तत्करिष्यामि विच्छेदः कदाचित्स्यात्त्वया न मे । इन्द्र उवाच- भद्रे त्वया यदा नूनं कर्मेदं कर्तुमिच्छितम्
ते मी करीन; आणि कधीही विरह झाला, तर तो माझ्यामुळे होणार नाही. इंद्र म्हणाले — भाग्यवती, तुला जेव्हा खरंच हे कर्म करायचे असेल—
तदा गच्छ पुनः शीघ्रमागमिष्यसि सुंदरि । सह नेत्राद्धि विगलद्वाष्पसिक्ततनुस्ततः
तेव्हा जा, सुंदर सखी, तू लवकरच परत येशील. तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले आणि तिच्या अंगावर ओल आली—
दोर्भ्यामालिङ्ग्य तां शक्रो गच्छेत्याह प्रिये वदन् । तदादेशात्ततः साध्वी कर्मभूमिं समागता
इंद्राने तिला मिठी मारली आणि म्हणाला, 'जा, प्रिय सखी.' त्याच्या आज्ञेने ती सद्गुणी स्त्री मग कर्मभूमीवर गेली.
जाता च हस्तिनी योनौ भूत्वा जातिस्मरा द्विज । स्मरंती निजवृत्तांतं सा कियद्भिर्दिनैस्ततः
ती हत्तीच्या पोटी जन्मली आणि नंतर द्विज झाली, आणि तिला आपली पूर्वजन्माची आठवण राहिली. स्वतःचे पूर्वीचे जीवन आठवत, काही दिवसांनी—
जगाम जाह्नवीतीरं हस्तियोनिसु संभवा । गङ्गायां स्नानमासाद्य गङ्गाकर्दमभूषिता
ती गंगेच्या तीरावर गेली, कारण ती हत्तीच्या पोटी जन्मली होती. गंगेत स्नान करून, गंगेच्या चिखलाने ती शोभली.
गंगागंगेति जल्पंती ह्रदं निम्नं विवेश सा । तस्मिन्गंगाह्रदे गत्वा हस्तिनी पर्वताकृतिः
'गंगे, गंगे' असे म्हणत ती खोल तळ्यात उतरली. त्या गंगेच्या तळ्यात, पर्वतासारखी हत्ती आत गेली.
निजां जातिं स्मरंती सा जगाम पंचतां पुनः । तस्याः साहसमालोक्य हस्तिनीं सर्वदेवताः
ती आपली जात आठवून पुन्हा मरण पावली; तिच्या धाडसाचं पाहून सर्व देवता आणि हत्तीनींनी आश्चर्य मानलं.
ववर्षुः पारिजाताद्यैः कुसुमैरुत्तमैर्मुदा । तामानेतुं ततः शक्रः सर्वदेवगणैर्वृतः
सर्व देवतांनी आनंदाने पारिजातासारख्या उत्तम फुलांचा वर्षाव केला; मग सर्व देवगणांसह इंद्राने तिला पुढे आणले.
वेगात्तच्चिरविच्छेदात्कृष्णांगीं सुमना ययौ । पुष्पकेतां समालोक्य दिव्यदेहां सुराधिपः
दिर्घकाळच्या विरहानंतर सुमना वेगाने कृष्णवर्णी पुष्पकेताकडे गेली; तिचं दिव्य रूप पाहून देवांचा राजा हरखला.
कथयन्निजदुःखानि निजावासं जगाम ह । पुलोमजा च रंभा च प्रम्लोचा चोर्वशी तथा
त्याने आपली दुःखं सांगितली आणि पुन्हा आपल्या निवासस्थानी गेला; पुलोमजा, रंभा, प्रम्लोचा आणि उर्वशीही तसेच गेल्या.
सुंदर्योऽन्याश्च युवतीस्तस्यास्त्यक्त्वा मुदा गताः । शक्रस्य हृदयोत्साहं तन्वंती सा वरांगना
इतर सुंदर युवतीही आनंदाने तिच्यापासून निघून गेल्या; ती श्रेष्ठ स्त्री इंद्राच्या मनात नवा उत्साह जागवते.
पुरंदरपुरे तस्थौ सुभगा प्रीतिवल्लभा । यस्यास्तिष्ठंति गङ्गायां यावदस्थीनि जैमिने
ती पुरंदराच्या नगरीत सौभाग्यवती आणि प्रिय राहिली; ज्या काळात तिची हाडं गंगेच्या पाण्यात आहेत, जिमिनी,
कुलकोटिशतं तावत्तस्थावास सुरालये । राजानो दिविराज्येषु ये ये भूतास्तपोबलात्
तितक्या कोटी कुटुंबांसाठी ती देवांच्या निवासात राहते; तपाच्या बळावर स्वर्ग मिळवणारे राजे,
तेषांतेषां स्नेहभूमिर्भवत्यमरसुंदरी । गंगास्थिमज्जनादेव जैमिने फलमीदृशम्
त्यांच्यासाठी ती अमरसुंदरी प्रेमाचं कारण होते; गंगेच्या पाण्यात हाडं विसर्जन केल्याचं हेच फळ आहे, जिमिनी.
गंगायां त्यजतो देहं फलं वक्तुं न शक्यते । मृतं शरीरं गंगायां यावदस्थीनि जैमिने
गंगेच्या पाण्यात देह सोडल्याचं फळ सांगता येत नाही; ज्या काळात हाडं गंगेच्या प्रवाहात असतात, जिमिनी,
कल्पकोटिशतं तावत्तस्या वासः सुरालये । मृतं शरीरं गंगायां स्रोतोभिश्चलितं द्विज
तितक्या कोटी कल्पांपर्यंत तो देवांच्या निवासात राहतो; गंगेच्या प्रवाहात मृतदेह वाहून गेला की,
दृश्यते देहिनस्तस्य तत्फलं शृणु जैमिने । स्वर्गे देवांगना त्रस्तचारुचामरवायुभिः
त्या जीवाला काय फळ मिळतं ते ऐक, जिमिनी: स्वर्गात देवसुंदरी घाबरून सुंदर चामरांनी त्याचं सेवण करतात.
