स्नानालंकरणं श्रेष्ठमर्चायामेव भूपते । स्थंडिलेष्वपि विन्यासो वह्नावाज्यहुतं हविः
राजन, मूर्तीला स्नान घालणे आणि अलंकार घालणे हे सर्वात उत्तम आहे. सपाट जागेवर योग्य रितीने वस्तू मांडाव्यात, आणि अग्निपूजेत तुपाचा होम करावा.
सूर्ये चाभ्यर्हणं श्रेष्ठं स्थंडिले सलिलादिभिः । श्रद्धयोपहृतं श्रेष्ठं हरौ भक्तेन वार्यपि
सूर्यनारायणाला अर्घ्य अर्पण करणे हे सर्वात श्रेष्ठ आहे; सपाट जागेवर पाणी वगैरे अर्पण करावे. भक्ताने श्रद्धेने हरिला जे काही अर्पण केले, अगदी पाणी जरी असेल तरी ते श्रेष्ठच आहे.
गंधो धूपः सुमनसो दीपोऽन्नाद्यं च किं पुनः । शुचिः संभृतसंभारः प्राग्दर्भैः कल्पितासनः
गंध, धूप, फुले, दिवा आणि नैवेद्य यांचा उल्लेख काय करावा? जो शुद्ध आहे, ज्याने सर्व आवश्यक वस्तू गोळा केल्या आहेत, आणि जो पूर्वेकडे कुशांचे आसन घालतो—
आसीनः प्रागुदग्वक्त्रो ह्यर्चायामथ सम्मुखः । कृतन्यासः कृतन्यासां हर्यर्चां पाणिना स्पृशेत्
तो पूर्व किंवा उत्तर दिशेला तोंड करून, मूर्तीसमोर बसावा. न्यास करून, योग्य प्रकारे हाताच्या स्पर्शाने हरिची मूर्ती स्पर्श करावी.
कलशं प्रोक्षणीयं च यथावदुपसाधयेत् । तदद्भिर्देवयजनं द्रव्याण्यात्मानमेव च
कलश आणि प्रक्षाळन पात्र नीट तयार करावीत. त्या पाण्याने देवपूजेची जागा, पूजेच्या वस्तू आणि स्वतःलाही शुद्ध करावे.
प्रोक्ष्य पात्राणि त्रीण्यद्भिस्तैस्तैर्द्रव्यैस्तु सादयेत् । पाद्यार्घ्याचमनीयार्थं त्रीणि पात्राणि दापयेत्
तीन पात्रे पाण्याने शिंपडून, योग्य द्रव्यांनी शुद्ध करावीत. पाद्य, अर्घ्य आणि आचमन या तिन्ही साठी तीन पात्रे ठेवावीत.
हृतशीर्ष्णा च शिखया गायत्र्या चाभिमंत्रयेत् । पिंडे वाय्वग्निसंसिद्धे हृत्पद्मस्थां परां विभोः
शिखा डोक्यावर ठेवून आणि गायत्री मंत्राने अभिमंत्रण करावे. वायू आणि अग्नीने शुद्ध केलेल्या मातीच्या गोळ्यात, हृदयकमलात वास करणाऱ्या परम शक्तीचे ध्यान करावे.
अण्वीं जीवकलां ध्यायेन्नादांते सिद्धिभाविताम् । तयात्मभूतया पिंडे व्याप्ते संपूज्य तन्मयः
ध्वनीच्या शेवटी असलेल्या सूक्ष्म जीवशक्तीचे ध्यान करावे, जी सिद्धीने युक्त आहे. ती शक्ती स्वतःच्या रूपाने त्या गोळ्यात व्यापली आहे, असे मानून त्याचे पूजन करावे.
आवाह्यार्चादिषु स्थाप्य न्यस्तां गां तां प्रपूजयेत् । पाद्यार्घ्यस्नानार्हणादीनुपचारान्प्रकल्पयेत्
त्या पृथ्वीचे आवाहन करून, पूजेसाठी स्थापन करावी आणि तिचा सन्मान करावा. पाद्य, अर्घ्य, स्नान, अर्घ्य इत्यादी उपचार अर्पण करावेत.
