बाहुमूलकुचद्वंद्व स्वयोनिस्पर्शदर्शनात् । कस्य न स्खलते चेतो रेतः स्कन्नं च नो भवेत्
बाहूच्या मुळाशी, उरोजांच्या जोडाला किंवा स्वतःच्या योनीला पाहिलं किंवा स्पर्श केला तर कोणाचं मन डळमळत नाही आणि वीर्य सांडत नाही असं कोण आहे?
दधीच उवाच- इति संचिंत्य मनसा क्षत्रिया गृहमभ्यगात् । स्वगृहद्वारमासाद्य मंदं मंदं रुरोद वै
दधीचि म्हणाला — असं मनात ठरवून ती क्षत्रिय स्त्री आपल्या घरी गेली; घराच्या दाराशी पोहोचल्यावर हळूहळू रडू लागली.
चिरं कालं च रुदितं ब्राह्मणः करुणानिधिः
ती खूप वेळ रडली, आणि मग तो करुणेने भरलेला ब्राह्मण —
स्त्रीबालवृद्धातुर राजयोगिनां विषाग्नितोयाद्रि निपातनादिना । दुःखस्य चैवोद्धरणं प्रशस्यते कूपस्यदानेन समं वदंति
स्त्री, लहान मुलं, वृद्ध, आजारी, राजा, योगी, विष, आग, पाणी किंवा डोंगरावरून पडलेले असे जे संकटात सापडतात, त्यांना वाचवणं आणि दुःख दूर करणं, हे विहिरी दान करण्याइतकंच पुण्याचं मानलं जातं.
इत्थं विचार्य विप्रोऽसौ शुचिर्भूतः प्रसन्नधीः । तस्याः समीपमगमत्तामुवाच ततो द्विजः
असं विचार करून तो शुद्ध आणि प्रसन्न मनाचा ब्राह्मण तिच्या जवळ गेला आणि तिला म्हणाला —
अलं शोकेन महता इहामुत्र विरोधिना । शरीरशोषणं ह्येतच्चित्तविध्वंसनं तथा
इतका मोठा शोक पुरे! तो या जन्मात आणि पुढच्या जन्मातही हानीकारक आहे; तो शरीर सुकवतो आणि मनही उद्ध्वस्त करतो.
त्यज शोकमिमं बाले न चार्थः शोचितेन वै । शोकस्य कारणं किं वा येनेत्थं रुद्यते त्वया
बाळे, हा दु:ख सोडून दे. रडून काहीच साध्य होत नाही. तुला इतका दु:खाचा कारण काय आहे, जेव्हा तू अशा प्रकारे रडतेस?
दधीच उवाच- एवमुक्ता द्विजेनाथ न सा किंचिदुवाच ह । मूर्च्छितेवापतद्भूमौ तमदृष्ट्वेव वीक्षते
दधीच म्हणाले — ब्राह्मणाने असे सांगितल्यावर ती काहीच बोलली नाही; जणू बेशुद्ध पडावी तशी ती जमिनीवर कोसळली आणि त्याच्याकडे पाहत राहिली.
तामथोत्थापयामास ब्राह्मणः परमार्थवित् । उत्थितोत्थापिता तेन निपपात पुनः पुनः
मग तो ब्राह्मण, जो खऱ्या अर्थाने जाणणारा होता, तिला उठवू लागला. ती त्याने उभी केली, पण ती पुन्हा पुन्हा खाली पडत राहिली.
पतितां पतितां विप्रो निषद्योत्थाप्य तां पुनः । अंकमारोपयामास प्रममार्ज विलोचने
ती वारंवार पडत असताना, त्या ब्राह्मणाने बसून तिला पुन्हा उचलले, तिला आपल्या मांडीवर घेतले आणि हळूवार तिचे डोळे पुसले.
अथ सा मूर्च्छितेवाशु वसनं परिमुच्य तम् । दर्शयंती स्तनौ गुह्यं बाहुमूले विलोचने
मग ती जणू बेशुद्ध असल्यासारखी पटकन आपले वस्त्र सैल करून, आपले स्तन, गुप्त जागा आणि बाहीच्या मुळाशी असलेले डोळे दाखवू लागली.
आलंब्य कंठे बाहुभ्यां स्तनाभ्यामस्पृशद्द्विजम् । चंद्रातपश्च विशदो मंदमारुतसंभवः
तिने आपल्या हातांनी त्याच्या गळ्यात मिठी मारली आणि स्तनांनी त्याला स्पर्श केला; त्या वेळी शीतल चांदणं आणि मंद वारा वाहू लागला.
अथ चिंतापरो विप्रो नैव कार्यमिदं मम । पितुर्वा मातुरुचितं पत्युर्वाथ गुरोस्तथा
मग तो ब्राह्मण विचारात पडला — हे माझं काम नाही; हे तिच्या वडिलांनी, आईने, नवऱ्याने किंवा गुरूने करावं असं आहे.
असंबुद्धस्य मे सर्वं विपरीतं विभाति वै । अथ कामः समायातो रहस्ये स्थितयोस्तयोः
माझ्या मनात सगळं उलटसुलट वाटू लागलं, जणू मी शुद्धीवर नाही. मग त्या दोघे एकांतात असताना, त्यांच्या मनात इच्छा निर्माण झाली.
विव्याध निशितैर्बाणैर्द्विजं कामो दुरात्मवान् । स्मरबाणातुरो विप्रश्चिंतयामास कामुकः
कामी मनाचा, दुष्ट असा कामदेव, तीक्ष्ण बाणांनी त्या ब्राह्मणाला छेदू लागला. कामाच्या बाणांनी व्याकुळ झालेला तो ब्राह्मण, आता प्रेमात पडून विचार करू लागला.
