न माधवसमो देवो यथा देवेषु निश्चितम् । तथा मासेषु सर्वेषु न मासो माधवप्रियः
माधवासारखा देव नाही, हे देवांमध्ये निश्चित आहे; तसेच सर्व महिन्यांमध्ये माधवापेक्षा प्रिय महिना नाही.
तस्य माधवमासस्य माहात्म्यमपि भक्तितः । श्रुत्वा विमुच्यते प्रेतयोनितः किं विधानतः
माधव महिन्याचं माहात्म्य भक्तीने ऐकलं, तरी प्रेतयोनीतून मुक्ती मिळते— कोणत्याही विधीशिवाय.
सतां संभाषणादेव पुण्यतीर्थनिषेवणात् । नारायणेति पठनात्तन्नामश्रवणादपि
सज्जनांशी बोलणं, पुण्य तीर्थांची यात्रा करणं, 'नारायण' हे नाव उच्चारलं किंवा फक्त ते नाव ऐकलं—
मुच्यते पातकैः सर्वैर्जनो भक्तिपरायणः । यतिष्ये तदहं प्रेता भवतामपि मुक्तये
अशा भक्तिभावाने राहणाऱ्या माणसाचे सर्व पापं नाहीशी होतात. मीही, प्रेत अवस्थेत असतानासुद्धा, तुमच्या मुक्तीसाठी प्रयत्न करीन.
परोपकारजं पुण्यं यतो न स्यान्मखैरपि । प्रेता यामि ततः स्नातुं रेवावारिणि माधवे
इतरांच्या उपकारातून मिळणारं पुण्य, मोठ्या यज्ञांनीही मिळत नाही. म्हणूनच, प्रेत अवस्थेत असतानाही, माधव महिन्यात रेवा नदीत स्नान करायला मी जातो.
मासि मेषस्थिते भानावेतैरनुगतो नरैः । पंचैव ते पुनर्मोहाज्जातपातकसंचयाः
सूर्य मेष राशीत असताना, या लोकांसोबत मी गेलो. त्यातील पाच जणांनी, पुन्हा मोहामुळे, पापांची गाठ बांधली.
स्नातुमायांति वचसा ममैव करुणावतः
माझ्या दयाळू शब्दांमुळे, ते सर्वजण स्नानासाठी येतात.
तावद्भवंतस्तु निदेशतो मे तिष्ठंतु तत्रैव वने विशोकाः । श्रीनर्मदावारिणि यावदेव गत्वा निजस्नानविधिं विहाय
म्हणून, माझ्या सांगण्यावरून, तुम्ही तिथेच त्या वनात, दुःखमुक्त राहा. जोपर्यंत तुम्ही स्वतःच्या स्नानविधीला सोडून, श्री नर्मदेच्या पवित्र पाण्यात गेले नाहीत.
निर्माय पुरुषानपि नाम तस्मात्कुशस्वरूपानिह नर्मदा के । विधानतो माधवमासि दीनान्निमज्जयामीति दया निबद्धः
तिथे, नियमानुसार, मी कुशाच्या मूळांनी पुरुषांची प्रतिमा तयार करीन आणि माधव महिन्यात त्या नर्मदेत दयाळूपणे बुडवीन, 'हेही मुक्त व्हावेत' असं म्हणत.
एवं दिनत्रयेणैव मुक्तिर्वः प्रेतयोनितः । न दर्भबटुकस्नानमात्रेणैव न संशयः
अशा प्रकारे, फक्त तीन दिवसांत, तुम्ही प्रेतयोनीतून मुक्त व्हाल—फक्त कुशाच्या बाहुल्यांना स्नान घालून नाही, यात शंका नाही.
नारद उवाच- एवमुक्तस्ततस्तैस्तु प्रतीतैरपि पूजितः । मुनिशर्मा ययावेतैरनुयातस्तु पंचभिः
नारद म्हणाले—असं सांगितल्यावर, आणि त्यांच्याकडून सन्मान मिळाल्यावर, मुनीशर्मा त्या पाच जणांसह निघून गेला.
तत्र गत्वा ततः प्रातः स्नात्वा कृत्वा तथाविधिम् । स्नापयामास तान्प्रेतान्नामतो दर्भनिर्मितान्
तिथे पोहोचून, सकाळी स्नान करून आणि योग्य विधी केल्यावर, त्याने कुशाच्या बाहुल्यांच्या रूपात त्या प्रेतांना नावाने स्नान घातलं.
स्मृताश्च मुनिना तीर्थे स्नापिता नामतस्तथा । प्रेताः पुण्यवता तेन सद्यो मुक्ता दिवं ययुः
मुनीने त्या तीर्थात त्यांना आठवलं, नावाने स्नान घातलं, आणि त्याच्या पुण्यामुळे ते प्रेत त्वरित मुक्त होऊन स्वर्गात गेले.
ते पापिनः पंच यदैव रेवाजले निमग्ना वचसैव तस्य । श्रीमाधवे मासि विवर्णदेहाः सद्यः सुवर्णैकरुचो बभूवुः
ते पाच पापी, जशी रेवा नदीच्या पाण्यात त्याच्या शब्दांनी बुडवले गेले, माधव महिन्यात, त्यांची फिकट शरीरे लगेचच सोन्यासारखी तेजस्वी झाली.
पापप्रशमनं स्तोत्रं श्राविता मुनिशर्मणा । समक्षं सर्वलोकानां जातास्ते वरकांतयः
पाप नष्ट करणारं स्तोत्र मुनीशर्म्याने म्हटलं; सर्व लोकांच्या समोर, ते सुंदर आणि तेजस्वी झाले.
