अग्निमाधाय परितः समूहेत्पाणिनोदकम् । परिस्तीर्याथ पर्युक्ष्य दत्वा इध्मं यथाविधि
अग्नी प्रज्वलित करून, हाताने सभोवताली पाणी गोळा करावे, मग ते पाणी शिंपडून शुद्ध करावे आणि विधिप्रमाणे समिधा अर्पण करावी.
प्रोक्षण्यासाद्य द्रव्याणि प्रोक्षण्यैवाज्यसेचनम् । तप्तजांबूनदप्रख्यं शंखचक्रगदांबुजैः
प्रोक्षण पात्राजवळ जाऊन सर्व द्रव्ये शिंपडावीत आणि प्रोक्षणाने तुपाची आहुती द्यावी; (देवता) तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेली आहे.
लसच्चतुर्भुजं शांतं पद्मकिंजल्कवाससम् । स्फुरत्किरीटकटककटिसूत्रवरांगदम्
कमळाच्या केसरासारख्या वस्त्रांनी सुशोभित, चार भुजा असलेली, शांत, तेजस्वी मुकुट, कडे, कटीसूत्र आणि सुंदर बाजूबंद घातलेली मूर्ती ध्यानात घ्यावी.
श्रीवत्सवक्षसंभ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् । ध्यायन्नभ्यर्च्य दारूणि हविषा सघृतानि च
श्रीवत्साने शोभणाऱ्या वक्षस्थळावर कौस्तुभ मणी आणि वनमाळा घातलेली मूर्ती ध्यानात ठेवावी; पूजा करून, लाकूड आणि तुपासह हविष्य अर्पण करावे.
प्रास्याज्यभागावाघारौ दत्वा चाज्यप्लुतं हविः । अभ्यर्च्याथ नमस्कृत्य पार्षदेभ्यो बलिं हरेत्
तुपाचे भाग आणि आघार अर्पण करावेत, त्यानंतर तुपात बुडवलेले हविष्य अर्पण करावे; पूजा करून आणि नमस्कार करून, पार्षदांना नैवेद्य द्यावा.
मूलमंत्रं जपेद्ब्रह्मन्स्मरन्नारायणात्मकम् । दत्वाचमनमुच्छिष्टं विष्वक्सेनाय कल्पयेत्
ब्राह्मणाने नारायणस्वरूपाचा स्मरण करत मुळमंत्र जपावा; उरलेले आचमनाचे पाणी विष्वक्सेनाला अर्पण करावे.
मुखवासं तु सुरभिं तांबूलाद्यमुपाहरेत् । उपगायन्गृणन्नित्यं कर्माण्यभिरवाक्षरैः
सुगंधी मुखवास, तांबूल वगैरे अर्पण करावेत; नेहमी मंगल शब्दांनी गात आणि स्तुती करत पूजा करावी.
सत्कथां श्रावयञ्छृण्वन्मुहूर्तं क्षणिको भवेत् । स्तवैरुच्चावचैः स्तोत्रैः पौराणैः प्राकृतैरपि
पवित्र कथा ऐकाव्यात आणि सांगाव्यात, अगदी थोडा वेळ जरी असला तरी; पुराणातील आणि साध्या भाषेतील स्तोत्रे, मोठ्या आणि लहान, म्हणावीत.
स्तुत्वा प्रसीद भगवन्निति वंदेत दंडवत् । शिरस्तत्पादयोः कृत्वा बाहुभ्यां च परस्परम्
'भगवन्, कृपा कर' असे म्हणत स्तुती करून, पूर्णपणे नमस्कार करावा, आपले डोके आणि हात प्रभूच्या पायांवर ठेवावेत.
प्रपन्नं पाहि मामीश भीतं मृत्युग्रहार्णवात् । इति शेषान्हरेर्दत्ताञ्छिरस्याधाय सादरम्
'हे ईश्वर, मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे, मृत्यूच्या आणि संकटांच्या समुद्रापासून घाबरलो आहे, मला वाचव' असे म्हणावे आणि नंतर आदराने हरिचे उरलेले प्रसाद डोक्यावर ठेवावेत.
उद्वासयेच्चेदुद्वास्यं ज्योतिर्ज्योतिषि चात्मनः । अर्चादिषु पदं यत्र श्रद्धावांस्तत्र चार्चयेत्
उद्वासना करायची वेळ आली असेल तर, तो विधी करावा आणि आपल्या मनातील दिव्य प्रकाशात ध्यान करावे; जिथे श्रद्धेने पूजा केली जाते, तिथेच पूजा करावी.