धर्मादिभिश्च नवभिः कल्पयित्वासनं हरेः । पद्ममष्टदलं तत्र कर्णिकाकेसरोज्ज्वलम्
धर्मादी नवगुणांनी हरिचे आसन तयार करावे. त्यावर आठ पाकळ्यांचे कमळ ठेवावे, ज्याच्या मध्ये आणि केसरांनी कमळ उजळलेले आहे.
उभाभ्यां वेदतंत्राभ्यां हरेरुभयसिद्धये । सुदर्शनं पांचजन्यं गदासीषु धनुर्हलम्
वेद आणि तंत्र या दोन्हींच्या सांगण्यानुसार, हरिच्या दोन्ही स्वरूपांच्या सिद्धीसाठी, सुदर्शन, पांचजन्य, गदा, खड्ग, धनुष्य आणि हल यांची पूजा करावी.
मुशलं कौस्तुभं मालां श्रीवत्सं चानुपूजयेत् । नंदं सुनंदं गरुडं प्रचंडं चंडमेव च
मुशळ, कौस्तुभ मणी, माळा, श्रीवत्स यांचीही पूजा करावी. नंद, सुनंद, गरुड, प्रचंड आणि चंड यांचीही पूजा करावी.
महाबलं बलं चैव कुमुदं कुमुदेक्षणम् । दुर्गां विनायकं व्यासं विष्वक्सेनं गुरून्सुरान्
महाबळ, बळ, कुमुद, कुमुदेक्षण, दुर्गा, विनायक, व्यास, विश्वक्सेन, गुरुजन आणि देवतांचीही पूजा करावी.
स्वेस्वे स्थानेष्वभिमुखान्पूजयेत्प्रोक्षणादिभिः । चंदनोशीरकर्पूर कुंकुमागुरुवासितैः
प्रत्येकाची त्याच्या जागी, समोरासमोर बसून, शिंपडणे वगैरे उपचारांनी पूजा करावी. चंदन, उशीरा, कापूर, कुंकू, अगर आणि सुवासिक द्रव्यांनी पूजन करावे.
सलिलै स्नापयेन्मंत्रैर्नित्यं वा विभवे सति । स्वर्णघर्मानुवाकेन महापुरुषविद्यया
दैनंदिन पद्धतीने, शक्य असल्यास, पाणी व मंत्रांनी त्यांना स्नान घालावे. सुवर्णघर्मानुवाक आणि महापुरुषविद्येने स्नान करावे.
पौरुषेणापि सूक्तेन सामनीराजनादिभिः । वस्त्रोपवीताभरण पत्रस्रग्गंधलेपनैः
पुरुषसूक्त, सामगान आणि राजाभिषेक यानेही पूजन करावे. वस्त्र, उपवित, दागिने, पानांची माळ, फुले, गंध यांच्या लेपनाने पूजन करावे.
अलंकुर्वीत सप्रेम विष्णुभक्तो यथोचितम् । पाद्यमाचमनीयं च गंधं सुमनसोक्षतान्
विष्णूचा भक्त प्रेमाने आणि योग्यतेने पूजेची जागा सुंदरपणे सजवावी, पाय धुण्यासाठी आणि आचमनासाठी पाणी द्यावे, तसेच सुगंध आणि ताज्या फुलांचा नैवेद्य अर्पण करावा.
गंधधूपोपहार्याणि दद्याद्वै श्रद्धयार्चकः । गुडपायससर्पींषि शष्कुल्यापूपमोदकान्
पूजारीने श्रद्धेने सुगंधी धूप, गूळ, पायस, तूप, शंकरपाळ्या, अपूप आणि मोदक यांसारख्या नैवेद्यांची अर्पण करावी.
पायसं दधिसर्पिश्च नैवेद्यं स विकल्पयेत् । अभ्यंगोन्मर्दनादर्श दंतधावाभिषेचनम्
पायस, दही आणि तूप यांचा नैवेद्य म्हणून विचार करावा; तसेच अभ्यंग, मर्दन, आरसा, दात घासण्यासाठी आणि स्नानासाठी आवश्यक वस्तू द्याव्यात.
अन्नाद्यं नृत्यगीतानि सर्वाणि स्युरथान्वहम् । विधिना विहिते कुंडे मेखलावर्तवेदिभिः
दररोज अन्न-पाणी, नृत्य आणि गीते यांचा समावेश असावा; हे सर्व विधिप्रमाणे वेदी, मेखला आणि आवरणांनी युक्त अशा जागेत करावे.
