सूत उवाच- इति देववचः श्रुत्वा नत्वा धर्माधिपं ततः । पुनः पपात स इह परितुष्टमना द्विजः
सूतम्हणतो — देवाचं हे वचन ऐकून, धर्माधिपतीला वंदन करून, तो द्विजा समाधानी मनाने पुन्हा खाली पडला.
धर्मराजप्रसादेन ततस्तत्र महीतले । संसुप्तइव चोत्तस्थौ बंधुवर्गसमन्वितः
धर्मराजाच्या कृपेने, त्या भूमीवर, तो जणू काही झोपेतून उठल्यासारखा, नातेवाईकांच्या surrounded मध्ये उठून बसला.
विधिमेनं द्विजो भूमौ वर्षेवर्षे च स स्वयम् । स्वयं च कारयामास माधवस्नापनं जनम्
त्या द्विजानें दरवर्षी पृथ्वीवर स्वतः माधवस्नान केलं आणि इतर लोकांनाही ते करवून घेतलं.
यमब्राह्मणसंवादो मयायं परिकीर्तितः । तस्य माधवमासस्य पुण्यस्नानप्रसङ्गतः
माधवमासातील पुण्यस्नानाच्या संदर्भाने हा यम आणि ब्राह्मणाचा संवाद मी सांगितला आहे.
वैशाखमासे सततं हरिप्रिये स्नानं विदध्याच्च ददाति भक्त्या । दानं च होमं सुकृतं तथा बुधो हरेःपदं तस्य नदुर्ल्लभं कदा
जो कोणी वैशाख महिन्यात नेहमी स्नान करतो, भक्तीने दान, होम आणि सत्कर्म करतो, हरीच्या प्रिय व्यक्ती, त्याला हरीचं परमपद मिळणं कधीच कठीण नसतं.
यःशृणोत्येकचित्तेनमाहात्म्यंमेषसूर्यजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः परं पदम्
जो एकचित्ताने या सूर्यजात महिन्याचं माहात्म्य ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णूचं परमपद प्राप्त करतो.
ऋषय ऊचुः - सूतसूत महाप्राज्ञ त्वयाऽतिकरुणात्मना । वैशाखमासमाहात्म्यं कीर्तितं पापनाशनम्
ऋषी म्हणाले — सूताजी, सूताजी, अत्यंत बुद्धिमान आणि करुणावंत, तू वैशाख महिन्याचं पाप नष्ट करणारं माहात्म्य सांगितलंस.
नियमा मधुहन्तुर्ये माधवे कथितास्त्वया । पूजनं स्नानदानाद्यं श्रौतस्मार्तविधानतः
मधुहंता, माधव महिन्यातील नियम, पूजा, स्नान, दान इत्यादी तू वेद आणि स्मृतीनुसार सांगितलेस.
यथा च माधवो देवः प्रीयते पापनाशनः । अधुना श्रोतुमिच्छामो ध्यानं तस्य महात्मनः
आता आम्हाला ऐकायचं आहे की पाप नष्ट करणारा माधव देव कसा प्रसन्न होतो; त्या महात्म्याचं ध्यान कसं करावं, ते आम्हाला सांग.
कृष्णस्य भक्तवृन्दानां प्रियस्य भवतारणम्
तो कृष्णभक्तांचा अत्यंत प्रिय आणि त्यांना संसारातून तारणारा आहे.
सूत उवाच- शृणुध्वं मुनयः सर्वे कृष्णस्य जगदात्मनः । गोगोपगोपीप्राणस्य वृन्दावनचरस्य च
सूत म्हणाले — हे सर्व मुनींनो, कृष्णाविषयी ऐका, जो जगाचा आत्मा आहे, गायी, गोप, गोपींचा प्राण आहे आणि वृंदावनात विहार करणारा आहे.