सर्वभूतेष्वात्मनि च सर्वात्मानमवस्थितम् । एवं क्रियायोगपथैः पुमान्वैदिकतांत्रिकैः
सर्व जीवांत आणि स्वतःमध्ये परमात्मा वास करतो हे जाणावे; अशा या कर्ममार्गांनी माणूस वैदिक आणि तांत्रिक सिद्धी प्राप्त करतो.
अर्च्चयेच्च यतः सिद्धिं हरेर्विंदत्यभीप्सिताम् । तामर्चां संप्रतिष्ठाप्य मंदिरं कारयेद्दृढम्
अशा प्रकारे पूजा केल्याने इच्छित सिद्धी हरिकडून मिळते; प्रतिमा स्थापन करून, भक्कम मंदिर उभारावे.
पुष्पोद्यानानि रम्याणि पूजायात्रोत्सवादिकम् । पूजादीनां प्रवाहार्थं महापर्वस्वथान्वहम्
पूजा, उत्सव आणि इतर कार्यांसाठी सुंदर फुलांची बाग तयार करावी; पूजा आणि इतर विधी अखंड चालावेत, विशेषतः मोठ्या सणांना आणि रोजच्या पूजेला.
क्षेत्रापणपुरग्रामान्दत्वा सायुज्यतामियात् । प्रतिष्ठया सार्वभौमं सद्मना भुवनत्रयम्
देवताप्रतिष्ठा केल्यावर, शेतं, बाजार, नगर, गाव अशा सर्व ठिकाणी परमेश्वराशी एकरूपता मिळते; अशा प्रतिष्ठेने, माणूस तीनही लोकांचा स्वामी होतो आणि त्याला सर्वत्र वास करण्याचं सामर्थ्य मिळतं.
पूजादिना ब्रह्मलोकं त्रिभिस्तत्साम्यतामियात् । तमेव नैरपेक्षेण भक्तियोगेन विंदते
पूजा वगैरे कर्मांनी ब्रह्मलोक मिळतो, आणि या तिघांनी त्या लोकासारखं स्थान मिळतं; पण शुद्ध भक्तीने, कोणत्याही अपेक्षेशिवाय, तो परमेश्वरच मिळतो.
भक्तियोगं स लभते एवं यः पूजयेद्धरिम्
जो या प्रकारे हरिची पूजा करतो, त्याला नक्कीच भक्तीमार्ग प्राप्त होतो.
यत्कृष्णप्रणिपातधूलिधवलं तद्वर्ष्म तद्वच्छुभं । ते नेत्रे तपसार्जिते सुरुचिरे याभ्यां हरिर्दृश्यते । सा बुद्धिर्विमलेंदु शंखधवला या माधवव्यापिनी । सा जिह्वा मृदुभाषिणी नृप मुहुर्या स्तौति नारायणम्
जे शरीर कृष्णाच्या चरणरजेनं पावन झालं आहे, तेच मंगल आहे; ज्या डोळ्यांनी तपाने सौंदर्य मिळवलं, त्याच डोळ्यांनी हरि दिसतो; जी बुद्धी पूर्णपणे निर्मळ आणि शंखासारखी शुभ्र आहे, तीच माधवामध्ये विलीन होते; आणि जी जीभ नेहमी मृदू बोलते, तीच राजन, वारंवार नारायणाचं स्तुती करते.
मूलमंत्रेण कर्तव्यं स्त्रीशूद्रैरपि पूजनम् । श्रद्धया स्वगुरूद्दिष्टमार्गेणान्यैश्च वैष्णवः
मूळ मंत्राने स्त्री आणि शूद्रांनीही पूजा करावी, आणि इतर वैष्णवांनीही आपल्या गुरूने सांगितलेल्या मार्गाने, श्रद्धेने पूजन करावं.
इदं ते सर्वमाख्यातं पावनं माधवार्चनम् । विशेषान्माधवे मासि त्वमेतत्कुरु भूपते
हे सर्व माधवाची पावन पूजा तुला सांगितली आहे; विशेषतः माधव महिन्यात, हे तू अवश्य कर, राजन.
