सर्वगंधसमोपेतो भोगी चेष्टार्थसंयुतः । यथेष्टवर्तनो भूत्वा ततो जायेत भूमिपः
तो सर्व सुगंधांनी युक्त होतो, सुख आणि इच्छित वस्तू मिळवतो, मनासारखं वागतो आणि शेवटी राजा होतो.
कस्तूरीचंदनं चंद्रमगरुद्वितयं तथा । पंचगंधं समाख्यातं सर्वकार्येषु शोभनम्
कस्तुरी, चंदन, कापूर आणि दोन प्रकारचे अगर हे पाच सुगंध आहेत, जे सर्व कार्यांसाठी शुभ मानले जातात.
विलिप्तपंचगंधेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु । आसीनेषु तदाभ्यागाद्ब्राह्मणः स्थविरः कृशः
महात्मा ब्राह्मण पाच सुगंधांनी लेपलेले बसले असताना, तिथे एक वृद्ध, कृश ब्राह्मण आला.
उन्मत्तवेषो दिग्वासा जराजर्ज्जरितस्त्वरी । खल्वाटः श्वासकासी च बहुहिक्की क्षुधान्वितः
तो वेड्यासारखा दिसणारा, अंगावर वस्त्र नसलेला, म्हातारा, टक्कल पडलेला, श्वास घेताना खोकणारा, वारंवार हिक्की येणारा आणि उपाशी होता.
लालास्नुतः श्मश्रुकूर्चश्लेष्मानम्रः स्खलत्पदः । द्व्यष्टवर्षा तथा नारी सर्वाभरणभूषिता
त्याच्या तोंडातून लाळ गळत होती, दाढी विस्कटलेली, कफामुळे वाकलेला, पाय घसरत होते; आणि एक अठ्ठावीस वर्षांची स्त्री, सर्व दागिन्यांनी सजलेली,
रूपलावण्यसंयुक्ता लोकोत्कृष्टस्वरूपिणी । पुरुषान्रूपसंयुक्तान्वीक्षंती च ततस्ततः
ती सौंदर्य आणि लावण्याने युक्त, जगात सर्वश्रेष्ठ रूपाची होती; आणि सुंदर पुरुषांकडे इकडे तिकडे पाहत होती.
गायंती त्वथ नृत्यंती तं दृष्ट्वाह सती पतिम् । प्रबाधते वृद्धधवं शीघ्रमेहि कृशाधम
ती गात नाचत असताना, पतीला पाहून त्या सतीने म्हटलं, "लवकर ये, पटकन ये, या कृश आणि वृद्ध माणसा!"
आलंब्य त्वत्करं वृद्ध दुःखिता नित्यमस्म्यहम् । भूषणं वसनं घ्राणं स्रग्विलेपनमेव च
तुझा हात धरून, हे वृद्धा, मी नेहमीच दुःखी असते; दागिने, कपडे, सुवास, हार, उटणं — काहीही असो,
हासो गीतिस्तथा पानं मंडनं शोभनं गृहम् । सर्वऋतुसमृद्धिश्च कामस्यैवाभिवृद्धये
हास्य, गाणं, मद्यपान, सजावट, सुंदर घर, सगळ्या ऋतूंचं सुख — हे सगळं फक्त कामवासना वाढवण्यासाठीच असतं.
सर्वेषामेव कामानां रतिरेका प्रयोजनम् । सुखानि सर्वाण्येकत्र रतिरेकत्र च स्थिता
सर्व इच्छा फक्त सुखासाठीच असतात; सर्व सुखं एकत्र येतात आणि ते सुख फक्त तिथेच मिळतं.
तुलया तुलितं सर्वं रतिः शतगुणाधिका । तन्मादृशी समासाद्य भवंतं किं करिष्यति
जर सगळं तुला तुला मोजलं, तर रतीचं सुख शंभरपट जास्त आहे; मग माझ्यासारखी एखादी तुला मिळाल्यावर काय करणार?
इति चान्यानि वाक्यानि ब्रुवाणा गृह्य वै करे । तदुत्तरमुवाचेदं किं कुर्म्मो भाग्यमीदृशम्
अशी इतरही वाक्यं बोलत ती त्याचा हात धरते, तेव्हा तो म्हणाला, "आपण काय करणार? आपलं नशीब असंच आहे."
मा मारय दुरुक्त्या त्वं मां विज्ञायाथ चेदृशम् । एतादृशो द्विजः प्रायात्पार्वतीमंदिरं तदा
"माझ्याशी कठोर बोलून मला मारू नकोस; मी कसा आहे हे तुला माहीत आहे." त्या वेळी असा ब्राह्मण पार्वतीच्या घरी गेला.
अविज्ञायैव गिरिजामिदं वचनमब्रवीत् । द्विज उवाच- अन्नार्थिनमिह प्राप्तं विद्धि मामतिथिं मुने
गिरीजेला न ओळखता त्याने असं म्हटलं: ब्राह्मण म्हणाला — "माझं अन्नासाठी इथे येणं पाहून, मला तुझा पाहुणा समज, हे मुनी!"
भोजनावसरे प्राप्तं ब्राह्मणान्न हि भोजय । तद्भार्यावचनं प्राह क्व मुनिर्योषिदेव हि
"जेव्हा ब्राह्मण जेवणाच्या वेळी येतो, त्याला उपाशी ठेवू नये." पण त्याची बायको म्हणाली, "मुनी कुठे आहे? ही तर बाई आहे."
