परस्परं च भाषंतः कृशाः कृष्णवपुः श्रियः । यावदेवं स विप्राग्र्यो विचारयति धीरधीः
ते आपसात बोलत होते, खूप अशक्त, काळ्या देहाचे आणि तेजहीन होते. तो श्रेष्ठ ब्राह्मण हे सर्व स्थिर मनाने विचार करत होता.
तावदागम्यते सर्वे दूरस्था मुनिमादरात् । बद्धांजलिपुटा भूत्वा प्रणम्योचुरिति स्फुटम्
ते सर्व, जे दूर होते, त्या वेळी आदराने त्या मुनीकडे आले, हात जोडून वाकले आणि स्पष्टपणे बोलू लागले.
पंचपुरुषा ऊचुः - भव्यं भवंतं पुरुषोत्तमं वै विभ्राजमानं चरितेन मान्यम् । मन्यामहे विप्र दयालुमुख्यं वाचं समाकर्णय नोसि मैत्रः
पाच पुरुष म्हणाले — आम्ही तुम्हाला, हे श्रेष्ठ पुरुष, उत्तम, सद्गुणी आणि आचाराने तेजस्वी, आदरणीय समजतो. तुम्ही दयाळू आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण आहात, आमच्याशी मैत्रीपूर्ण वागता, म्हणून आमचे बोलणे ऐका.
संतः प्रतिष्ठा दीनानां दैवादुद्भूतपापिनाम् । आर्तानामार्तिहंतारो दर्शनादेव साधवः
सज्जन हे दुःखी आणि दैवाने पापी बनलेल्या लोकांचे आधार असतात. साधू लोक केवळ त्यांच्या दर्शनानेच दुःखींचे दुःख दूर करतात.
अहं पांचालदेशीयः क्षत्रियो वीरवाहनः । ब्राह्मणं हतवान्मोहाच्छरेण शब्दवेधिना
मी पांचाळ देशातील क्षत्रिय वीरवाहन आहे. अज्ञानामुळे मी एका ब्राह्मणाचा शब्दवेधी बाणाने वध केला.
शिखासूत्रविहीनस्तु तिलकेन विवर्जितः । अटामि जगतीमेनां ब्रह्मघ्नोऽहमिति ब्रुवन्
शिखा, यज्ञोपवीत आणि तिलक नसलेला मी, 'मी ब्राह्मणहंता आहे' असे सांगत या पृथ्वीवर भटकतो.
ब्रह्मघ्नायातिपापाय भिक्षा मह्यं प्रदीयताम् । एवं सर्वेषु तीर्थेषु भ्रमन्नत्रास्मि चागतः
ब्राह्मणहत्येच्या अतिशय मोठ्या पापासाठी मला भिक्षा द्या. मी सर्व तीर्थक्षेत्रांत फिरत फिरत, भीतीने इथे आलो आहे.
ब्रह्महत्या न मेद्यापि प्रयाति मुनिसत्तम । एवं मे वर्षमेकं हि व्यतीतं कुर्वतो विभो
हे श्रेष्ठ मुनी, पवित्र स्थळी गेलो तरी ब्राह्मणहत्येचे पाप माझ्यापासून जात नाही. असे करत करत, प्रभो, माझा एक वर्षाचा काळ गेला.
दह्यमानस्य पापेन शोकाकुलितचेतसः । चंद्रशर्मापरो विप्रो योयं संलक्ष्यते द्विज
पापाने जळणाऱ्या आणि दुःखाने व्याकुळ मन असलेल्या माझ्यासारखा इथे आणखी एक ब्राह्मण आहे — चंद्रशर्मा, ज्याला तुम्ही पाहता.
गुरुघाती स तु ब्रह्मन्मोहाकुलितमानसः । मोहाकुलितचित्तत्वाद्गुरुघातक उच्यते
तो ब्राह्मण, मोहाने मन गोंधळलेला, गुरूचा वध करणारा आहे. मोहाने त्याचे चित्त अस्थिर झाले म्हणून त्याला गुरूघाती म्हणतात.
निवसन्मागधेदेशे संत्यक्तः स्वजनैस्ततः । दैवादसावपि मुने भ्रमन्निह समागतः
तो मागध देशात राहत होता, पण आप्तजनांनी त्याला टाकले. नशिबाने तोही, हे मुनी, भटकता भटकता इथे आला आहे.
शिखासूत्रविहीनस्तु विप्रलिंगविवर्जितः । मया पृष्टस्तु वृत्तांतं सत्यमेवावदद्द्विजः
शिखा, यज्ञोपवीत आणि ब्राह्मणत्वाची चिन्हे नसलेला तो, मी विचारल्यावर, त्याने आपली कहाणी प्रामाणिकपणे सांगितली.
वसता यद्गुरोर्गेहे क्रोधाकुलितचेतसा । महामोहगतेनापि यथा वै घातितो गुरुः
गुरूच्या घरी राहत असताना, रागाने मन अस्वस्थ झाले आणि मोठ्या मोहाने ग्रासले गेले, तेव्हा त्याने गुरूचा वध केला.
तेन पापेन दग्धोऽसौ वर्तते शोकपीडितः । तृतीयोऽयं पुनः स्वामिन्वेदशर्मासमाहितः
त्या पापामुळे तो दुःखाने होरपळत राहतो. तिसरा आहे वेदशर्मा, जो सुद्धा व्याकुळ आहे.
