महत्पापं समुत्पन्नं कारणं नरकस्य तत् । निर्दोषां सुहृदां भार्यां त्यजन्कालेन याति यः
जो निष्कलंक आणि स्नेही पत्नीला योग्य वेळी सोडतो, त्याला मोठे पाप लागते आणि ते नरकास कारणीभूत होते.
न वहेत यशस्तेषां स नरो नरके पतेत् । अधर्मं धर्ममिति यो वदन्मोहवशं गतः
त्याला इतरांमध्ये कीर्ती मिळत नाही; असा माणूस, जो मोहामुळे अधर्माला धर्म म्हणतो, तो नरकात पडतो.
हैतुको नास्तिको यस्तु स नरो निरयालयः । मनसा योऽन्यभावेन वचसा चान्यथा वदेत्
जो हेतुपूर्वक नास्तिक असतो, तो नरकवासी होतो; आणि जो मनात एक विचार ठेवतो आणि बोलताना दुसरे बोलतो—
हृदयं कलुषं कुर्यात्स नरो नरके वसेत् । अवमन्य च ये यांति भगवत्कीर्तनं नराः
जो आपले हृदय अपवित्र करतो, तो नरकात राहतो; आणि जे भगवंताच्या कीर्तनाचा तिरस्कार करतात—
ते यांति नरकं घोरं तेन पापेन कर्मणा । पश्यंतो भगवद्द्वारं नामशास्त्र परिच्छदम्
ते त्या पापामुळे भयंकर नरकात जातात; आणि जेव्हा भगवंताचे मंदिर किंवा शास्त्रांचे संग्रह पाहतात—
अकृत्वा तत्प्रणामादि ते यांति नरकौकसः । विनापराधेन नराः कृत्वा पत्न्यधिवेदनम्
जर त्यांनी नमस्कार वगैरे केले नाही, तर ते नरकवासी होतात; आणि जे पुरुष कोणताही दोष नसताना पत्नीवर आरोप करतात—
त्यजंति सुकलत्रं ये ते यांति नरके नराः । न शृणोति गुरोर्वाक्यं धर्मशास्त्रं च यो नरः
जे चांगली पत्नी सोडतात, ते नरकात जातात; आणि जो गुरुचे किंवा धर्मशास्त्राचे बोल ऐकत नाही—
परेषां चेतसः क्लेशकारी निरयगो भवेत् । पश्यतां बंधु बालानां प्रकर्षी मिष्टमश्नुते
जो दुसऱ्यांच्या मनाला त्रास देतो, तो नरकवासी होतो; आणि जो नातेवाईक आणि मुलांसमोर उत्तम अन्न खातो—
स याति नरकं घोरं केवलोदरपूरकः । तुला मकर मेषेषु प्रातः स्नानं न यश्चरेत्
जो फक्त स्वतःचे पोट भरतो, तो भयंकर नरकात जातो; आणि जो तुला, मकर किंवा मेष महिन्यात सकाळी स्नान करत नाही—
नद्यादिषु च नास्तिक्यस्तस्य स्यान्नरकालयः । वैष्णवं जनमालोक्य नाभ्युत्थानं करोति यः
किंवा नद्यांमध्ये वगैरे, नास्तिक असल्याने, त्याचे निवासस्थान नरक असते; आणि जो वैष्णव माणूस दिसला तरी उठून नमस्कार करत नाही—
प्रणयादरतो विप्र स नरो नरकातिथिः । काष्ठैर्वा शंकुभिर्वापि शूलैरश्मभिरेव च
प्रेम किंवा आदर न दाखवता, हे विप्र, तो नरकाचा पाहुणा होतो; आणि जे लाकूड, काटक्या, भाले किंवा दगडांनी रस्ता अडवतात—
ये मार्गांश्चैव रुंधंति ते वै निरयगामिनः । आद्यं पुरुषमीशानं सर्वलोकमहेश्वरम्
जे रस्ते अडवतात, ते खरोखर नरकात जातात; आणि सर्व लोकांचे महेश्वर, आद्य पुरुष, ईश्वर—
न चिन्तयंति ये विष्णुं ते वै निरयगामिनः । क्षेत्रवृत्ति गृहच्छेदं प्रीतिच्छेदं च ये नराः
जे लोक विष्णूचं चिंतन करत नाहीत, ते खरोखर नरकात जातात. जे दुसऱ्यांची उपजीविका तोडतात, घर उद्ध्वस्त करतात किंवा आपुलकीचे नाते तोडतात, तेही नरकातच जातात.
आशाच्छेदं च कुर्वंति ते नरा नरकौकसः । आगतान्भोजनार्थं च ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान्
जे आशा तोडतात, ते लोक नरकात राहतात. आणि जेव्हा भुकेले ब्राह्मण अन्नासाठी येतात, तेव्हा त्यांना उपाशी ठेवून त्रास देतात, तेही नरकवासाला पात्र होतात.
यः परीक्षेत मूढात्मा स ज्ञेयो नरकातिथिः । अनाथं वैष्णवं दीनं रोगार्तं वृद्धमेव च
जो मूढ मनाचा मनुष्य अशा ब्राह्मणांची परीक्षा घेतो, त्याला नरकात पाहुणा समजावा. तसेच जे अनाथ, विष्णूभक्त, दु:खी, आजारी किंवा वृद्ध लोकांवर दया दाखवत नाहीत, त्यांनाही नरक मिळतो.
नानुकंपंति ये मूढास्ते वै निरयगामिनः । नियमांस्तु समादाय ये पश्चादजितेंद्रियाः
जे मूर्ख लोक दया दाखवत नाहीत, ते निश्चितच नरकात जातात. तसेच जे नियम घेतात पण नंतर इंद्रियांवर ताबा ठेवत नाहीत, त्यांनाही नरक मिळतो.
विलोपयंति तान्भूयस्ते वै निरयगामिनः । शृणु विप्र यथा यांति नराः स्वर्गं दयालवः
जे वारंवार आपले नियम मोडतात, तेही नरकात जातात. हे विप्र, ऐक, दयाळू लोक कसे स्वर्गात जातात ते मी सांगतो.
समासेनैव वक्ष्यामि किंचित्ते गौरवादहम् । येऽर्चयंति हरिं देवंजिष्णुं विष्णुं सनातनम्
मी तुला थोडक्यात आणि आदराने सांगतो – जे लोक हरि, विजयी आणि सनातन विष्णूची भक्ती करतात,
नारायणमजं कृष्णं विष्वक्सेनं चतुर्भुजम् । ध्यायंति पुरुषं दिव्यमच्युतं ये स्मरंति च
जे नारायण, अजन्मा कृष्ण, विश्वक्सेन, चार हातांचा तो पुरुष, दिव्य आणि अचल परमेश्वर यांचे ध्यान करतात आणि त्याचा स्मरण करतात,
लभंते तेऽच्युतस्थानं श्रुतिरेषा पुरातनी । इदमेवहि मांगल्यमिदमेव धनार्जनम्
ते लोक अचल स्थान प्राप्त करतात. हीच प्राचीन शिकवण आहे. हेच खरे मंगल, हेच खरे धन मिळवणे आहे.
जीवितस्य फलं चैतद्यद्दामोदरकीर्तनम् । कीर्तनाद्देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः
जीवनाचे खरे फळ म्हणजे दामोदराचे कीर्तन करणे. देवांचा देव, अमाप तेजाचा विष्णू याचे कीर्तन केल्याने,
दुरितानि विलीयंते तमांसीव दिनोदये । गाथां गायंति ये नित्यं वैष्णवीं श्रद्धयान्विताः
पापे नष्ट होतात, जशी सूर्य उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो. जे श्रद्धेने दररोज वैष्णव गीते गातात,
स्वाध्यायनिरता नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः । सर्वान्क्लेशान्परित्यज्य विष्णुमेव स्तुवंति ये
जे नेहमी स्वाध्यायात मग्न असतात, ते लोक स्वर्गात जातात. जे सर्व क्लेश सोडून फक्त विष्णूचे स्तुती करतात,
स्वधर्मनिरता धीरास्ते नराः स्वर्गगामिनः । वासुदेवजपासक्तानपि पापकृतो जनान्
जे धीराने स्वतःच्या धर्मात निष्ठावान राहतात, ते लोक स्वर्गात जातात. तसेच जे पाप करतात पण वासुदेवाच्या नामजपात तल्लीन असतात,
नोपसर्पन्ति तान्विप्र यमदूताश्च दारुणाः । नान्यत्पश्यन्ति जंतूनां विहाय हरिकीर्तनम्
हे विप्र, यमाचे भयंकर दूत त्यांच्याजवळ जात नाहीत. ते लोक सर्व प्राण्यांत हरिकिर्तनाशिवाय दुसरे काहीच पाहत नाहीत.
सर्वपापप्रशमनं प्रायश्चित्तं द्विजोत्तम । ये याचिताः प्रहृष्यंति प्रियं दत्वा वदंति च
हे श्रेष्ठ द्विज, हरिकिर्तन हे सर्व पापांचे शमन करणारे आणि खरे प्रायश्चित्त आहे. जे लोक मागणी केल्यावर आनंदाने प्रिय वस्तू देतात आणि गोड बोलतात,
त्यक्तदानफला ये च ते नराःस्वर्गगामिनः । वर्जयंति दिवास्वापं नराः सर्वसहाश्च ये
जे दानाचे फळ सोडतात, ते लोक स्वर्गात जातात. जे दिवसा झोप टाळतात आणि सर्व सहन करतात,
पर्वण्याश्रयभूता ये ते मर्त्याः स्वर्गगामिनः । द्विषतामपि ये दोषान्न वदंति कदाचन
जे सणासुदीच्या वेळी आश्रय घेतात, ते माणसे स्वर्गात जातात. आणि जे शत्रूंच्या दोषांची कधीच वाच्यता करत नाहीत,
कीर्तयंति गुणांश्चैव ते नराः स्वर्गगामिनः । ये परेषां श्रियं दृष्ट्वा न वितप्यंति मत्सरात्
जे इतरांच्या गुणांचे कौतुक करतात, ते लोक स्वर्गात जातात. आणि जे दुसऱ्यांची श्रीमंती पाहून मत्सराने दुःखी होत नाहीत,
प्रहृष्टाश्चाभिनंदंति ते नराः स्वर्गगामिनः । प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च श्रुतिशास्त्रोक्तमेव च
जे आनंदाने इतरांचे अभिनंदन करतात, ते लोक स्वर्गात जातात. प्रवृत्ती आणि निवृत्ती या दोन्ही मार्गांनी, तसेच शास्त्रानुसार वागतात.