इयं सुचारु सर्वांगी कामिनीव प्रदृश्यते । नोचेद्योनिमुखे ह्यस्याः कथं रोमांचसंभवः
ही स्त्री सर्वांगाने सुंदर आहे, आणि कामुक दिसते; नाहीतर तिच्या योनीच्या जवळ रोमांच कसे येतील?
तदेतस्याः कुचस्पर्शात्सर्वं व्यक्तं भविष्यति । इति संचिंत्य मनसा कुचौ योनिं द्विजोऽस्पृशत्
म्हणून तिच्या स्तनांना स्पर्श केला तर सर्व काही स्पष्ट होईल, असं त्याने मनाशी ठरवलं आणि त्या ब्राह्मणाने तिच्या स्तनांना व योनीला स्पर्श केला.
सापि मूर्च्छितरूपेव मंदस्मितमुखाभवत् । आलिलिंग द्विजं गाढमाननं च चुचुंब ह
तीही जणू बेशुद्ध असल्यासारखी, पण हलक्याशा हास्याने, त्या ब्राह्मणाला घट्ट मिठी मारली आणि त्याच्या चेहऱ्यावर चुंबन घेतले.
तयोरथ समायोगो वर्षाणां शतमप्यभूत् । गते वर्षशते पश्चादेकस्मिन्दिवसे द्विजः
मग त्या दोघांचा संग शंभर वर्षे चालू राहिला; शंभर वर्षे गेल्यावर, एके दिवशी तो ब्राह्मण—
स्नातुं ययौ नदीं प्रातः सापि विप्रप्रसंगतः । स्नानं तत्र तथा चक्रे पुराणं श्रुतवानथ
सकाळी नदीवर स्नानासाठी गेला; तीही त्या ब्राह्मणाच्या प्रेमाने तिथेच स्नान करू लागली, कारण तिने पुराण ऐकले होते.
कौर्मं समस्तपापानां नाशनं शिवभक्तिदम् । इदं च पद्यं शुश्राव पुराणज्ञेन भाषितम्
त्याने कूर्मपुराण ऐकले, जे सर्व पापांचा नाश करणारे आणि शिवभक्ती देणारे आहे, आणि पुराण जाणणाऱ्याने सांगितलेले हे पद्यही ऐकले.
ब्रह्महा मद्यपः स्तेनस्तथैव गुरुतल्पगः । कौर्मं पुराणं श्रुत्वैव मुच्यते पातकात्ततः
‘जो ब्राह्मणहत्यारा, मद्यपान करणारा, चोर किंवा गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवणारा असेल — तो कूर्मपुराण ऐकल्यावर त्या पापातून मुक्त होतो.’
श्रुत्वैतद्वचनं विप्रः पौराणिकमभाषत । मया कृतानां पापानां न च संख्यास्ति काचन
हे शब्द ऐकून ब्राह्मणाने पुराणकाराला सांगितले — ‘मी केलेल्या पापांची काहीच गणती नाही.’
अशेषपापसंदोहनाशनं तदिहोच्यताम् । पौराणिक उवाच- आराधय स्वदेवेशं शंकरं त्रिदशेश्वरम्
‘सर्व पापांचा संपूर्ण नाश करणारे काही सांग.’ पुराणकार म्हणाला — ‘आपल्या स्वतःच्या देवेश्वर, त्रिदशांचा स्वामी शंकराची भक्ती कर.’
तस्य संपूजनाद्विप्र सर्वं पापं विनश्यति । पापमेव तमः प्रोक्तं ज्ञानदीपेन नश्यति
त्याच्या पूजेने, हे ब्राह्मण, सर्व पाप नष्ट होते. पाप म्हणजेच अंधार समजला जातो, आणि तो ज्ञानरूपी दिव्याच्या प्रकाशाने नाहीसा होतो.
अथवा पूजया विप्र समस्ताघविनाशनम् । ज्ञानपूजाविहीनानां नरके पतनं ध्रुवम्
किंवा फक्त पूजेमुळेही सर्व पाप नष्ट होतात, हे ब्राह्मण. पण ज्यांच्याकडे ज्ञानाची पूजा नाही, त्यांना नरकात पडणे निश्चित आहे.
दधीच उवाच- अथ द्विजो ह्यभिगतः शिवालयमनुत्तमम् । द्रोणपुष्पसहस्रेण पूजयामास शंकरम्
दधीच म्हणाले—मग एक ब्राह्मण श्रेष्ठ शिवमंदिरात गेला आणि त्याने शंकराची द्रोण फुलांच्या हजारांनी पूजा केली.
गृहं जगाम च ततो भोजनं कृतवानथ । विहाय क्षत्रियां विप्रो जगामेष्टां भुवं ततः
नंतर तो घरी गेला आणि जेवण केले. क्षत्रिय स्त्रीला सोडून तो ब्राह्मण आपल्या इच्छित भूमीत गेला.
हविष्यमन्नमादाय भुक्त्यशक्तेः शिवालयम् । गत्वा दीपस्थिताज्येन भोजनं कृतवान्बहिः
त्याने हविष्य अन्न घेतले, पण जेवू शकला नाही. मग तो शिवमंदिरात गेला आणि दिव्यातील तुपाने बाहेर बसून जेवण केले.
अथ मृत्युवशं प्राप्तो यमलोकं जगाम वै । यम उवाच- त्वया कृतानां पापानां केषांचिन्नाशनं पुरा
मग मृत्यूच्या अधीन होऊन तो यमलोकात गेला. यम म्हणाले—तू पूर्वी केलेल्या पापांपैकी काहींचेच नाश झाला आहे.