शक्त्या दानं प्रियोक्तिश्च प्रसन्नास्यत्वमेव च । नानामंगलवाद्यानां श्रवणं गीतकस्य च
"—आपल्या शक्तीनुसार दान करणं, गोड बोलणं, प्रसन्न चेहरा ठेवणं, विविध मंगल वाद्य आणि गाणं ऐकणं—"
व्यभिचारकृते पापे तत्पापस्य प्रशांतये । अतीतं पातकं स्पृष्ट्वा प्रायश्चित्तं तदीरितम्
"—व्यभिचारामुळे झालेल्या पापासाठी, त्या पापाच्या शांतीसाठी, हे प्रायश्चित्त सांगितलं आहे, पूर्वीच्या पापाचा विचार करून."
कुर्यादथ स्वकां भूषां विप्राय प्रतिपादयेत् । भूषाभावे स्वकीयेन प्रायश्चित्तं तु कारयेत्
"मग तिने आपले दागिने एखाद्या ब्राह्मणाला द्यावेत; दागिने नसतील तर आपल्या कुवतीनुसार प्रायश्चित्त करावं."
नान्यथा तस्य पापस्य नाशनं वेति कुत्रचित् । अव्ययोवाच- सर्वमेतत्करिष्यामि हरिद्रा मे न विद्यते
"याशिवाय त्या पापाचा नाश कुठेच होत नाही." अव्यया म्हणाली: "हे सर्व मी करीन, पण माझ्याकडे हळद नाही."
भूषणं किमुत ब्रह्मन्सर्वमेतत्प्रदीयताम् । नारद उवाच- न ह्यस्ति किंचित्सौभाग्यद्रव्यमन्यत्त्वपेक्षया
"ब्राह्मण, दागिन्यांचं काय? हे सर्व मला मिळू द्या." नारद म्हणाले: "तुला आणखी कोणतीही सौभाग्याची वस्तू लागणार नाही."
दधीच उवाच- अथ क्षणेनाभ्यगमत्कैलासं शिवमंदिरम् । गिरिजामथ दृष्ट्वासौ प्रणिपत्येदमब्रवीत्
दधीचि म्हणाले: मग क्षणातच ते कैलासावर, शंकराच्या निवासस्थानी पोहोचले. तिथे गिरिजेला पाहून त्यांनी वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाले—
हरिद्रा दीयतां मातर्भूषणानि च सूत्रकम् । पार्वत्युवाच- विधवायै मया किंचिद्भूषणं दीयतां कथम्
"आई, हळद, दागिने आणि दोरा द्या." पार्वती म्हणाली: "विधवेच्या हातात मी दागिने कसे देऊ?"
मया दत्ते हि तस्मिन्वै वैधव्यं नोपपद्यते । नारद उवाच- मातर्न विधवा यावद्धवांगं वर्तते स्त्रियः
"मी दिल्यास तिला विधवापण येणार नाही." नारद म्हणाले: "आई, जोपर्यंत स्त्रीच्या अंगावर पतीचं सौभाग्य आहे, तोपर्यंत ती विधवा होत नाही."
आदाहात्सूतकं नास्ति तिष्ठेत्सौभाग्यमुत्तमम् । पार्वत्युवाच- न चान्यदेहो मद्भूषां हरिद्रां धर्तुमर्हति
"अंत्यसंस्काराआधी शुद्धी नसते; उत्तम सौभाग्य टिकून राहतं." पार्वती म्हणाली: "माझ्या शरीराव्यतिरिक्त दुसऱ्या कोणालाही माझे दागिने किंवा हळद शोभत नाही."
भूषणादौ मया दत्ते चिरंजीवितमिष्यते । दीयते हि जयंत्यैव सर्वमेतत्त्वयोदितम्
"मी दागिने वगैरे दिल्यावर दीर्घायुष्याची कामना केली जाते. तू सांगितलेलं सर्व जयंतीच देऊ शकते."
जयंतीं स जगामाथ तया दत्तमथाहरत् । स्नपंत्या अव्ययायास्तु हरिद्रां दत्तवान्मुनिः
नंतर तो जयंतीकडे गेला आणि तिने दिलेले घेतले. ती स्नान करत असताना, त्या ऋषीने तिला अमरत्वासाठी हळद दिली.
ततः स सूक्ष्मवसनभूषणानि मुनिर्ददौ । आह चैनां तवांतेष्टिं कः करोति नियुंक्ष्व तम्
त्यानंतर त्या ऋषीने तिला सुंदर वस्त्रे व दागिने दिले आणि म्हणाला, 'तुझ्या शेवटच्या विधीसाठी कोण करणार? त्याची निवड तू कर.'
अव्ययोवाच- त्वयैव मे समस्तानां क्रियाणां कारणं मुने । पितासि सर्वं कुर्वद्य नमस्ते मुनिसत्तम
अव्यया म्हणाली, 'माझ्या सगळ्या विधींसाठी तुम्हीच कारण आहात, ऋषी. तुम्ही माझे वडील आहात—आज सर्व काही तुम्हीच करा. तुम्हाला नमस्कार, श्रेष्ठ ऋषी.'
दधीच उवाच- अथ तं ब्राह्मणं दग्ध्वा नारदस्तामुवाच ह । अव्यये गच्छ दहनं प्रविश त्वं यदीच्छसि
दधीचि म्हणाले, 'मग त्या ब्राह्मणाचा दहन केल्यावर नारदांनी तिला सांगितले, "अव्यये, तू हवी असल्यास अग्नीत प्रवेश कर."'
