बलाङ्गेष्वेव लीना सा सुमेरोः पूर्ववाहिनी । यस्यास्तोयेन संजाता रत्नानां कांतिरुत्तमा
ती त्याच्या अंगांमध्ये विलीन होऊन सुमेरू पर्वतावरून पूर्वेकडे वाहू लागली; तिच्या पाण्यामुळे रत्नांची उज्ज्वल कांती निर्माण झाली.
नारद उवाच- अत्रोत्तरे मया गत्वा कथितं सिंधुसूनवे । त्वां हंतु सर्ववीरेश प्रतिज्ञा शंभुना कृता । श्रुत्वेत्थं मद्वचो राजंस्ततः पप्रच्छ सोऽसुरः
नारद म्हणाले — तेथे जाऊन मी सिंधूच्या पुत्राला सांगितले, "शंभूने तुझा वध करण्याची प्रतिज्ञा केली आहे, वीरांचा अधिपती." हे माझे शब्द ऐकून, राजन, त्या असुराने मला विचारले.
जालंधर उवाच-। किमस्ति शूलिनो गेहे रत्नजातं महामुने । तन्ममाचक्ष्व सकलं नास्ति युद्धं निरामिषम्
जालंधर म्हणाला — महर्षे, शूलधारीच्या घरी काही रत्नसंपत्ती आहे का? सर्व काही मला सांग, कारण बक्षीसाशिवाय युद्ध होत नाही.
नारद उवाच-। भूतिर्गात्रे वृषो जीर्णः फणिनोंऽगे गले विषम् । भिक्षापात्रं करे पुत्रौ गजानन षडाननौ
नारद म्हणाले — त्याची संपत्ती म्हणजे अंगावर भस्म, म्हातारा बैल, गळ्यात सर्प, कंठात विष, हातात भिक्षापात्र आणि त्याची मुले म्हणजे गजानन आणि षडानन.
इत्यादि विभवस्तस्य यदन्यत्तन्निबोध मे । तनया गिरिराजस्य विशाला ह्युन्नतस्तनी
त्याची अशीच श्रीमंती आहे; आणखी काय आहे ते ऐक. त्याची पत्नी म्हणजे गिरिराजाची कन्या, रुंद नितंब आणि उंच स्तन असलेली.
दग्धस्मरोऽपि भगवान्यस्यारूपेण मोहितः । महेशो यद्विनोदाय कुरुते नित्य कौतुकम्
जरी कामदेव त्याच्यामुळे भस्म झाला, तरीसुद्धा तो तिच्या रूपाने मोहून गेला. महेश नेहमीच स्वतःच्या आनंदासाठी नवनवीन लीला करतो.
नृत्यन्गायंश्च ताञ्छंभुः स्वयं भवति हासकः । सा पार्वतीति विख्याता सौंदर्यावधि दैवतम्
शंभू स्वतः तिच्यासाठी नाचतो, गातो आणि तिला हसवतो. ती पार्वती म्हणून प्रसिद्ध आहे, देवतांमध्ये सौंदर्याची परिसीमा.
वृंदा वरांगना राजन्निमाश्चाप्सरसः शुभाः । न चाप्नुवंति पार्वत्याः षोडशीमपि तां कलाम्
राजा, वृंदा ही उत्तम स्त्री आहे आणि या अप्सरा सुंदर आहेत, पण पार्वतीच्या सौंदर्याच्या सोळाव्या भागालाही त्या पोहोचू शकत नाहीत.
इत्युक्त्वाहं महीपाल जालंधरममर्षणम् । पश्यतां सर्वदैत्यानामंतर्धानं गतः क्षणात्
असे सांगून, राजन, मी नारद सर्व दैत्यांच्या समोर जालंधराला सोडून क्षणात अदृश्य झालो.
अथ स प्रेषयद्दूतं सिंधुजः सिंहिकासुतम् । क्षणेनासाद्य कैलासं देवावासमपश्यत
मग सिंधूचा पुत्र सिम्हिकेचा मुलगा दूत म्हणून पाठवतो. तो क्षणात कैलासावर पोहोचून देवांचे निवासस्थान पाहतो.
अत्रांतरे हरिर्भीममापृच्छ्य तु तदा हरम् । जगामालक्षितस्तूर्णं क्षीराब्धिं भेदशंकया
दरम्यान, हरिने भीमाचा निरोप घेऊन हराकडे गेला आणि कुणालाही न कळता, क्षीरसागरात फूट होईल या शंकेने तिकडे झपाट्याने गेला.
ददर्श राहुर्भवनं शंकरस्यातिदीप्तिमत् । आत्मानमात्मना वीक्ष्य किमित्याह सुविस्मितः
राहूने शंकराचे अत्यंत तेजस्वी भवन पाहिले. स्वतःचे प्रतिबिंब पाहून तो मोठ्या आश्चर्याने म्हणाला, "हे काय?"
प्रवेष्टुकामो बलिभिर्द्वारि द्वास्थैर्निरोधितः । यत्नवान्स निषिद्धोऽपि तदा ते प्रोद्यतायुधाः
तो आत जायला निघाला, पण बलवान द्वारपालांनी त्याला थांबवले. तो प्रयत्न करत असतानाही त्यांनी त्याला रोखले आणि शस्त्रे उगारली.
तान्निवार्य गणान्नंदी व्याजहार विधुंतुदम् । कस्त्वं कस्मादिहायातः किं कार्यं तव बर्बर । ब्रूहि कार्यं गणा यावत्त्वां न हन्युर्भयावहाः
नंदीने गणांना थांबवून चंद्रग्रहण करणाऱ्याला विचारले — "तू कोण? इथे कशासाठी आला आहेस? तुझं काम काय, केसाळा? आपलं कारण सांग, नाहीतर हे भयंकर गण तुला मारतील."