वीजितः स्वर्णपर्यंके सुप्तस्तिष्ठति कौतुकी । जाह्नवीसैकते यस्य शरीरं दृश्यते मृतम्
तो सुवर्ण पलंगावर झोपलेला, आनंदीपणे चामरांनी वाऱ्यावर राहतो; ज्या माणसाचा मृतदेह जाह्नवीच्या वाळूत दिसतो,
दिवाकरकरैस्तप्तं कुलं तस्य वदाम्यहम् । सुगन्धैश्चंदनैर्दिव्यैर्लिप्तसर्वकलेवरः १०० 7.8.
त्याच्या कुलाला सूर्यकिरणांनी शुद्धता मिळते असं मी सांगतो; त्याचं संपूर्ण शरीर दिव्य सुवासिक चंदनाने लिप्त असतं.
दिव्याङ्गनाभिः सहितो दिवि क्रीडतिसर्वदा । काकैर्गृध्रैश्च कंकैश्च शकुंतैर्भीष्ममातरि
तो नेहमी स्वर्गात दिव्य स्त्रियांसोबत रमतो; पण जर त्याचा देह कावळे, गिधाडं, कोल्हे आणि भयंकर पक्ष्यांनी खाल्ला,
वपुर्विदलितं यस्य दृश्यते तत्फलं शृणु । दिवि दिव्यांगनापीनप्रोत्तुङ्गरुचिरस्तनैः
ज्याचं शरीर तुटलेलं दिसतं, त्याचं फळ ऐक: स्वर्गात दिव्य स्त्रियांच्या सुंदर, भरगच्च उराशी तो राहतो.
श्लिष्टवक्षाश्च पर्यंके निद्राति नित्यमेव सः । पिपीलिकाभिः कीटैश्च मक्षिकाभिश्च वेष्टितः
तो नेहमी त्यांच्या मिठीत पलंगावर झोपतो; जरी त्याच्या भोवती मुंग्या, किडे आणि माशा असले,
गंगायां यस्य दृश्यंते अस्थीनि पतितानि च । तस्याक्षयं फलं विप्र वदतो मे निशामय
ज्याची हाडं गंगेच्या पाण्यात पडलेली दिसतात, त्या व्यक्तीचं अमर्याद फळ मी सांगतो, ब्राह्मण, ऐक.
प्रणमत्त्रिदशव्यूह शिरोमुकुटभूषणैः । हतपादरजाः स्वर्गे स च शक्रायते चिरम्
त्याला त्रिदशांच्या सैन्यांनी मुकुटांनी सजून वंदन केलं जातं; त्याच्या पायांतील धूळ स्वर्गात उडते आणि तो दीर्घकाळ इंद्रासारखा होतो.
अनिच्छयापि गङ्गायां यद्देहपतनं भवेत् । स विमुक्तोऽखिलैः पापैर्नरो नारायणो भवेत्
जरी एखाद्याचं शरीर अनिच्छेने गंगेत पडलं, तरी तो मनुष्य सगळ्या पापांतून मुक्त होतो आणि नारायणाशी एकरूप होतो.
यस्यांगाराश्च दृश्यंते गङ्गायां चलिता जलैः । अङ्गारसङ्ख्यया स्वर्गे तिष्ठेत्कल्पशताधिकम्
गंगेच्या पाण्यात वाहणारे जिथे जिथे निखारे दिसतात, तिथे त्या निखाऱ्यांच्या संख्येइतक्या शतकं तो स्वर्गात राहतो.
सर्वेषामेव पुण्यानां कदाचित्क्षयमीक्षते । गङ्गायां पतिते देहे भवेत्पुण्यक्षयो न हि
सर्व पुण्यं कधी ना कधी संपतात, पण गंगेत शरीर पडलं तर त्याचं पुण्य कधीच संपत नाही.
बहुनात्र किमुक्तेन निश्चितं कथ्यतेऽधुना । गङ्गायां त्यक्तदेहस्य महिमा ज्ञायते नहि
याहून जास्त काय सांगावं? आता ठाम सत्य सांगतो—गंगेत देह सोडणाऱ्याचं महत्त्व पूर्णपणे कधीच कळू शकत नाही.
विषमदुरितराशीनाशि गाङ्गं नरो यः स्पृशति भुवि कदाचिद्भावुको भक्तिभावैः । जगदुदधिजलं विलंघ्य घोरं व्रजति स पारमपारतुष्टि नावा
ज्याने कधी एकदातरी भक्तिभावाने गंगेचं पाणी स्पर्श केलं, ते पाणी भयंकर पापांचा नाश करतं. अशा माणसाला जगाच्या दुःखाच्या समुद्रावरून जणू काही नौकेने पार जाता येतं आणि तो अत्युच्च समाधानाच्या काठी पोहोचतो.
जैमिनिरुवाच- भूय एव गुरो ब्रूहि गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् । गङ्गाकथामृतं पातुं माधुर्यात्पुनरिष्यते
जैमिनी म्हणतो—गुरुजी, पुन्हा एकदा गंगेचं श्रेष्ठ महात्म्य सांगा. गंगेच्या कथांचं अमृत इतकं मधुर आहे की, ते पुन्हा ऐकावंसं वाटतं.