अथ सा भूषिता साध्वी त्रिःप्रदक्षिणपूर्वकम् । नारदं तु नमस्कृत्य गौरांगीमर्पयन्मनः
मग ती सजलेली, सती स्त्री तीन वेळा प्रदक्षिणा घालून, नारदांना वंदन करून, आपले मन गौरांगीकडे लावले.
सुसूक्ष्मं मंगलंसूत्रं हरिद्रामक्षतांस्तथा । कुसुमानि च वासांसि कस्तूरीचंदनं तथा
तिने अतिशय सुंदर मंगलसूत्र, हळद, अक्षता, फुले, वस्त्रे, कस्तुरी आणि चंदन अर्पण केले.
सौवर्णकंकतिकां च फलानि विविधानि च । स्वदक्षिणादिवस्त्रांतं स्पर्शयित्वा पृथक्पृथक्
तिने सोन्याची कंबरपट्टा आणि विविध फळेही दिली; स्वतःची दक्षिणा व वस्त्रे वेगवेगळ्या वस्तूंना स्पर्श करून अर्पण केली.
पार्वतीप्रीतिकामा सा पुरंध्रीभ्योऽखिलं ददौ । ज्वालामालाभिराकाशं दहंतमिव चानलम्
पार्वतीची कृपा मिळावी म्हणून त्या सतीने सर्व वस्तू विवाहित स्त्रियांना दिल्या, जणू ज्वाळांच्या माळांनी आकाश जळत आहे.
त्रिःप्रदक्षिणमागत्य स्थित्वाग्नेः पुरतः सती । इदं प्राह तदा वाक्यं प्रांजलिः प्रहसन्मुखी
ती तीन वेळा प्रदक्षिणा घालून अग्नीसमोर उभी राहिली आणि हात जोडून, हसतमुखाने तिने हे शब्द सांगितले.
अव्ययोवाच- इंद्रादयो दिशांपाला मातर्मेदिनि भास्कर । धर्मादयः सुराः सर्वे शृणुध्वं मम भाषितम्
अव्यया म्हणाली, 'इंद्र आणि दिशांचे रक्षक, माझी आई पृथ्वी, सूर्य, धर्म आणि सर्व देवता—माझे बोलणे ऐका.'
पाणिपीडनमारभ्य चैतदंतमहर्निशम् । वाङ्मनःकर्मभिर्भर्ता सेवितो यदि भक्तितः
'हातांनी सेवा करत, रात्रंदिवस, वाणी, मन आणि कृतीने मी माझ्या पतीची भक्तीने सेवा केली आहे.'
व्यभिचारो यथा न स्यादवस्थात्रितये मम । तेन सत्येन मे पत्या सार्द्धं यानं प्रयच्छत
'माझ्या तिन्ही अवस्थांमध्ये कधीही मी चुकले नाही, या सत्यामुळे मला पतीसोबत जाण्याची कृपा करा.'
इत्युक्त्वाथ स्वहस्ताग्रपुष्पकं द्रुतमाक्षिपत् । प्रविष्टा ज्वलनं दीप्तमथापश्यद्विमानकम्
असे म्हणून तिने आपल्या हातातील फुल पटकन फेकले आणि प्रज्वलित अग्नीत प्रवेश केला; तेव्हा तिला एक दिव्य विमान दिसले.
सूर्येण सममुत्कृष्टमप्सरोगीतशोभितम् । आरुरोह विमानं सा भर्त्रा साकं दिवं ययौ
सूर्याबरोबर वर नेलेले, अप्सरांची गाणी गूंजत असलेले ते विमान तिने पतीसह चढले आणि स्वर्गात गेली.
यमः प्राहाथ संपूज्य वनितां तां पतिव्रताम् । अक्षयः स्वर्ग एवेह न च पापं तवास्ति वै
यानंतर यमाने त्या पतिव्रता स्त्रीचे पूजन करून सांगितले, 'तुला येथे अमर स्वर्ग आहे आणि तुझ्यावर कोणतेही पाप नाही.'
कोटिद्वयसमास्तत्र नरके हंत पातकम् । मृष्टमेव न संदेहः किंतु पातकमेव च
'तेथे नरकात दोन कोटी कल्पांइतके पाप भोगले तरी ते नक्कीच धुतले जाते—यात शंका नाही—पण पाप मात्र राहते.'
एकं शिवस्य दीपाज्यभक्षणेन समर्जितम् । न वापि नरके पातः श्वानजन्मशतं भवेत्
'शिवाच्या दिव्याचे तूप खाल्ल्याने एक पाप नष्ट होते; पण नरकात पडले तरी शंभर जन्म कुत्रा म्हणून मिळत नाही.'
अव्ययोवाच- अग्निप्रवेशशुद्धानां पुनश्च नरकः कथम् । अग्निप्रवेशात्सर्वेषां पापानां नाशनं भवेत्
अव्यया म्हणाली, 'अग्निप्रवेशाने शुद्ध झालेल्यांना पुन्हा नरक कसा? अग्निप्रवेशाने सर्व पापे नष्ट व्हायला हवीत.'
यम उवाच- शिवद्रव्यापहारस्य पातकं नैव नश्यति । इत्थमाहपुरा शंभुरन्येषां नाशनं भवेत्
यम म्हणाले — शंकराच्या वस्तू चोरल्याचा पाप कधीही नष्ट होत नाही; हेच शंभूने पूर्वी सांगितले आहे. इतर पापं मात्र नष्ट होऊ शकतात.
अथ स श्वानतामाप्य शताब्दं स्यात्ततः परम् । दधीचमंदिरं प्राप्तो मृत्योरास्य गतो हि सः
मग तो कुत्र्याचा जन्म घेऊन शंभर वर्षे तसेच राहिला; त्यानंतर तो दधीच्याच्या मंदिरात पोहोचला आणि मृत्यूच्या तोंडात गेला.