तत्रस्था मानवास्तांस्तु विरजान्स्नानमात्रतः । न स्पृशंति च राजेंद्र पापिसंसर्गशंकथा
राजेंद्र, तिथे असलेले लोक, फक्त स्नानामुळे शुद्ध झालेल्यांना स्पर्श करत नाहीत, आणि पाप्यांच्या संगाचा काहीही भिती बाळगत नाहीत.
मुनिशर्मानुरोधेन ततो धर्मप्रमाणतः । सद्यो दिव्याभवद्वाणी यदेते विगतैनसः
मुनीशर्म्याच्या विनंतीने आणि धर्माच्या प्रमाणाने, लगेचच दिव्य वाणी ऐकू आली की, हे सर्वजण आता पापमुक्त झाले आहेत.
स्नातानां माधवेमासि मुकुंदहृदयात्मनाम् । पापप्रशमनं स्तोत्रं शृण्वतामिह सादरम्
माधव महिन्यात स्नान केलेल्यांनी, ज्यांचे मन मुकुंदात एकरूप झाले आहे, त्यांनी इथे पाप नष्ट करणारं स्तोत्र आदराने ऐकावं.
चित्रं किमत्र या शुद्धिर्जायते पापसंचयात् । सर्वेषामेव पापानां प्रायश्चित्तमिदं परम्
यात काय आश्चर्य, की इतक्या पापांच्या राशीतून अशी शुद्धता मिळते? सर्व पापांसाठी हेच श्रेष्ठ प्रायश्चित्त आहे.
यत्प्रातर्माधवे मासि भक्त्या तीर्थेऽवगाहनम् । यतः प्रेतास्तु ते पापाः स्नापिता नाममात्रतः
माधव महिन्यात, भक्तीभावाने सकाळी तीर्थात स्नान केल्यामुळेच, त्या पापी प्रेतांना फक्त नावानेही शुद्धता मिळाली.
स्मृताः पुण्यवता तेन मोचिता मुनिशर्मणा
पुण्यवानांनी आठवलेल्यांना मुनिशर्म्यांनी मुक्त केले.
इत्येवमाकर्ण्य गिरं नभःस्थामत्यद्भुतामाशु ततो मनुष्याः । शशंसुरेतानपि पंचपुण्यान्वैशाखमासं च मुनिं च रेवाम्
आकाशातून आलेली ही अद्भुत वाणी ऐकून लोकांनी लगेच त्या पाच पुण्यवानांची, वैशाख महिन्याची, त्या ऋषीची आणि रेव्हा नदीची माहिती सांगितली.
अथ चाकर्ण्य भूपालः स्तवं दुरितनाशनम् । यदाकर्ण्य नरो भक्त्या मुच्यते पापराशिभिः
राजा, जेव्हा कोणी भक्तिभावाने हा पाप नष्ट करणारा स्तोत्र ऐकतो, तेव्हा तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
यस्य श्रवणमात्रेण पापिनः शुद्धिमागताः । अन्येऽपि बहवो मुक्ताः पापादज्ञानसंभवात्
फक्त ऐकले तरी पापीही शुद्ध होतात; अज्ञानामुळे झालेले पाप देखील बरेच जण या स्तोत्रामुळे सोडतात.
परदार परद्रव्य जीवहिंसादिके यदा । प्रवर्तते नृणां चित्तं प्रायश्चित्तं स्तुतिस्तदा
जेव्हा लोकांचे मन परस्त्री, परधन किंवा जीवहिंसा यासारख्या वाईट गोष्टींकडे वळते, तेव्हा या स्तोत्राचे पठण हेच प्रायश्चित्त असते.
विष्णवे विष्णवे नित्यं विष्णवे विष्णवे नमः । नमामि विष्णुं चित्तस्थमहंकारगतं हरिम्
विष्णूला, विष्णूला नेहमी, विष्णूला, विष्णूला मी वंदन करतो; मनात वास करणाऱ्या विष्णूला, अहंकारात असलेल्या हरिला मी नमस्कार करतो.
चित्तस्थमीशमव्यक्तमनंतमपराजितम् । विष्णुमीड्यमशेषाणामनादिनिधनं विभुम्
मनात वसणाऱ्या, अव्यक्त, अनंत, अजिंक्य अशा प्रभूला, सर्वांनी पूजिलेल्या, अनादी-अनंत, सर्वत्र असणाऱ्या विष्णूला मी वंदन करतो.
विष्णुश्चित्तगतो यन्मे विष्णुर्बुद्धिगतश्च यत् । यच्चाहंकारको विष्णुर्यो विष्णुर्मयि संस्थितः
माझ्या मनात असलेला विष्णू, बुद्धीत असलेला विष्णू, अहंकारात असलेला विष्णू, तोच विष्णू माझ्यात आहे.
करोति कर्तृभूतोऽसौ स्थावरस्य चरस्य च । तत्पापं नाशमायाति तस्मिन्नेव हि चिंतिते
तो स्थिर आणि चल या दोन्हींचा कर्ता आहे; त्याच्यावर मन लावल्यावर जे पाप असते, ते नष्ट होते.
ध्यातो हरति यत्पापं स्वप्ने दृष्टस्तु भावनात् । तमुपेंद्रंमहं विष्णुं प्रणमामि नतिप्रियम्
ध्यान केल्यावर तो पाप दूर करतो; स्वप्नात जरी त्याचे स्मरण झाले, तरी तो पाप नाहीसे करतो; त्या उपेंद्र, विष्णूला, वंदन प्रिय असलेल्या हरिला मी नमस्कार करतो.