अथ ध्यानेन तं चोरं निश्चित्य च पतिव्रता । भीतातिनम्रवदना अश्रुपूर्णमुखी तदा
मग ध्यानाने तिने ओळखलं की हा चोर आहे; घाबरून, खाली मान घालून, डोळ्यांत अश्रू भरून ती बसली.
कष्टमापतितं पापमित्युक्त्वा निपापत च । रुदतीं तामथो दृष्ट्वा राक्षसः पापनिश्चयः
'माझ्यावर मोठं पाप आलं' असं म्हणून ती खाली कोसळली. तिला रडताना पाहून, तो पापी राक्षस मग —
धर्षितुं तामथारेभे न चैतद्धर्षणं प्रति । बलात्कारमथो कर्तुं यतमाने तु राक्षसे
त्या राक्षसाने तिच्यावर जबरदस्ती करण्याचा प्रयत्न केला. ती विरोध करताच, त्याने तिला जबरदस्तीने वश करण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला.
आजानुनाभिपर्यंतं शैलस्थानमकल्पयत् । शिला समभवद्वस्त्रं राक्षसो वीक्ष्य तामथ
तीने आपले गुडघ्यांपासून नाभीपर्यंत डोंगरासारखा अडथळा निर्माण केला. ती शिला तिच्या वस्त्रासारखी झाली आणि राक्षसाने तिला तसे पाहिले.
इत्येवं तां हनिष्यामि खादयिष्याम्यतः परम् । इत्युक्त्वा भ्रामयित्वासिं शिरश्छेत्तुं प्रचक्रमे
तो म्हणाला, 'मी तिला मारून मग खाईन.' असे म्हणून त्याने तलवार फिरवली आणि तिचे डोके छाटायला सुरुवात केली.
कलाहं मत्पतिर्ज्ञात्वा शापं दास्यति मा हर । इत्युक्तमात्रे वचसि शिरश्चिच्छेद राक्षसः
ती म्हणाली, 'तू मला मारलंस तर माझे पती जाणतील आणि तुला शाप देतील, म्हणून माझा जीव घेऊ नकोस.' पण तिने एवढेच बोलताच, त्या राक्षसाने तिचे डोके छाटले.
प्राप्ता यां दुर्मृतिं तस्यामथ शैवाः समागताः । दूता विचित्राभरणाः सर्वायुधधराः शुभाः
ती दुर्दैवी मृत्यूला सामोरी गेल्यावर, शिवाचे दूत तेथे आले. ते सर्व शस्त्रांनी सज्ज, विविध अलंकारांनी सुशोभित आणि तेजस्वी होते.
एतां विमानमारोप्य शिवालोकमुपागमन् । तामागतां गिरिसुता हर्षेण प्रतिपूज्य च
त्या दूतांनी तिला दिव्य विमानात बसवले आणि शिवाच्या लोकात नेले. पर्वतराजकन्या तेथे आनंदाने आणि सन्मानाने स्वागत करण्यात आली.
स्वपादप्रणतां शुद्धामुमा वाक्यमभाषत । पातिव्रत्येन ते तुष्टा अभीष्टं प्रददामि ते
ती पवित्र आणि नम्रपणे उमा देवीच्या पायांपाशी वाकली. उमा म्हणाली, 'तुझ्या पतीव्रतेपणामुळे मी तुष्ट झाले आहे. तुला जे हवे ते वर मी देईन.'
कलोवाच- दासीभावं प्रयच्छ त्वं त्वत्पादाब्जं मम प्रियम् । प्रार्थ्यैःकिमन्यैर्बहुभिस्तथास्त्विति शिवाब्रवीत्
कलाने नम्रपणे म्हटले, 'मला तुझी दासी होण्याचा वर दे. तुझे कमळासारखे पायच मला प्रिय आहेत. मला दुसऱ्या कोणत्याही गोष्टीची इच्छा नाही.' शिवाने उत्तर दिले, 'तसेच होऊ दे.'
इंद्रादिवनिताभिः सा पूजिताथ कलानिधिः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः शोणो मुनिरथो गृहम्
इंद्र आणि इतर देवस्त्रियांकडून कलाचा सन्मान करण्यात आला. त्या वेळी, शोन ऋषी आपल्या घरी परतले.
न तत्र दृष्ट्वा तां भार्यां ध्यानयोगपरोभवत् । रक्षोहृतां मृतां प्राप्तां शिवालोकमुमां प्रति
आपली पत्नी तेथे दिसली नाही म्हणून तो ध्यानयोगात मग्न झाला. त्याला समजले की, राक्षसाने तिला पळवले, ती मरण पावली आणि शिवाच्या लोकात गेली.
उमादत्तवरां चापि दृष्टवाञ्ज्ञानचक्षुषा । किंचिद्दुःखश्चिरं ध्यात्वा परावृत्य मुनिस्तदा
ज्ञानदृष्टीने त्याने उमा देवीने दिलेला वर पाहिला. काही काळ दुःखात ध्यान करून, तो ऋषी तिथून निघून गेला.
श्वशुरं गतवान्सोऽथ देवरातं मुनीश्वरः । निवेद्य सर्वं सहितो विश्वामित्रमगान्मुनिम्
मग तो आपल्या सासऱ्याजवळ, म्हणजे देवराताकडे गेला आणि सर्व घडलेली गोष्ट सांगून, दोघे मिळून विश्वामित्र ऋषीकडे गेले.
निवेद्य तद्वसिष्ठस्य वसिष्ठोऽप्याह तान्मुनीन् । गत्वा कैलासमादौ तु दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्
त्यांनी ती घटना वसिष्ठ ऋषींना सांगितली. वसिष्ठांनी त्या सर्व ऋषींना सांगितले, 'कैलासावर जा आणि महादेवाचे दर्शन घ्या.'