एकदा नारदः पृष्टो गौतमेन द्विजोत्तमाः । स तस्मै प्राह यद्ध्यानं तद्वक्ष्ये पापनाशनम्
एकदा नारदाला गौतमाने विचारले; त्या वेळी नारदाने त्याला जे ध्यान सांगितले, ते पाप नष्ट करणारं मी आता सांगतो.
नारद उवाच- सुमप्रकरसौरभोद्गलितमाध्विकाद्युल्लसत्सुशाखिनवपल्लवप्रकरनम्र शोभायुतम् । प्रफुल्लनवमञ्जरीललितवल्लरीवेष्टितं स्मरेत सततं शिवं शितमतिः सुवृन्दावनम्
नारद म्हणाले — नेहमी वृंदावनाचं ध्यान करावं, जिथे ताज्या, सुगंधी मधाळ फुलांनी, हिरव्या झाडांनी, कोवळ्या पल्लवांनी आणि नव्या मोहक मंजिरींनी वेढलेली सुंदर वल्लरी आहे.
विकाशि सुमनोरसास्वदनमंजुलैः संचरच्छिलीमुखमुखोद्गतैर्मुखरितान्तरं झंकृतैः । कपोतशुकसारिकापरभृतादिभिः पत्रिभिर्विराणितमितस्ततो भुजगशत्रुनृत्याकुलम्
त्या ठिकाणी पोपट, मैना, कोकीळ आणि इतर पक्ष्यांच्या गोड किलबिलाटाने अंतःकरण गूंजतं, आणि सर्वत्र नाचणाऱ्या मोरांनी ते जागृत असतं.
कलिन्ददुहितुश्च लल्लहरिविप्लुषां वाहिभिर्विनिद्र सरसीरुहोदररजश्च योद्धूसरैः । प्रदीपित मनोभवव्रजविलासिनी वाससां विलोलनपरैर्निषेवितमनारतं मारुतैः
तेथे यमुनामाईच्या लाटांनी उसळणाऱ्या कमळांच्या तळ्यातील धूळ आणि फुलांच्या परागाने भरलेल्या वाऱ्यांनी व्रजविलासिनींच्या निवासस्थानांची सेवा अखंड केली जाते.
प्रवालनवपल्लवं मरकतच्छदं मौक्तिकप्रभाप्रकरकोरकं कमलरागनानाफलम् । स्थविष्ठमखिलर्तुभिः सततसेवितं कामदं तदन्तरपिकल्पकाङ्घ्रिपमुदञ्चितं चिन्तयेत्
त्या ठिकाणी नव्या लाल पल्लवांनी, पाचूसारख्या पानांनी, मोत्यासारख्या कळ्यांनी, कमळरंगाच्या आणि विविध फळांनी युक्त, सर्व ऋतूंमध्ये उभ्या असलेल्या आणि सतत देवांनी सेविल्या जाणाऱ्या कल्पवृक्षाचं ध्यान करावं.
सुहेमशिखराचलेउदितभानुवद्भासुरामधोऽस्य कनकस्थलीममृतशीकरासारिणः । प्रदीप्तमणिकुट्टिमां कुसुमरेणुपुञ्जोज्ज्वलां स्मरेत्पुनरतन्द्रितो विगतषट्तरङ्गांबुधः
त्या सुवर्ण शिखराच्या पर्वतावर उगवणाऱ्या सूर्यासारख्या तेजस्वी सोन्याच्या अंगणात, अमृताच्या थेंबांनी न्हालेल्या, रत्नजडित जमिनीवर, फुलांच्या रजांनी उजळलेल्या त्या स्थळी, मन शांत करून, थकवा न येता ध्यान करावं.
तद्रत्नकुट्टिमनिविष्टमहिष्ठयोगपीठेऽष्टपत्रमरुणं कमलं विचिन्त्य । उद्यद्विरोचनसरोचिरमुष्यमध्ये संचिन्तयेत्सुखनिविष्टमथोमुकुन्दम्
त्या रत्नजडित जमिनीवर, श्रेष्ठ योगासनावर, आठ पाकळ्यांच्या लाल कमळावर, ज्याच्या मध्यभागी उगवत्या सूर्याच्या तेजाने झळाळणारा मुकुंद आनंदाने बसलेला आहे, असं ध्यान करावं.