अग्निमाधाय परितः समूहेत्पाणिनोदकम् । परिस्तीर्याथ पर्युक्ष्य दत्वा इध्मं यथाविधि
अग्नी प्रज्वलित करून, हाताने सभोवताली पाणी गोळा करावे, मग ते पाणी शिंपडून शुद्ध करावे आणि विधिप्रमाणे समिधा अर्पण करावी.
प्रोक्षण्यासाद्य द्रव्याणि प्रोक्षण्यैवाज्यसेचनम् । तप्तजांबूनदप्रख्यं शंखचक्रगदांबुजैः
प्रोक्षण पात्राजवळ जाऊन सर्व द्रव्ये शिंपडावीत आणि प्रोक्षणाने तुपाची आहुती द्यावी; (देवता) तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेली आहे.
लसच्चतुर्भुजं शांतं पद्मकिंजल्कवाससम् । स्फुरत्किरीटकटककटिसूत्रवरांगदम्
कमळाच्या केसरासारख्या वस्त्रांनी सुशोभित, चार भुजा असलेली, शांत, तेजस्वी मुकुट, कडे, कटीसूत्र आणि सुंदर बाजूबंद घातलेली मूर्ती ध्यानात घ्यावी.
श्रीवत्सवक्षसंभ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् । ध्यायन्नभ्यर्च्य दारूणि हविषा सघृतानि च
श्रीवत्साने शोभणाऱ्या वक्षस्थळावर कौस्तुभ मणी आणि वनमाळा घातलेली मूर्ती ध्यानात ठेवावी; पूजा करून, लाकूड आणि तुपासह हविष्य अर्पण करावे.
प्रास्याज्यभागावाघारौ दत्वा चाज्यप्लुतं हविः । अभ्यर्च्याथ नमस्कृत्य पार्षदेभ्यो बलिं हरेत्
तुपाचे भाग आणि आघार अर्पण करावेत, त्यानंतर तुपात बुडवलेले हविष्य अर्पण करावे; पूजा करून आणि नमस्कार करून, पार्षदांना नैवेद्य द्यावा.
मूलमंत्रं जपेद्ब्रह्मन्स्मरन्नारायणात्मकम् । दत्वाचमनमुच्छिष्टं विष्वक्सेनाय कल्पयेत्
ब्राह्मणाने नारायणस्वरूपाचा स्मरण करत मुळमंत्र जपावा; उरलेले आचमनाचे पाणी विष्वक्सेनाला अर्पण करावे.
मुखवासं तु सुरभिं तांबूलाद्यमुपाहरेत् । उपगायन्गृणन्नित्यं कर्माण्यभिरवाक्षरैः
सुगंधी मुखवास, तांबूल वगैरे अर्पण करावेत; नेहमी मंगल शब्दांनी गात आणि स्तुती करत पूजा करावी.
सत्कथां श्रावयञ्छृण्वन्मुहूर्तं क्षणिको भवेत् । स्तवैरुच्चावचैः स्तोत्रैः पौराणैः प्राकृतैरपि
पवित्र कथा ऐकाव्यात आणि सांगाव्यात, अगदी थोडा वेळ जरी असला तरी; पुराणातील आणि साध्या भाषेतील स्तोत्रे, मोठ्या आणि लहान, म्हणावीत.
स्तुत्वा प्रसीद भगवन्निति वंदेत दंडवत् । शिरस्तत्पादयोः कृत्वा बाहुभ्यां च परस्परम्
'भगवन्, कृपा कर' असे म्हणत स्तुती करून, पूर्णपणे नमस्कार करावा, आपले डोके आणि हात प्रभूच्या पायांवर ठेवावेत.
प्रपन्नं पाहि मामीश भीतं मृत्युग्रहार्णवात् । इति शेषान्हरेर्दत्ताञ्छिरस्याधाय सादरम्
'हे ईश्वर, मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे, मृत्यूच्या आणि संकटांच्या समुद्रापासून घाबरलो आहे, मला वाचव' असे म्हणावे आणि नंतर आदराने हरिचे उरलेले प्रसाद डोक्यावर ठेवावेत.