इति पूजामंत्रः । स्थंडिले पूजयेद्देवं प्रतिमायामथापि वा । एकभक्तं स्वयं कुर्याद्ब्रह्मचर्यसमन्वितम्
हा पूजा मंत्र आहे. पवित्र जागी किंवा मूर्तीसमोर देवाची पूजा करावी आणि स्वतः एकदाच जेवावं, ब्रह्मचर्य पाळावं.
एतत्सोमव्रतं प्रोक्तं शिवतुष्टिप्रदं शुभम् । य एवं कुरुते भक्त्या नारी वा पुरुषोपि वा
हेच सोमव्रत सांगितलं आहे, शिवाला संतोष देणारं आणि शुभ. जो कोणी भक्तीने हे करतो, स्त्री असो वा पुरुष,
छायेव शंकरस्यासौ नित्यमेवानुवर्तते । अद्य सोमदिनं प्राप्तं मध्याह्नात्परतो भुजिः
तो शंकराच्या सावलीसारखा नेहमी त्याच्या मागे राहतो. आज सोमवारी आला आहे, दुपारनंतर जेवू शकता.
यूयं च सर्वे मुनयः कृतपौर्वाह्णिकक्रियाः । माध्याह्निकीं क्रिंयां कृत्वा भोक्तुमर्हथ सत्तमाः
मुनिजनांनो, तुम्ही सर्वांनी सकाळच्या क्रिया पूर्ण केल्या आहेत. आता दुपारची पूजा करून, तुम्ही श्रेष्ठजन जेवू शकता.
मातुर्वचनमाकर्ण्य तथेत्युक्त्वा नमस्य च । अनुष्ठानाय ते सर्वे गता भागीरथीं नदीम्
आईचं बोलणं ऐकून, 'तसं करतो' असं म्हणून आणि वाकून, ते सर्व भागीरथी नदीकाठी व्रत करण्यासाठी गेले.
संगमे मध्यतो वृत्ते कृत्वा माध्याह्निकीं क्रियाम् । विश्वेशपूजां कृत्वा च षोडशैरुपचारकैः
संगमावर दुपार झाल्यावर, त्यांनी दुपारची पूजा केली आणि विश्वेश्वराची सोळा उपचारांनी पूजा केली.
अथ ते पार्वतीगेहं गत्वा देवीं प्रणम्य च । लोकमातुर्नियोगेन शालंकायनकात्मजः
नंतर ते पार्वतीच्या घरी जाऊन देवीला वंदन करून, लोकमातेच्या आज्ञेने शालंकायनाचा मुलगा
पादप्रक्षालनमुखानुपचारानकल्पयत् । पंचगंधकमादाय तान्मुनीनभ्यलेपयत्
पाय धुण्यापासून सुरू होणारे उपचार तयार केले. पाच प्रकारचे सुगंधी लेप घेऊन, त्याने त्या मुनींना लावले.
राज्यं च महदाप्नोति यो दद्यात्पंचगंधकम् । पंचबाणसमो भूत्वा स्त्रीणां वल्लभतामियात्
जो कोणी पाच प्रकारचे सुगंध देतो, त्याला मोठं राज्य मिळतं; तो कामदेवासारखा होतो आणि स्त्रियांमध्ये प्रिय होतो.
विष्णवे यो हि दद्यात्तु सोपि मारसमो भवेत् । कामीत्वकामी यः कुर्यात्कैलासे पंचवत्सरान्
जो कोणी विष्णूला हे देतो, तोही कामदेवासारखा होतो; जो कैलासावर पाच वर्षे इच्छा किंवा अनिच्छा पाळतो,
सर्वगंधसमोपेतो भोगी चेष्टार्थसंयुतः । यथेष्टवर्तनो भूत्वा ततो जायेत भूमिपः
तो सर्व सुगंधांनी युक्त होतो, सुख आणि इच्छित वस्तू मिळवतो, मनासारखं वागतो आणि शेवटी राजा होतो.
कस्तूरीचंदनं चंद्रमगरुद्वितयं तथा । पंचगंधं समाख्यातं सर्वकार्येषु शोभनम्
कस्तुरी, चंदन, कापूर आणि दोन प्रकारचे अगर हे पाच सुगंध आहेत, जे सर्व कार्यांसाठी शुभ मानले जातात.
विलिप्तपंचगंधेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु । आसीनेषु तदाभ्यागाद्ब्राह्मणः स्थविरः कृशः
महात्मा ब्राह्मण पाच सुगंधांनी लेपलेले बसले असताना, तिथे एक वृद्ध, कृश ब्राह्मण आला.
उन्मत्तवेषो दिग्वासा जराजर्ज्जरितस्त्वरी । खल्वाटः श्वासकासी च बहुहिक्की क्षुधान्वितः
तो वेड्यासारखा दिसणारा, अंगावर वस्त्र नसलेला, म्हातारा, टक्कल पडलेला, श्वास घेताना खोकणारा, वारंवार हिक्की येणारा आणि उपाशी होता.
