त्रिसंध्यं मधुहंतारं नास्ति तस्य पुनर्भवः । अलाभे पुष्पपत्राणामन्नाद्येनापि पूजयेत्
जो माणूस तीन वेळा मधुहंत्याची पूजा करतो त्याला पुन्हा जन्म नाही. फुले किंवा पाने नसतील तर अन्नधान्यानेही पूजा करावी.
शालितंडुल गोधूमैर्यवैर्वापि हरिं सदा । प्रातः स्नात्वा विधानेन माधवे माधवप्रिये
तांदूळ, गहू किंवा जव याने नेहमी हरिपूजन करावे. माधवाला प्रिय असलेल्या महिन्यात, सकाळी नियमाने स्नान करून पूजा करावी.
पितृदेवमनुष्यांश्च तर्प्पयेत्सचराचरम् । योऽश्वत्थमूलं वै सिंचेत्तोयेन बहुना सदा
पितर, देव, माणसे आणि सर्व चराचर प्राणी यांना तृप्त करावे. जो नेहमी अश्वत्थाच्या मुळाशी भरपूर पाणी घालतो,
कुर्यात्प्रदक्षिणां तं तु सर्वदेवमयं ततः । योऽश्वत्थमर्चयेद्देवमुदकेन समंततः । कुलानामयुतं तेन तारितं स्यान्नसंशयः
त्याने त्या झाडाची प्रदक्षिणा करावी, कारण ते सर्व देवांनी युक्त आहे. जो अश्वत्थाचे सर्व बाजूंनी पाण्याने पूजन करतो, तो आपल्या दहा हजार कुलांना तारतो—यात शंका नाही.
अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नो दुर्विचिंतितम् । अश्वत्थ तर्प्पणात्तात सर्वदुःखं विलीयते
दुर्दैव, काळकर्णी, वाईट स्वप्ने आणि वाईट विचार—हे सर्व दुःख अश्वत्थाला अर्पण केल्याने नाहीसे होते.
तर्पिताः पितरस्तेन तेन विष्णुः समर्चितः । योऽश्वत्थमर्चयेद्वीरो ग्रहास्तेनैव पूजिताः
त्यामुळे पितर तृप्त होतात आणि विष्णूची पूजा होते; जो वीर अश्वत्थाची पूजा करतो, त्याच्यामुळे ग्रहही प्रसन्न होतात.
श्वेताश्वपुष्पाणि तथा शमीं च हुताशनं चंदनमर्कबिंबम् । अश्वत्थवृक्षं च समालभेत ततश्च कुर्यान्निज जातिधर्मान्
श्वेत अश्वत्थ फुले, शमी, अग्नी, चंदन आणि अर्काचे फूल अर्पण करावे आणि अश्वत्थ वृक्षाची पूजा करावी; त्यानंतर आपल्या जातीचे कर्तव्य पार पाडावे.
कंडूयनं च गोग्रासं स्नात्वा पिप्पलतर्प्पणम् । कृत्वा गोविंदपूजां च न स दुर्गतिमाप्नुयात्
शरीराची स्वच्छता करावी, गायींना गवत द्यावे, स्नान करावे आणि पिंपळाच्या झाडाला पाणी अर्पण करावे; गोविंदाची पूजा केल्यावर त्याला कधीही दुर्दशा येत नाही.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां वैशाख्यां च दिनत्रयम् । सर्वाशक्तोपि विधिना नारी वा पुरुषोपि वा
त्रयोदशी, चतुर्दशी आणि वैशाख महिन्यातील तीन दिवस, स्त्री असो वा पुरुष, कितीही सामर्थ्य असो, नियमाने हे कर्म करावे.
पूर्वोक्तनियमैर्युक्तः प्रातः स्नात्वा च शक्तितः । विमुक्तः पातकैः सर्वैः स्वर्गमक्षयमश्नुते
पूर्वी सांगितलेल्या नियमांनुसार, सकाळी स्नान करून, जो आपल्या शक्तीनुसार आचरण करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि अक्षय स्वर्ग प्राप्त करतो.
वैशाख्यामपि शक्त्या वा भोजयेद्ब्राह्मणान्दश । त्रिरात्रमुत्थितः स्नात्वा सकृच्च प्रयतः शुचिः
वैशाख महिन्यात, आपल्या शक्तीनुसार, तीन दिवस पहाटे उठून, स्नान करून, शुद्ध आणि भक्तिभावाने, किमान एकदा तरी दहा ब्राह्मणांना जेवू घालावे.
गौरान्वा यदि वा कृष्णांस्तिलान्क्षौद्रेण संयुतान् । दत्वा द्वादशविप्रेभ्यस्तेनैव स्वस्ति वाचयेत्
किंवा, पांढरे किंवा काळे असे तिळ, मधासोबत मिसळून, बारा ब्राह्मणांना द्यावेत आणि त्यानंतर शुभाशीर्वाद द्यावा.
प्रीयतां धर्मराजो मे पितॄन्देवांश्च तर्प्पयेत् । यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति
धर्मराज माझ्यावर प्रसन्न होवो, तो पितरांना आणि देवांना तृप्त करो; आयुष्यभर केलेले सर्व पाप त्या क्षणी नष्ट होतात.
अयुतायुतं च तिष्ठेत्स स्वर्गलोके यथासुखम् । मामेव तु न पश्येत्स पूजितोऽखिल दैवतैः
तो मनुष्य हजारो वर्षे स्वर्गात आपल्या इच्छेनुसार सुखाने राहतो, सर्व देवांनी पूजिला तरी तो मला पाहू शकत नाही.