अनुज्ञां शिवतो लब्ध्वा पार्वतीमंदिरे गताः । देव्यै विज्ञाप्य तत्सर्वं यथार्थं प्रवदामतत्
शिवाची परवानगी घेऊन, ते पार्वतीच्या निवासस्थानी गेले. त्यांनी देवीला सर्व घडलेली गोष्ट खरीखुरी आणि सविस्तर सांगितली.
तथेत्युक्त्वा मुनिवराः कैलासं शंकरालयम् । गत्वा प्रणम्य देवेशं वीरभद्रेण पूजिताः
त्या श्रेष्ठ ऋषींनी 'तसेच करू' असे सांगून कैलास, शंकराचे निवासस्थान गाठले. त्यांनी देवेशाचे वंदन केले आणि वीरभद्राने त्यांचा सन्मान केला.
विज्ञापयामासुरिदं शोणभार्य्याहृतेति च । शिवः प्राह मुनींद्रास्तांञ्ज्ञातमेव मया त्विदम्
त्यांनी सांगितले, 'शोनाची पत्नी पळवली गेली आहे.' शिवाने त्या ऋषीप्रमुखांना उत्तर दिले, 'हे मला आधीच माहीत आहे.'
अकालमरणं त्वस्या आयुर्वर्षशतं स्थितम् । अकालमृत्युयुक्तानां पुनर्ज्जीवनमस्ति च
'तिचा मृत्यू अकाली झाला; तिचे आयुष्य शंभर वर्षे ठरले होते. अकाली मृत्यू आलेल्यांना पुन्हा जीवन मिळू शकते.'
दशपुत्रप्रसूर्वीरा रूपसौभाग्यवत्यपि । भवद्भिरिति निश्चित्य समागतमिह द्विजाः
'ती दहा पुत्रांना जन्म देईल, शूर असेल आणि सौंदर्य व भाग्य लाभेल. हे सर्व ठरवून, तुम्ही ब्राह्मण येथे एकत्र आला आहात.'
यमलोकगतानां तु सर्वमेतद्विनिश्चितम् । ममलोकगतानां च गतिरन्या न विद्यते
यमाच्या लोकात गेलेल्यांसाठी हे सर्व ठरलेलंच आहे; पण माझ्या लोकांत आलेल्यांसाठी दुसरं काहीही होऊ शकत नाही.
अनया कीर्तितं नाम प्राणनिर्गमने पुरा । तया यमलिपिर्मृष्टा कथमायुष्यनिर्णयः
पूर्वी प्राण जाताना ह्या नावाचा उच्चार झाला, त्यामुळे यमाच्या लेखातून तिचं नाव मिटलं; मग आयुष्य किती असावं याचा निर्णय कसा होईल?
अथवा गिरिजायै च निवेदयत कृत्स्नशः । अथ ते पार्वतीपाददर्शनाय गता द्विजाः
किंवा सर्व काही गिरिजेला सांगून द्या; मग त्या द्विज लोकांनी पार्वतीच्या पायांना वंदन करण्यासाठी प्रस्थान केलं.
प्रणम्य मातरं सर्वे विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् । दीनानाथाकृशा भार्या प्रणष्टपितृकाञ्छिशून्
सर्वांनी मातेला वंदन केल्यावर, विश्वामित्र म्हणाले, 'हिची पत्नी दीन, अनाथ, कृश आहे, तिचे आईवडील नाहीत आणि ती मुलंहीन आहे.'
रक्षयित्वा पुरा मातरिष्टदा त्वं सदा ह्यभूः । कला पौत्री ममैवेयं त्वामाराध्य पतिं त्वमुम्
माते, पूर्वी तू संकटात असणाऱ्यांना नेहमी वाचवलंस; ही माझी नात आहे, तिने तुझी भक्ती केली आहे, कृपया तिला हाच नवरा मिळू दे.
शोणं लब्धवती मातस्त्वत्पूजायाः फलं त्विदम् । तपसा लभ्यते पर्णे दानेन यदि वापि च
माते, शोन मिळणं हे तुझ्या पूजेचं फळ आहे; हे तप करून, किंवा एखादं पान दान देऊनही मिळू शकतं.
व्रतोपवासैरथवा कला सा लभ्यते मया । एतया परिविष्टान्नं भोक्तुमिच्छामि तत्कथम्
व्रत किंवा उपवास करूनही मला तीच प्राप्त झाली; तिच्या हातचं अन्न मला खायचं आहे—हे कसं शक्य होईल?
पार्वत्युवाच- यादृशी चेष्यते भार्य्या तादृशी दीयते मया । नैनां त्यक्तुमहं शक्ता किं वा त्वं मन्यसे मुने
पार्वती म्हणाली—'जशी पत्नी हवी आहे, तशीच मी देईन; तिला सोडण्याची माझी शक्ती नाही—मुनिवर, तुला काय वाटतं?'
विश्वामित्र उवाच- माता त्वमित्येव मया अविशंकितमीरितम् । शोणो मुनिरयं मातस्तव विज्ञापयिष्यति
विश्वामित्र म्हणाले—'माझ्या मनात शंका न ठेवता मी तुला आई म्हटलं; हा शोन ऋषी, माते, तुला सर्व काही सांगेल.'
शोण उवाच- तामेव भार्य्यां प्रतिमे प्रीतिरत्युक्तत्कटाति । सैव मे दीयतां भार्य्या चान्यथा मरणं भवेत्
शोन म्हणाला—'माझं त्या पत्नीवर फार प्रेम आहे; तीच मला पत्नी म्हणून मिळू दे, नाहीतर माझं मरणच होईल.'