सूत उवाच- इत्येवमाकर्ण्य वचो विचित्रं पुण्यं पवित्रं विधिनंदनस्य । प्रणम्य बद्धांजलिराह राजा सकौतुकी भागवतप्रधानः
सूतम्हणाला—विद्हिनंदनाच्या या अद्भुत, पुण्यदायी आणि पवित्र वचनं ऐकून, तो भक्तश्रेष्ठ राजा दोन्ही हात जोडून, नम्रपणे आणि उत्सुकतेने बोलू लागला.
अंबरीष उवाच- समस्तभूमीवलयेश्वरोऽहमव्याहताज्ञो विबुधप्रसेवी । गोविंदपादांबुजदत्तचित्तः स्वचित्तसंतोषितभूमिदेवः
अंबरीष म्हणाला—मी सर्व भूमीचा स्वामी आहे, माझ्या आज्ञेला कुठेही अडथळा नाही, देवही माझी सेवा करतात; माझं मन गोविंदाच्या चरणकमळांमध्ये एकरूप झालं आहे आणि भूमीचा राजा म्हणून माझं मन तृप्त आहे.
विख्यातराजोचितवंशरत्नं निरंतरं धर्मरुचिर्यशस्वी । सौंदर्यशौर्योदयदानशीलः सुपुत्रवानस्मि जितारिवर्गः
मी प्रसिद्ध आहे, राजवंशात जन्मलेला आहे, नेहमी धर्म आणि कीर्तीमध्ये रत असतो; सौंदर्य, शौर्य, दानशीलता, उत्तम वर्तन, चांगले पुत्र आणि शत्रूंवर विजय हे सर्व माझ्याकडे आहे.
केनापि पुण्येन पवित्रबुद्धिर्जातोहमीदृग्गुणसंतश्रीः । इयं पुनः श्रीरिव पुण्यमूर्तिर्लब्धा कुतः कांतिमती च कांता
कुठल्या तरी पुण्यामुळे मी शुद्ध बुद्धीचा आणि अशा सद्गुणांनी व संपत्तीने युक्त झालो; आणि पुन्हा, जणू पुण्याची मूर्तीच, अशी तेजस्वी आणि सुंदर पत्नी मला मिळाली—ही मला कशी मिळाली?
इदं मे सुकृतं सर्वं पुराजन्मनि चेष्टितम् । समादिश मुने सम्यक्सर्वज्ञोसि दयानिधे
हे माझं सर्व सुकृत, आणि पूर्वजन्मी केलेली सर्व कृत्यं—हे मुनी, तू मला योग्य प्रकारे सांग, कारण तू सर्वज्ञ आणि दयाळू आहेस.
नारद उवाच- इयं रूपवती नाम वेश्यासीदन्यजन्मनि । सांप्रतं तव भार्या या सत्याचारातिसुंदरी
नारद म्हणाला—पूर्वजन्मी ही रूपवती नावाची वेश्या होती; आता ती तुझी पत्नी आहे, अत्यंत सुंदर आणि सत्याचरणी आहे.
वेश्याधर्मेण वर्तेत यथोद्दिष्टेन भाविनी । कुर्वती किल कर्माणि शुभानि द्विजशासनात्
ती भविष्यातील मार्गानुसार वेश्या म्हणून वागत होती, आणि द्विजांच्या आज्ञेने नेहमीच शुभ कर्म करत होती.
देवदास इति ख्यातो हेमकारो भवानभूत् । पूर्वजन्मनि वै तस्या रुचेर्भर्ता भुजंगमः
तू पूर्वजन्मी देवदास नावाचा सुवर्णकार होतास; तिच्यासाठी तू भुजंग नावाचा पती होतास.
इयं भवंतं भजते रुची रूपवती पुनः । व्ययार्थमयनं धर्मं स्थिता विज्ञानमुत्तमम्
रूपवती पुन्हा तुझी भक्ती करते, राजन, आणि धर्मात आणि उत्तम ज्ञानात स्थिर राहून, आत्मोन्नतीसाठी तुझी सेवा करते.
आकर्ण्य चैकदा धर्मं वैशाखस्नानसंभवम् । चक्रे धर्मवती तोये स्नानं मेषगते रवौ
एकदा धर्मावतीने वैशाखस्नानाचं पुण्य ऐकून, सूर्य मेष राशीत असताना पाण्यात स्नान केलं.