लालास्नुतः श्मश्रुकूर्चश्लेष्मानम्रः स्खलत्पदः । द्व्यष्टवर्षा तथा नारी सर्वाभरणभूषिता
त्याच्या तोंडातून लाळ गळत होती, दाढी विस्कटलेली, कफामुळे वाकलेला, पाय घसरत होते; आणि एक अठ्ठावीस वर्षांची स्त्री, सर्व दागिन्यांनी सजलेली,
रूपलावण्यसंयुक्ता लोकोत्कृष्टस्वरूपिणी । पुरुषान्रूपसंयुक्तान्वीक्षंती च ततस्ततः
ती सौंदर्य आणि लावण्याने युक्त, जगात सर्वश्रेष्ठ रूपाची होती; आणि सुंदर पुरुषांकडे इकडे तिकडे पाहत होती.
गायंती त्वथ नृत्यंती तं दृष्ट्वाह सती पतिम् । प्रबाधते वृद्धधवं शीघ्रमेहि कृशाधम
ती गात नाचत असताना, पतीला पाहून त्या सतीने म्हटलं, "लवकर ये, पटकन ये, या कृश आणि वृद्ध माणसा!"
आलंब्य त्वत्करं वृद्ध दुःखिता नित्यमस्म्यहम् । भूषणं वसनं घ्राणं स्रग्विलेपनमेव च
तुझा हात धरून, हे वृद्धा, मी नेहमीच दुःखी असते; दागिने, कपडे, सुवास, हार, उटणं — काहीही असो,
हासो गीतिस्तथा पानं मंडनं शोभनं गृहम् । सर्वऋतुसमृद्धिश्च कामस्यैवाभिवृद्धये
हास्य, गाणं, मद्यपान, सजावट, सुंदर घर, सगळ्या ऋतूंचं सुख — हे सगळं फक्त कामवासना वाढवण्यासाठीच असतं.
सर्वेषामेव कामानां रतिरेका प्रयोजनम् । सुखानि सर्वाण्येकत्र रतिरेकत्र च स्थिता
सर्व इच्छा फक्त सुखासाठीच असतात; सर्व सुखं एकत्र येतात आणि ते सुख फक्त तिथेच मिळतं.
तुलया तुलितं सर्वं रतिः शतगुणाधिका । तन्मादृशी समासाद्य भवंतं किं करिष्यति
जर सगळं तुला तुला मोजलं, तर रतीचं सुख शंभरपट जास्त आहे; मग माझ्यासारखी एखादी तुला मिळाल्यावर काय करणार?
इति चान्यानि वाक्यानि ब्रुवाणा गृह्य वै करे । तदुत्तरमुवाचेदं किं कुर्म्मो भाग्यमीदृशम्
अशी इतरही वाक्यं बोलत ती त्याचा हात धरते, तेव्हा तो म्हणाला, "आपण काय करणार? आपलं नशीब असंच आहे."
मा मारय दुरुक्त्या त्वं मां विज्ञायाथ चेदृशम् । एतादृशो द्विजः प्रायात्पार्वतीमंदिरं तदा
"माझ्याशी कठोर बोलून मला मारू नकोस; मी कसा आहे हे तुला माहीत आहे." त्या वेळी असा ब्राह्मण पार्वतीच्या घरी गेला.
अविज्ञायैव गिरिजामिदं वचनमब्रवीत् । द्विज उवाच- अन्नार्थिनमिह प्राप्तं विद्धि मामतिथिं मुने
गिरीजेला न ओळखता त्याने असं म्हटलं: ब्राह्मण म्हणाला — "माझं अन्नासाठी इथे येणं पाहून, मला तुझा पाहुणा समज, हे मुनी!"
भोजनावसरे प्राप्तं ब्राह्मणान्न हि भोजय । तद्भार्यावचनं प्राह क्व मुनिर्योषिदेव हि
"जेव्हा ब्राह्मण जेवणाच्या वेळी येतो, त्याला उपाशी ठेवू नये." पण त्याची बायको म्हणाली, "मुनी कुठे आहे? ही तर बाई आहे."
अंधस्य वचनं सर्वमेवमेतादृशं दृढम् । पार्वत्युवाच- प्रक्षाल्य चरणावेतमासने उपवेशय
"आंधळ्याचं बोलणं नेहमी असंच ठाम असतं." पार्वती म्हणाली, "त्याचे पाय धुऊन त्याला आसनावर बसवा."
जांबूनदकृतेतीव भोज्येनातर्पयद्द्विजम् । सुरत्नचषकोपेतममृतं ब्रह्मवादिनीम्
तिने त्याला सोन्याच्या भांड्यातील जेवण आणि दिव्य अमृताने भरलेले प्याले देऊन तृप्त केलं.
अरुंधतीमथाहूय पर्य्यवेषयदंबिका । कला चारुंधती चैव अनसूया पतिव्रता
नंतर अंबिकेने अरुंधतीला बोलावलं आणि तिने त्याची सेवा केली; कला, अरुंधती आणि पतिव्रता अनसूया —
परिवेषं पदार्थानां स्रग्गंधाक्षतभूषणाः । अकुर्वन्नंबिकावाक्यात्षड्रसानां पृथक्पृथक्
हार, सुवास, अक्षता आणि दागिने घालून, अंबिकेच्या सांगण्यावरून त्यांनी सहा रसांचे पदार्थ वेगवेगळे वाढले.
भुंजानेषु तु विप्रेषु दिग्वासा ब्राह्मणाकृतिः । क्षणेन बुभुजे सर्वं दातुं नो शेकुरंगनाः
ब्राह्मण जेवत असताना, दिशाच वस्त्र असलेली, ब्राह्मणाच्या रूपातील एक आकृती क्षणात सगळं जेवण संपवते; स्त्रियांना वाढता वाढताच येईना.