अंधस्य वचनं सर्वमेवमेतादृशं दृढम् । पार्वत्युवाच- प्रक्षाल्य चरणावेतमासने उपवेशय
"आंधळ्याचं बोलणं नेहमी असंच ठाम असतं." पार्वती म्हणाली, "त्याचे पाय धुऊन त्याला आसनावर बसवा."
जांबूनदकृतेतीव भोज्येनातर्पयद्द्विजम् । सुरत्नचषकोपेतममृतं ब्रह्मवादिनीम्
तिने त्याला सोन्याच्या भांड्यातील जेवण आणि दिव्य अमृताने भरलेले प्याले देऊन तृप्त केलं.
अरुंधतीमथाहूय पर्य्यवेषयदंबिका । कला चारुंधती चैव अनसूया पतिव्रता
नंतर अंबिकेने अरुंधतीला बोलावलं आणि तिने त्याची सेवा केली; कला, अरुंधती आणि पतिव्रता अनसूया —
परिवेषं पदार्थानां स्रग्गंधाक्षतभूषणाः । अकुर्वन्नंबिकावाक्यात्षड्रसानां पृथक्पृथक्
हार, सुवास, अक्षता आणि दागिने घालून, अंबिकेच्या सांगण्यावरून त्यांनी सहा रसांचे पदार्थ वेगवेगळे वाढले.
भुंजानेषु तु विप्रेषु दिग्वासा ब्राह्मणाकृतिः । क्षणेन बुभुजे सर्वं दातुं नो शेकुरंगनाः
ब्राह्मण जेवत असताना, दिशाच वस्त्र असलेली, ब्राह्मणाच्या रूपातील एक आकृती क्षणात सगळं जेवण संपवते; स्त्रियांना वाढता वाढताच येईना.
अथ सा गिरिजा देवी स्वयं दातुं प्रचक्रमे । यथादत्तमशेषं तु क्षणेनाश्नाति स द्विजः
मग गिरीजा देवी स्वतः वाढायला लागली; जे काही दिलं, ते ब्राह्मण क्षणात संपवायचा.
भांडस्थितमशेषं च भोक्तुमैच्छत्प्रिया सह । तथांबिका समादाय प्रादादक्षय्यमस्त्विति
त्याला भांड्यात उरलेलं सगळं, आपल्या प्रियेबरोबर, खायचं होतं; म्हणून अंबिकेने ते दिलं आणि म्हणाली, "हे अन्न कधीही कमी होऊ नये."
अथ वामकरेणासौ भोक्तुमैच्छत्ततः सती । तत्राप्यक्षय्यमेवास्तु तवान्नमिति चार्पयत्
मग त्याने डाव्या हाताने खायचं ठरवलं; तेव्हाही तिने वाढलं आणि म्हणाली, "तुझं अन्न कधीही संपू नये."
करांतरमथोत्पाद्य भोक्तुमैच्छद्द्विजोत्तमः । एवं करसहस्रं च कृत्वैच्छद्भोजनं द्विजः
मग त्याने दुसरा हात निर्माण केला आणि खायचं ठरवलं; असं करत करत, त्या ब्राह्मणाने हजारो हात करून जेवण मागितलं.
दत्त्वा दत्त्वा पुनर्देवी संतुष्टा न च कोपना । न चित्तमन्यथाकर्तुं शक्यमस्या इति द्विजः
देवी, वारंवार दिल्यावर ती संतुष्ट होते आणि कधीच रागावत नाही; तिचं मन कोणालाही बदलता येत नाही, हे द्विजा.
प्रक्षाल्य हस्तौ चरणौ हस्तार्पितसुगंधवान् । पार्वतीं वाक्यमाहेदं तोषितोहं वरं वृणु
हातपाय धुऊन, हातात सुगंध लावून, त्याने पार्वतीला म्हणाले: 'मी तृप्त झालो आहे — एखादी वर माग.'
पार्वत्युवाच- मम दातुं वरं शक्तो यदि त्वं ब्राह्मणोत्तम । वरेण मम किं कार्य्यं शंकरो मे यतः पतिः
पार्वती म्हणाली: 'ब्राह्मणश्रेष्ठा, जर तुम्ही मला वर देऊ शकता, तर मला कशाचा वर लागतो? कारण शंकर माझे पती आहेत.'
तदाह ब्राह्मणो देवीं शंकरः कीदृशस्त्विति । सदृशोऽसौ त्वया नो वा त्वद्योग्यो नान्यथा भवेत्
तेव्हा त्या ब्राह्मणाने देवीला विचारले: 'शंकर कसे आहेत? ते तुझ्या योग्य आहेत का नाही? आज तो तुला साजेसा असावा, वेगळं काही नको.'
स्त्रीवल्लभत्वमप्येव रूपं दाक्ष्यं शुभांगना । नो चेदेतादृशी भार्य्या मदधीना कथं भवेत्
स्त्रियांना प्रिय असणं, सौंदर्य, कौशल्य — हे सगळं शुभांगना, जर पत्नी अशी नसेल तर ती माझ्या अधीन कशी राहील?
पार्वत्युवाच- त्वद्भार्य्यावचनं श्रुत्वा तव वाक्यं तथा द्विज । अपलापस्त्वयं ब्रह्मञ्च्छ्रुतं किंवा तथाविषम्
पार्वती म्हणाली: 'तुमच्या पत्नीबद्दलचे शब्द आणि हे बोलणं ऐकून, हे ब्राह्मणा, हे नकार आहे का, की खरंच असं आहे?'