । तन्मादृशी समासाद्य भवंतं किं करिष्यति
जर सगळं तुला तुला मोजलं, तर रतीचं सुख शंभरपट जास्त आहे; मग माझ्यासारखी एखादी तुला मिळाल्यावर काय करणार?
इति चान्यानि वाक्यानि ब्रुवाणा गृह्य वै करे । तदुत्तरमुवाचेदं किं कुर्म्मो भाग्यमीदृशम्
अशी इतरही वाक्यं बोलत ती त्याचा हात धरते, तेव्हा तो म्हणाला, "आपण काय करणार? आपलं नशीब असंच आहे."
मा मारय दुरुक्त्या त्वं मां विज्ञायाथ चेदृशम् । एतादृशो द्विजः प्रायात्पार्वतीमंदिरं तदा
"माझ्याशी कठोर बोलून मला मारू नकोस; मी कसा आहे हे तुला माहीत आहे." त्या वेळी असा ब्राह्मण पार्वतीच्या घरी गेला.
अविज्ञायैव गिरिजामिदं वचनमब्रवीत् । द्विज उवाच- अन्नार्थिनमिह प्राप्तं विद्धि मामतिथिं मुने
गिरीजेला न ओळखता त्याने असं म्हटलं: ब्राह्मण म्हणाला — "माझं अन्नासाठी इथे येणं पाहून, मला तुझा पाहुणा समज, हे मुनी!"
भोजनावसरे प्राप्तं ब्राह्मणान्न हि भोजय । तद्भार्यावचनं प्राह क्व मुनिर्योषिदेव हि
"जेव्हा ब्राह्मण जेवणाच्या वेळी येतो, त्याला उपाशी ठेवू नये." पण त्याची बायको म्हणाली, "मुनी कुठे आहे? ही तर बाई आहे."
अंधस्य वचनं सर्वमेवमेतादृशं दृढम् । पार्वत्युवाच- प्रक्षाल्य चरणावेतमासने उपवेशय
"आंधळ्याचं बोलणं नेहमी असंच ठाम असतं." पार्वती म्हणाली, "त्याचे पाय धुऊन त्याला आसनावर बसवा."
जांबूनदकृतेतीव भोज्येनातर्पयद्द्विजम् । सुरत्नचषकोपेतममृतं ब्रह्मवादिनीम्
तिने त्याला सोन्याच्या भांड्यातील जेवण आणि दिव्य अमृताने भरलेले प्याले देऊन तृप्त केलं.
अरुंधतीमथाहूय पर्य्यवेषयदंबिका । कला चारुंधती चैव अनसूया पतिव्रता
नंतर अंबिकेने अरुंधतीला बोलावलं आणि तिने त्याची सेवा केली; कला, अरुंधती आणि पतिव्रता अनसूया —
परिवेषं पदार्थानां स्रग्गंधाक्षतभूषणाः । अकुर्वन्नंबिकावाक्यात्षड्रसानां पृथक्पृथक्
हार, सुवास, अक्षता आणि दागिने घालून, अंबिकेच्या सांगण्यावरून त्यांनी सहा रसांचे पदार्थ वेगवेगळे वाढले.
भुंजानेषु तु विप्रेषु दिग्वासा ब्राह्मणाकृतिः । क्षणेन बुभुजे सर्वं दातुं नो शेकुरंगनाः
ब्राह्मण जेवत असताना, दिशाच वस्त्र असलेली, ब्राह्मणाच्या रूपातील एक आकृती क्षणात सगळं जेवण संपवते; स्त्रियांना वाढता वाढताच येईना.
अथ सा गिरिजा देवी स्वयं दातुं प्रचक्रमे । यथादत्तमशेषं तु क्षणेनाश्नाति स द्विजः
मग गिरीजा देवी स्वतः वाढायला लागली; जे काही दिलं, ते ब्राह्मण क्षणात संपवायचा.
भांडस्थितमशेषं च भोक्तुमैच्छत्प्रिया सह । तथांबिका समादाय प्रादादक्षय्यमस्त्विति
त्याला भांड्यात उरलेलं सगळं, आपल्या प्रियेबरोबर, खायचं होतं; म्हणून अंबिकेने ते दिलं आणि म्हणाली, "हे अन्न कधीही कमी होऊ नये."
अथ वामकरेणासौ भोक्तुमैच्छत्ततः सती । तत्राप्यक्षय्यमेवास्तु तवान्नमिति चार्पयत्
मग त्याने डाव्या हाताने खायचं ठरवलं; तेव्हाही तिने वाढलं आणि म्हणाली, "तुझं अन्न कधीही संपू नये."
करांतरमथोत्पाद्य भोक्तुमैच्छद्द्विजोत्तमः । एवं करसहस्रं च कृत्वैच्छद्भोजनं द्विजः
मग त्याने दुसरा हात निर्माण केला आणि खायचं ठरवलं; असं करत करत, त्या ब्राह्मणाने हजारो हात करून जेवण मागितलं.
दत्त्वा दत्त्वा पुनर्देवी संतुष्टा न च कोपना । न चित्तमन्यथाकर्तुं शक्यमस्या इति द्विजः
देवी, वारंवार दिल्यावर ती संतुष्ट होते आणि कधीच रागावत नाही; तिचं मन कोणालाही बदलता येत नाही, हे द्विजा.
प्रक्षाल्य हस्तौ चरणौ हस्तार्पितसुगंधवान् । पार्वतीं वाक्यमाहेदं तोषितोहं वरं वृणु
हातपाय धुऊन, हातात सुगंध लावून, त्याने पार्वतीला म्हणाले: 'मी तृप्त झालो आहे — एखादी वर माग.'