पाकान्नोदक कुंभादि पितृदैवत तुष्टये । त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पूर्णायां च दिनत्रयम्
पितर आणि देव यांना तृप्त करण्यासाठी, तेराव्या, चौदाव्या आणि पौर्णिमेच्या दिवशी, शिजवलेले अन्न, पाणी, कुंभ इत्यादी अर्पण करावेत.
यो दद्याद्भक्तितो विप्र महापापैः प्रमुच्यते । सुवर्णतिलपात्रैस्तु ब्राह्मणाञ्छक्तितोऽन्वहम्
जो कोणी भक्तीने ब्राह्मणांना या दिवशी दान देतो, तो मोठ्या पापांपासून मुक्त होतो; रोज आपल्या शक्तीनुसार ब्राह्मणांना सोन्याची किंवा तिळाची पात्रे द्यावीत.
तर्प्पयेदुदपात्रैस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति । वैशाख्यां पौर्णमास्यां च सृष्टाः कमलयोनिना
पाण्याची पात्रे अर्पण केल्याने ब्रह्महत्या सारखे पाप नष्ट होते; वैशाख पौर्णिमेला या दानांची स्थापना कमलजन्म्याने केली.
तिला देयाश्च भक्त्या च श्रेयः संतति हेतवे । इहार्थे च पुरावृत्तं तदाकर्णय सुव्रत
संपत्ती आणि संततीसाठी भक्तीने तिळ द्यावेत; या जगाच्या कल्याणासाठी, हे पुण्यकथा पूर्वी घडलेल्या ऐक, हे सत्त्वशील.
फलं माधवमासस्य पूर्णायां परमाद्भुतम् । मेषसंक्रममारभ्य तिथयस्त्रिंशदुत्तमाः
माधव महिन्यातील पौर्णिमेचे फळ अत्यंत अद्भुत आहे; मेष संक्रांतीपासून पुढे तीस उत्तम तिथी येतात.
सर्वयज्ञाधिकाः पुण्याः पुराणेषु प्रकीर्तिताः । विशेषतोऽपि तास्तिस्रः पवित्राः पापिदुर्लभाः
या तिथी सर्व यज्ञांपेक्षा पुण्यवान म्हणून पुराणांत सांगितल्या आहेत; विशेषतः या तीन तिथी पवित्र आणि पाप्यांना दुर्लभ आहेत.
ततोपि पूर्णिमा पुण्या माधवी माधवप्रिया । एषा वाराहकल्पादि तिथिराद्या महाफला
त्यातही माधवाची पौर्णिमा फारच पुण्यकारी, माधवाला प्रिय आहे; वऱाहकल्पाच्या सुरुवातीपासून ही पहिली तिथी असून, मोठे फळ देते.
पुरा नारायणेनास्यामादिदैत्यौ विमोहितौ । हिरण्याक्ष मधू विप्र पृथिवी च समुद्धृता
पूर्वी या दिवशी, हे ब्राह्मण, नारायणाने आदिदैत्य हिरण्याक्ष आणि मधू यांना मोहात पाडले आणि पृथ्वीचे उद्धार केले.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यामयं विभुः । क्रमादेतत्त्रयं चक्रे शुक्लेऽस्मिन्मासि माधवे
माधव महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील तेराव्या, चौदाव्या आणि पौर्णिमेच्या दिवशी, प्रभूने हे तीन कार्य अनुक्रमे केले.
ततः प्रभृति विप्रेंद्र विशेषादेव पूर्णिमा । कल्पादिः पावना ख्याता कर्मणः कल्पसाक्षिणी
त्यावेळीपासून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, पौर्णिमा विशेष पवित्र मानली गेली, कल्पाच्या आरंभापासून ती पुण्यकारक आणि धर्मकृत्यांची साक्षी आहे.
येन स्नानं न वैशाखे प्रातर्नियमशालिना । किं तस्य जन्मना विप्र नूनमात्मापकारिणा
जो वैशाख महिन्यात नियमाने पहाटे स्नान करत नाही, हे ब्राह्मण, त्याचा जन्म कशाला? तो नक्कीच स्वतःचे नुकसान करतो.
त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां विशेषतः । अपिसम्यग्विधानेन नारी वा पुरुषोऽपि च
तेराव्या, चौदाव्या आणि विशेषतः पौर्णिमेच्या दिवशी, स्त्री असो वा पुरुष, नीट नियम पाळून स्नान केल्यास,
प्रातः स्नातः सनियमः सर्वपापैः प्रमुच्यते । स्नानदानार्चनश्राद्धक्रियापुण्यादिवर्जिता
जो पहाटे नियमाने स्नान करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो, जरी त्याने स्नान, दान, पूजा, श्राद्ध किंवा इतर पुण्यकर्मे केली नसली तरी.
यस्यातीता च वैशाखी स नूनं निरयालयः । न वेदेन समं शास्त्रं न तीर्थं गंगया समम्
ज्याने वैशाख महिना वाया घालवला, तो नक्कीच नरकात जाणारा आहे; वेदासारखे शास्त्र नाही आणि गंगेसारखे तीर्थ नाही.
न दानं जलगोतुल्यं न वैशाखी समा तिथिः । जलधेनुं च यो दद्याद्वैशाख्यां विष्णुतत्परः
पाण्याचं दान यासारखं दुसरं काहीच नाही, आणि वैशाख महिन्यासारखी दुसरी कोणतीच तिथी नाही. जो कोणी वैशाखात, विष्णूभक्तीने, जलधेनूचं दान करतो,
त्रयाणामपि देवानां चतुर्थोऽयं विशेषतः । मातृहा पितृहा चैव भ्रूणहा गुरुतल्पगः
तीन देवांमध्ये, विशेषत्वाने हा चौथा आहे—जो आईचा, वडिलांचा, गर्भातील बाळाचा वध करतो किंवा गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवतो.