कथं ते चिरविच्छेदं सोढुं शक्नोमि दुःसहम् । यदा मय्यनुकंपास्ति तव पीनपयोधरे
तुझ्यापासून इतका मोठा विरह मी कसा सहन करू? तो तर असह्य आहे. तुझ्या भरदार छातीने जेव्हा माझ्यावर दया दाखवशील—
तदा कियद्दिनं तिष्ठ मया सह वराङ्गने । ततो देवाधिराजस्य वदंती बहुसंपदम्
तेव्हा, सुंदर अंग असलेल्या सखी, थोडा काळ माझ्यासोबत राहा; नंतर देवांचा राजाचा मोठा वैभव सांग.
वर्षाणामयुतं तस्थौ सा देवनिलये सती । पद्मगन्धोवाच- आज्ञां देहि सुराधीश साधितुं सुमनोरथम्
ती देवी देवांच्या निवासात दहा हजार वर्षे राहिली. पद्मगंधा म्हणाली — देवाधिदेव, माझी मनोकामना पूर्ण करायला मला परवानगी दे.
व्रजाम्यहं कर्मभूमिं वंदे पादद्वयं तव । इन्द्र उवाच- त्वत्प्रेमसिंधुमानेन मया चन्द्रनिभानने
मी आता कर्मभूमीकडे जाते; तुझ्या दोन्ही पायांना वंदन करते. इंद्र म्हणाले — चंद्रासारख्या मुख असलेल्या सखी, तुझ्या माझ्यावरच्या प्रेमाच्या महासागरामुळे—
स्थित्वा कतिदिनं पश्चाद्गमिष्यसि यथासुखम् । ततस्तुकौतुकागारे तेन सार्द्धमहर्निशम्
काही दिवस राहिल्यावर, तुला हवे तसे तू जाऊ शकतेस. मग, त्याच्यासोबत क्रीडागृहात रात्रंदिवस—
क्रीडंती पद्मगंधा सा तस्थौ वर्षायुतत्रयम् । सुराधीशं ततः सेति तदा प्राह मुदान्विता
पद्मगंधा तिथे खेळत राहिली आणि ती तिथे तीस हजार वर्षे राहिली. मग तिने आनंदाने देवांचा राजाला असे म्हटले—
आदेशं कुरु गच्छामि पृथिवीं प्रति संप्रति । इंद्र उवाच- जाड्यं जहीहि सुश्रोणि तिष्ठात्रैव मया सह
मला सांग, मी आता पृथ्वीवर जाणार आहे. इंद्र म्हणाले — सुंदर कटी असलेल्या सखी, तुझा आळस सोड आणि माझ्यासोबत इथेच राहा.
त्वां त्यक्तुं न हि शक्नोमि प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम् । पद्मगन्धोवाच- पुण्यक्षये सुराधीश यदा यास्याम्यहं भुवि
तुला सोडून जाणे मला शक्य नाही, तू तर माझ्या प्राणांपेक्षाही प्रिय आहेस. पद्मगंधा म्हणाली — देवाधिदेव, माझे पुण्य संपले की मी पृथ्वीवर जाईन.
तदा चिरं ते विच्छेदो भविष्यति मया सह । यद्विच्छेदे मया नाथ पुनर्गंतुं भुवं प्रति
तेव्हा तुझा माझ्यापासूनचा विरह खूप दिवसांचा असेल; आणि त्या वेळी, नाथा, मला पुन्हा पृथ्वीवर जायची इच्छा होईल.
इच्छाम्यहं पुनर्द्यौश्च पुण्योपार्जनहेतवे । कर्मभूमिमहं गत्वा येनोपायेन वासव
मला पुन्हा स्वर्गात जाऊन पुण्य मिळवायचे आहे; कर्मभूमीवर जाऊन, ज्या मार्गाने जमेल त्या मार्गाने, वासव—
तत्करिष्यामि विच्छेदः कदाचित्स्यात्त्वया न मे । इन्द्र उवाच- भद्रे त्वया यदा नूनं कर्मेदं कर्तुमिच्छितम्
ते मी करीन; आणि कधीही विरह झाला, तर तो माझ्यामुळे होणार नाही. इंद्र म्हणाले — भाग्यवती, तुला जेव्हा खरंच हे कर्म करायचे असेल—
तदा गच्छ पुनः शीघ्रमागमिष्यसि सुंदरि । सह नेत्राद्धि विगलद्वाष्पसिक्ततनुस्ततः
तेव्हा जा, सुंदर सखी, तू लवकरच परत येशील. तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले आणि तिच्या अंगावर ओल आली—
दोर्भ्यामालिङ्ग्य तां शक्रो गच्छेत्याह प्रिये वदन् । तदादेशात्ततः साध्वी कर्मभूमिं समागता
इंद्राने तिला मिठी मारली आणि म्हणाला, 'जा, प्रिय सखी.' त्याच्या आज्ञेने ती सद्गुणी स्त्री मग कर्मभूमीवर गेली.
जाता च हस्तिनी योनौ भूत्वा जातिस्मरा द्विज । स्मरंती निजवृत्तांतं सा कियद्भिर्दिनैस्ततः
ती हत्तीच्या पोटी जन्मली आणि नंतर द्विज झाली, आणि तिला आपली पूर्वजन्माची आठवण राहिली. स्वतःचे पूर्वीचे जीवन आठवत, काही दिवसांनी—
जगाम जाह्नवीतीरं हस्तियोनिसु संभवा । गङ्गायां स्नानमासाद्य गङ्गाकर्दमभूषिता
ती गंगेच्या तीरावर गेली, कारण ती हत्तीच्या पोटी जन्मली होती. गंगेत स्नान करून, गंगेच्या चिखलाने ती शोभली.
गंगागंगेति जल्पंती ह्रदं निम्नं विवेश सा । तस्मिन्गंगाह्रदे गत्वा हस्तिनी पर्वताकृतिः
'गंगे, गंगे' असे म्हणत ती खोल तळ्यात उतरली. त्या गंगेच्या तळ्यात, पर्वतासारखी हत्ती आत गेली.
निजां जातिं स्मरंती सा जगाम पंचतां पुनः । तस्याः साहसमालोक्य हस्तिनीं सर्वदेवताः
ती आपली जात आठवून पुन्हा मरण पावली; तिच्या धाडसाचं पाहून सर्व देवता आणि हत्तीनींनी आश्चर्य मानलं.
ववर्षुः पारिजाताद्यैः कुसुमैरुत्तमैर्मुदा । तामानेतुं ततः शक्रः सर्वदेवगणैर्वृतः
सर्व देवतांनी आनंदाने पारिजातासारख्या उत्तम फुलांचा वर्षाव केला; मग सर्व देवगणांसह इंद्राने तिला पुढे आणले.
वेगात्तच्चिरविच्छेदात्कृष्णांगीं सुमना ययौ । पुष्पकेतां समालोक्य दिव्यदेहां सुराधिपः
दिर्घकाळच्या विरहानंतर सुमना वेगाने कृष्णवर्णी पुष्पकेताकडे गेली; तिचं दिव्य रूप पाहून देवांचा राजा हरखला.
कथयन्निजदुःखानि निजावासं जगाम ह । पुलोमजा च रंभा च प्रम्लोचा चोर्वशी तथा
त्याने आपली दुःखं सांगितली आणि पुन्हा आपल्या निवासस्थानी गेला; पुलोमजा, रंभा, प्रम्लोचा आणि उर्वशीही तसेच गेल्या.
सुंदर्योऽन्याश्च युवतीस्तस्यास्त्यक्त्वा मुदा गताः । शक्रस्य हृदयोत्साहं तन्वंती सा वरांगना
इतर सुंदर युवतीही आनंदाने तिच्यापासून निघून गेल्या; ती श्रेष्ठ स्त्री इंद्राच्या मनात नवा उत्साह जागवते.
पुरंदरपुरे तस्थौ सुभगा प्रीतिवल्लभा । यस्यास्तिष्ठंति गङ्गायां यावदस्थीनि जैमिने
ती पुरंदराच्या नगरीत सौभाग्यवती आणि प्रिय राहिली; ज्या काळात तिची हाडं गंगेच्या पाण्यात आहेत, जिमिनी,
कुलकोटिशतं तावत्तस्थावास सुरालये । राजानो दिविराज्येषु ये ये भूतास्तपोबलात्
तितक्या कोटी कुटुंबांसाठी ती देवांच्या निवासात राहते; तपाच्या बळावर स्वर्ग मिळवणारे राजे,
तेषांतेषां स्नेहभूमिर्भवत्यमरसुंदरी । गंगास्थिमज्जनादेव जैमिने फलमीदृशम्
त्यांच्यासाठी ती अमरसुंदरी प्रेमाचं कारण होते; गंगेच्या पाण्यात हाडं विसर्जन केल्याचं हेच फळ आहे, जिमिनी.
गंगायां त्यजतो देहं फलं वक्तुं न शक्यते । मृतं शरीरं गंगायां यावदस्थीनि जैमिने
गंगेच्या पाण्यात देह सोडल्याचं फळ सांगता येत नाही; ज्या काळात हाडं गंगेच्या प्रवाहात असतात, जिमिनी,
कल्पकोटिशतं तावत्तस्या वासः सुरालये । मृतं शरीरं गंगायां स्रोतोभिश्चलितं द्विज
तितक्या कोटी कल्पांपर्यंत तो देवांच्या निवासात राहतो; गंगेच्या प्रवाहात मृतदेह वाहून गेला की,
दृश्यते देहिनस्तस्य तत्फलं शृणु जैमिने । स्वर्गे देवांगना त्रस्तचारुचामरवायुभिः
त्या जीवाला काय फळ मिळतं ते ऐक, जिमिनी: स्वर्गात देवसुंदरी घाबरून सुंदर चामरांनी त्याचं सेवण करतात.
वीजितः स्वर्णपर्यंके सुप्तस्तिष्ठति कौतुकी । जाह्नवीसैकते यस्य शरीरं दृश्यते मृतम्
तो सुवर्ण पलंगावर झोपलेला, आनंदीपणे चामरांनी वाऱ्यावर राहतो; ज्या माणसाचा मृतदेह जाह्नवीच्या वाळूत दिसतो,
दिवाकरकरैस्तप्तं कुलं तस्य वदाम्यहम् । सुगन्धैश्चंदनैर्दिव्यैर्लिप्तसर्वकलेवरः १०० 7.8.
त्याच्या कुलाला सूर्यकिरणांनी शुद्धता मिळते असं मी सांगतो; त्याचं संपूर्ण शरीर दिव्य सुवासिक चंदनाने लिप्त असतं.
दिव्याङ्गनाभिः सहितो दिवि क्रीडतिसर्वदा । काकैर्गृध्रैश्च कंकैश्च शकुंतैर्भीष्ममातरि
तो नेहमी स्वर्गात दिव्य स्त्रियांसोबत रमतो; पण जर त्याचा देह कावळे, गिधाडं, कोल्हे आणि भयंकर पक्ष्यांनी खाल्ला,