पार्वत्युवाच- मम दातुं वरं शक्तो यदि त्वं ब्राह्मणोत्तम । वरेण मम किं कार्य्यं शंकरो मे यतः पतिः
पार्वती म्हणाली: 'ब्राह्मणश्रेष्ठा, जर तुम्ही मला वर देऊ शकता, तर मला कशाचा वर लागतो? कारण शंकर माझे पती आहेत.'
तदाह ब्राह्मणो देवीं शंकरः कीदृशस्त्विति । सदृशोऽसौ त्वया नो वा त्वद्योग्यो नान्यथा भवेत्
तेव्हा त्या ब्राह्मणाने देवीला विचारले: 'शंकर कसे आहेत? ते तुझ्या योग्य आहेत का नाही? आज तो तुला साजेसा असावा, वेगळं काही नको.'
स्त्रीवल्लभत्वमप्येव रूपं दाक्ष्यं शुभांगना । नो चेदेतादृशी भार्य्या मदधीना कथं भवेत्
स्त्रियांना प्रिय असणं, सौंदर्य, कौशल्य — हे सगळं शुभांगना, जर पत्नी अशी नसेल तर ती माझ्या अधीन कशी राहील?
पार्वत्युवाच- त्वद्भार्य्यावचनं श्रुत्वा तव वाक्यं तथा द्विज । अपलापस्त्वयं ब्रह्मञ्च्छ्रुतं किंवा तथाविषम्
पार्वती म्हणाली: 'तुमच्या पत्नीबद्दलचे शब्द आणि हे बोलणं ऐकून, हे ब्राह्मणा, हे नकार आहे का, की खरंच असं आहे?'
ब्राह्मण उवाच- धम्मिल्लं ते करिष्यामि ममांकं त्वं समारुह । प्रचलेद्यदि ते चित्तं पातिव्रत्यं कुतस्तव
ब्राह्मण म्हणाला: 'मी तुझे केस बांधीन; माझ्या मांडीवर ये. जर तुझे मन डळमळले, तर तुझे पतिव्रत्य कुठे राहील?'
पार्वत्युवाच- मम व्रतं द्विजश्रेष्ठ शंकरांकैकरोहणम् । अथ तच्चित्तमाज्ञाय भवान्याः परमेश्वरः
पार्वती म्हणाली: 'द्विजश्रेष्ठा, माझं व्रत असं आहे की मी फक्त शंकरांच्या मांडीवरच बसते.' मग भवानीचं मन ओळखून, परमेश्वर—
द्व्यष्टवर्षवया भूत्वा सुस्निग्धकचबंधनः । सुस्निग्धचारुनयनो गोक्षीरसमविग्रहः
सोळा वर्षांचा, गुळगुळीत केस बांधलेला, सुंदर कोमल डोळे असलेला, गायीच्या ताज्या दुधासारखा शुभ्र देह असलेला—
कोटिकंदर्पलावण्यः सर्वाभरणभूषितः । स्वपार्श्वस्थितनार्यंसे प्रसारितभुजद्वयः
कोट्यवधी मदनांपेक्षा जास्त देखणा, सर्व दागिन्यांनी सजलेला, बाजूला उभ्या स्त्रीच्या खांद्याभोवती हात घातलेला—
गायन्मंदतया साकमुमया पटुता यथा । अथ तां पार्वतीं शंभुः करेणाकृष्य च स्मयन्
उमा सोबत हळुवारपणे गात, जितकं शक्य तितक्या कौशल्याने, मग शंभू स्मित करत पार्वतीला हात धरून जवळ घेतो.
विन्यस्य हस्तौ वनिता द्वयांसे गायन्समस्ताभरणः प्रसन्नदृक् । ननर्त चानंदसमृद्धगात्रो मुनींद्र गीतश्च सकालवेलम्
दोन्ही स्त्रियांच्या खांद्यावर हात ठेवून, सर्व दागिन्यांनी सजलेला, प्रसन्न दृष्टीने, आनंदाने भरलेला देह घेऊन, तो नाचला आणि संपूर्ण वेळ गात राहिला, हे मुनिश्रेष्ठा.
एतादृशं शिवं ध्यात्वा जन्मकोटिशतेष्वपि । न दुःखं जायते तस्य सदा हर्षश्च जायते
अशा रूपातील शिवाचे ध्यान केल्याने, जन्मोन्मासानंतरही दुःख येत नाही; नेहमीच आनंद मिळतो.
अथ स्तुतो मुनिवरैर्नारीं कृत्वा हरिं ततः । अथ सा पार्वती तुष्टा देवं प्राह पिनाकिनम्
मुनिवरांनी स्तुती केल्यावर, विष्णूला स्त्रीरूप दिल्यावर, पार्वती प्रसन्न होऊन पिनाकधारी देवाला म्हणाली.
पार्वत्युवाच- किमित्येतादृशं भावमास्थाय त्वमिहागतः । नारीं कृत्वा तथा विष्णुं किं प्रकृत्या न चागतौ
पार्वती म्हणाली: 'असं रूप घेऊन इथे का आलात? विष्णूला स्त्री बनवलंत, पण स्वतःच्या मूळ रूपात का नाही आलात?'
शिवः प्राह व्रते चात्र ह्यतिथेर्भोजनं शुभम् । जाने सिद्धिमथो येषां विषादो नाभिजायते
शिव म्हणाले: 'या व्रतात पाहुण्याला जेवण घालणं शुभ आहे. ज्यांना सिद्धी मिळते, त्यांना दुःख कधीच येत नाही, हे मला माहीत आहे.'