सुत्रामहेति दलिताञ्जनमेघपुञ्जप्रत्यग्रनीलजलजन्मसमानभासम् । सुस्निग्धनीलघनकुञ्चितकेशजालं राजन्मनोज्ञशितिकण्ठशिखण्डचूडम्
त्याच्या गळ्यात माळ आहे, रंग ताज्या निळ्या कमळासारखा, जणू दाट काळ्या मेघातून जन्मलेला, केस गडद निळे, कुरळे आणि चमकदार, डोक्यावर सुंदर मोरपिसाचं मुकुट आहे.
रोलम्बलालितसुरद्रुमसूनुसंपद्युक्तं समुत्कचनवोत्पलकर्णपूरम् । लोलालिभिः स्फुरितभालतलप्रदीप्तगोरोचनातिलकमुज्ज्वलचिल्लिचापम्
त्याच्या कानात वर उंचावलेली निळ्या कमळांची कुंडलं आहेत, कपाळावर तेजस्वी पिवळ्या गंधाचं टिळक आहे, आणि भुवया वळवळणाऱ्या मधमाशांनी सजलेल्या आहेत.
आपूर्णशारदगताङ्क शशाङ्कबिम्बकान्ताननं कमलपत्रविशालनेत्रम् । रत्नस्फुरन्मकरकुण्डलरश्मिदीप्तगण्डस्थलीमुकुरमुन्नतचारुनासम्
त्याचे मुख शरद्पौर्णिमेच्या चंद्रासारखे तेजस्वी होते, कमळाच्या पाकळ्यांसारखी मोठी डोळे, रत्नजडित मकराकृती कुंडलांच्या प्रकाशात गाल उजळलेले, आणि उंच, सुंदर नाक त्या तेजस्वी चेहर्यात आरशासारखे प्रतिबिंबित होत होते.
सिन्दूरसुन्दरतराधरमिन्दुकुन्दमन्दारमन्दहसितद्युतिदीपिताशम् । वन्यप्रवालकुसुमप्रचयावकॢप्तग्रैवेयकोज्ज्वलमनोहरकम्बुकण्ठम्
त्याचे ओठ सिंदूराहून सुंदर, मंद हास्य चंद्र, कुंद व मंदर फुलांसारखे कोमल, ज्यामुळे त्याचा चेहरा उजळून निघाला होता; वनातल्या प्रवाळफुलांच्या हाराने त्याचा गळा शोभून उठला होता.
मत्तभ्रमद्भ्रमरघुष्टविलम्बमानं संतानकप्रसरदामपरिष्कृतांसम् । हारावलीभगणराजितपीवरोरुव्योमस्थलीलसितकौस्तुभभानुमन्तम्
त्याच्याभोवती मत्त भुंगे गुणगुणत होते; त्याच्या खांद्यावर दिव्य फुलांच्या माळा होत्या, आणि त्याच्या रुंद छातीवर हारांची रांग, त्यात कौस्तुभ मणी सूर्याप्रमाणे झळकत होता.
श्रीवत्सलक्षणसुलक्षितमुन्नतांसमाजानुपीनपरिवृत्तसुजातबाहुम् । आबन्धुरोदरमुदारगभीरनाभिं भृङ्गाङ्गनानि करमंजुलरोमराजिम्
त्याच्या खांद्यावर शुभ श्रीवत्साचा चिन्ह होता, खांदे उंच व सुडौल, हात लांब, गोल व मजबूत, कंबर बारीक, नाभी खोल व सुंदर, आणि छातीवर काळ्या केसांच्या रांगांनी मधमाशांनी काढलेल्या रेषांसारखे अलंकरण होते.