राहुरुवाच-। दूतो जालंधरस्याहं त्वं मां शर्वांतिके नय । न वाच्यमंतरे द्वास्थ महाराजप्रयोजनम्
राहू म्हणाला — मी जलंधराचा दूत आहे; मला शंकराजवळ घेऊन जा. दरवान, राजाचा मोठा काम आहे, दुसरं काही बोलू नकोस.
नंदी दूतोक्तमाकर्ण्य नीललोहितमाययौ । दंडवत्प्रणिपत्याग्रे स्थित्वा शंकरमब्रवीत्
दूताचं बोलणं ऐकून नंदी, निळ्या आणि तांबड्या रंगाचा, पुढे गेला; त्याने दंडवत घालून शंकरासमोर उभा राहून सांगितलं.
सैंहिकेयो महाराज द्वारे तिष्ठति कार्यतः । स प्रयात्वथवायातु भवानाज्ञप्तुमर्हति
राजा, सिंहिकेचा मुलगा कामासाठी दाराशी उभा आहे; त्याला जाऊ द्यावं की आत बोलावावं, तुमची आज्ञा सांगा.
नंदिनोक्तमथाकर्ण्य त्वरन्निव महेश्वरः । सुप्तामंतःपुराद्देवीं प्रस्थाप्य च सखीवृताम्
नंदीचं बोलणं ऐकताच महेश्वर जणू घाईने, आत झोपलेल्या देवीला तिच्या सखींसह बाहेर पाठवलं.
पश्चाद्वास्थं जगादाथ नंदिन्दूतं प्रवेशय । ततो हस्ते प्रगृह्यामुं दूतं नंदी महाबलः
मग त्याने दरवानाला सांगितलं — 'नंदी, दूताला आत घेऊन ये.' तेव्हा बलवान नंदी त्या दूताचा हात धरून त्याला घेऊन गेला.
आनयामास देवानां मध्ये शंभुमदर्शयत् । तं ददर्श तदा राहुर्जटिलं नीलमात्मनि
त्याने दूताला देवांच्या मध्ये नेऊन शंभू दाखवला. तेव्हा राहूने त्याला पाहिलं — जटाधारी, काळ्या रंगाचा.
पंचवक्त्रं दशभुजं नागयज्ञोपवीतिनम् । देवीविरहितं मूर्ध्नि चंद्रलेखाविभूषितम्
त्याचं पाच तोंड, दहा हात, नागाचं जानवं, देवी नसलेला, आणि डोक्यावर चंद्रकोर शोभत होती.
उच्छ्वासोच्छ्वासनिर्मुंचत्पृदाकुगणसेवितम् । सर्वदेवगणोपेतं सेवितं गणकोटिभिः
तो खोल श्वास घेत होता, प्रमथगणांनी वेढलेला, सर्व देवगणांनी घेरलेला, आणि असंख्य गणांनी पूजिला जात होता.
प्राप्तं ज्ञात्वा ततो दूतं शंभुरालोक्य चाग्रतः । प्राह ब्रूहि तदा राहुर्वक्तुं समुपचक्रमे
दूत समोर उभा आहे हे पाहून शंभू म्हणाला, 'बोल.' तेव्हा राहू बोलायला सुरुवात केली.
राहुरुवाच-। देव जालंधरेणाहं प्रेषितस्तव सन्निधौ । तस्य शिववचः श्रुत्वा मन्मुखेन द्रुतं कुरु
राहू म्हणाला — देवा, मला जलंधराने तुझ्या भेटीसाठी पाठवलं आहे. त्याचं बोलणं माझ्या तोंडून ऐक आणि लवकर कृती कर.
गिरिशत्वं तपोनिष्ठो निर्गुणो धर्मवर्जितः । तव नास्ति पिता माता वसु गोत्रादि वर्जितः
गिरिशा, तू तपस्वी आहेस, गुणरहित आहेस, धर्म नाही तुझ्यात; तुझा ना वडील, ना आई, ना कुळ, ना घराणं.
जालंधरो महाबाहुर्भुंक्तेऽसौ भुवनत्रयम् । तस्यैव वश्यस्त्वमपि ततश्चोक्तं समाचर
महाबली जलंधर तीनही लोकांचा उपभोग घेतो; तूही त्याच्या अधीन आहेस, म्हणून त्याचं सांगितलेलं कर.
पुराणपुरुषः कामी वृषारूढः कथं भवान् । एवं वदति संप्राप्तौ सुतौ स्कंदविनायकौ
पुरातन पुरुष असूनही, वासना असलेला, बैलावर बसणारा तू — मग स्कंद आणि विनायक हे तुझे पुत्र कसे झाले?
तस्मिन्काले देवदेवो यतवागंगमर्दनम् । चकार च करैर्व्यस्तैर्वासुकिर्भूतलेऽपतत्
त्या वेळी देवांचा देव, शांत राहून, हातांनी खूण केली आणि वासुकी पृथ्वीवर पडला.
हेरंबवाहनस्याखोः पुच्छं ग्रस्तमथाहिना । स्वपत्रं ग्रस्तमालोक्य मुंचमुंचेत्युवाच ह
मग हेरंबाच्या उंदराची शेपटी नागाने पकडली; आपला पिसारा पकडला गेल्याचं पाहून तो ओरडला, 'सोड, सोड!'
अत्रांतरे स्कंदवाहं क्षुब्धं वीक्ष्य महास्वरम् । तद्भयाद्वासुकिर्ग्रस्तमाखुपुच्छमथोद्गिरत्
इतक्यात स्कंदाच्या वाहनाला अस्वस्थ आणि मोठ्या आवाजात ओरडताना पाहून, भीतीने वासुकीने उंदराची पकडलेली शेपटी सोडली.