नानामणिप्रघटिताङ्गदकङ्कणोर्मि ग्रैवेयसारसननूपुरतुन्दबन्धम् । दिव्याङ्गरागपरिपिञ्जरिताङ्गयष्टिमापीतवस्त्रपरिवीतनितम्बबिम्बम्
त्याच्या हातात व मनगटात विविध रत्नजडित दागिने, गळ्यात तेजस्वी हार, कमरेला कंबरपट्टा, पायात नूपुर व कटीबंध होते; त्याचे दिव्य शरीर दिव्य सुगंधांनी रंगलेले, आणि कंबरेखाली पिवळ्या वस्त्रांनी वेढलेले होते.
चारूरुजानुमनुवृत्तमनोज्ञजङ्घं कान्तोन्नतप्रपदनिन्दित कूर्मकान्तिम् । माणिक्यदर्पणलसन्नखराजराजद्रक्ताङ्गुलिच्छदनुसुन्दरपादपद्मम्
त्याच्या मांड्या, गुडघे आणि पायांचे पोटरे आकर्षक व सुडौल, त्याचे पाय सुंदर आणि तेजस्वी, कासवाच्या कांतीलाही लाजवणारे, नख माणिक्यासारखे लाल, आणि त्याचे कमळासारखे पाय लालसर, रत्नासारख्या बोटांनी झाकलेले होते.
मत्स्याङ्कुशारिदरकेतुयवाब्जवज्रैः संलक्षितारुणकराङ्घ्रितलाभिरामम् । लावण्यसारसमुदायविनिर्मिताङ्गं सौन्दर्यनिन्दितमनोभव देहकान्तिम्
त्याच्या हातपायांवर मासा, अंकुश, बाण, ध्वज, जव आणि वज्र यांची चिन्हे होती, आणि त्यांचे तळवे लालसर व मनाला आनंद देणारे होते; त्याचे रूप सौंदर्याच्या सारातून घडलेले, आणि कामदेवालाही लाजवणारे होते.
आस्यारविन्दपरिपूरितवेणुरन्ध्रलोलत्कराङ्गुलिसमीरितदिव्यरागैः । शश्वद्भवैः कृतनिविष्टसमस्तजन्तुसंतानसंनतिमनन्तसुखाम्बुराशिम्
त्याच्या कमळासारख्या तोंडाने तो वेणू वाजवत होता, त्याच्या बोटांनी वेणूच्या छिद्रांवर नृत्य करत दिव्य राग निर्माण केले; त्या संगीतातून सर्व जीवांना आनंद मिळत होता, आणि तो अनंत सुखाचा समुद्र झाला होता.
गोभिर्मुखाम्बुजविलीनविलोचनाभिरूधोभरस्खलितमन्थरमन्दगाभिः । दन्ताग्रदष्टपरिशिष्टतृणाङ्कुराभिरालम्बिवालधिलताभिरथाभिवीतम्
त्याच्या सभोवताली गायी होत्या, ज्यांच्या डोळ्यांचा नजर त्याच्या कमळासारख्या चेहर्यावर खिळलेली, दुधाने भरलेल्या थनांमुळे हळूहळू चालणाऱ्या, दातांनी गवताच्या टोकांना कुरतडणाऱ्या, आणि त्यांच्या शेपटी जमिनीवर अलगद फिरत होत्या.
संप्रस्नुतस्तनविभूषणपूर्णनिश्चलास्याद्दृढक्षरितफेनिलदुग्धमुग्धैः । वेणुप्रवर्तितमनोहरमन्दगीतदत्तोच्चकर्णयुगलैरपितर्णकैश्च
त्यांच्या थनांवर दागिने होते, आणि तेथून स्थिर, फेसाळ दूध ओघळत होते; त्यांच्या कानांनी वेणूच्या मोहक, मंद संगीतात ऐकण्यासाठी उंचावले होते, आणि वासरं तृप्तीने दूध पित होती.