सुरापो ब्राह्मणो जातो मोहाद्वेश्याप्रसंगतः । पृष्टो मयायमपि मे यथावृत्तं तथाब्रवीत्
एक ब्राह्मण, दारू पिण्याचा व्यसनी, मोहाने वाईट स्त्रीच्या संगतीतून जन्मलेला; मी विचारल्यावर त्याने आपली कहाणी जशी घडली तशी सांगितली.
आत्मनश्चेष्टितं सर्वं मनस्तापेन पीडितः । निरस्तः सर्वलोकैश्च भार्याबंधुजनैरपि
आपल्या सर्व वाईट कृत्यांनी मनाने त्रस्त, सर्व लोकांनी आणि पत्नी-बांधवांनी त्याला दूर केले.
तेन पापेन संलिप्तो भ्रमन्नत्रायमागतः । चतुर्थो विधुरो नाम वैश्योऽयं गुरुतल्पगः
त्या पापात अडकून, भटकत तो इथे आला आहे. चौथा आहे विधुर नावाचा वैश्य, ज्याने गुरुपत्नीचा अपराध केला.
मोहान्मासत्रयं यावद्वेश्याभूतां च मातरम् । बुभुजे स विदेहस्थां ज्ञाततत्त्वस्ततश्चरन्
मोहामुळे, तीन महिने त्याने आपल्या आईशी, जी वाईट स्त्री बनून दुसरीकडे राहत होती, संबंध ठेवले; नंतर सत्य कळल्यावर तो भटकू लागला.
दुःखितोऽभ्यागमद्भूमिं भ्रमन्निह मुने पुनः । पंचमोऽयं महापापी पापिसंसर्गकारकः
दुःखी होऊन, तो पुन्हा इथे या भूमीत आला, हे मुनी. पाचवा हा मोठा पापी असून, पापी संगतीचा कारणीभूत आहे.
प्रत्यहं धनलोभेन स्तेयादिकृतवानघम् । वैश्योतिपातकैः क्रांतस्ततस्त्यक्तो जनैः स्वयम्
दररोज धनलोभाने चोरीसारखी पापे केली; वैश्य असून मोठ्या पापांत गुरफटला आणि म्हणून लोकांनी त्याला स्वतःहून टाकले.
निर्विण्णमानसो दैवान्नंदनामेह संगतः । एवं पंचापि पापिष्ठाः स्थानमेकमुपागताः
निराश आणि खचलेली मनं घेऊन, त्या पाच पापी जनांची नंदन या ठिकाणी नशिबाने एकत्र भेट झाली.
कः कस्यापि न संपर्कं भोजनाच्छादनादिभिः । न करोति महाभाग विना वार्तां द्विजोत्तम
हे भाग्यवान, त्यातल्या कुणीही कोणाशीही बोलल्याशिवाय, एकत्र जेवण किंवा निवारा यांसारखा कुठलाही संबंध ठेवत नाहीत, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
विशंत्येकासने नैव न स्वपंत्येकसंस्तरे । एवं दुःखसमाक्रांता नानातीर्थेषु वै गताः
ते एकाच आसनावर बसत नाहीत, एकाच गादीवर झोपत नाहीत; अशा प्रकारे दुःखाने ग्रासलेले, ते वेगवेगळ्या तीर्थांमध्ये भटकत राहिले.
नास्माकं पातकं घोरं प्रयाति मुनिसत्तम । दृष्ट्वा भवंतं दीप्यंतं प्रसन्नानि मनांसि नः
हे श्रेष्ठ ऋषी, आमचं भीषण पाप काही केल्या जात नाही; पण आपल्याला तेजस्वी रूपात समोर पाहून आमचं मन शांत होतं.
वदंति दुरितप्रांतं साधोस्ते पुण्यदर्शनात् । उपायं वद नः स्वामिन्यथा पापक्षयो हि नः
सज्जनांचं दर्शन झालं की, संकटाचा शेवट होतो असं म्हणतात; हे स्वामी, आमची पापं कशी नाहीशी होतील, याचा उपाय सांगा.
ज्ञायते करुणोऽस्माभिर्विप्र वेदार्थवित्प्रभो । आर्तानां मार्गमाणानां पश्चात्तापमुपेयुषाम्
हे वेदज्ञ प्रभू, आम्ही तुमची करुणा ओळखली आहे; कारण आम्ही दुःखी, मार्ग शोधणारे आणि पश्चात्तापाने भरलेले आहोत.
मोहादवाप्तपापानां त्वमुद्धर्तासि निश्चितम् । नारद उवाच- तेषामिति वचः श्रुत्वा मुनिशर्मा मुनिस्ततः
मोहामुळे पाप केलेल्यांना तुम्ही नक्कीच तारता; नारद म्हणतो—त्यांची ही वचने ऐकून, त्या ऋषी मुनीशर्मा बोलले.
इदमाह विचार्येति करुणावरुणालयः । मुनिशर्मोवाच- यूयमज्ञानतः प्राप्तपातकाः सत्यभाषिणः
करुणेचा सागर असलेल्या मुनीशर्मांनी विचार करून असे सांगितले—तुम्ही सत्य बोलणारे, पण अज्ञानामुळे पाप केलं आहे.
अनुतापयुतास्तस्मादनुग्राह्या मयाधुना । शृणुध्वं मे वचः सत्यमूर्ध्वबाहुर्वदाम्यहम्
तुम्ही आता पश्चात्तापाने भरलेले आहात, म्हणून माझ्या कृपेचे पात्र झाला आहात; मी हात वर करून सत्य सांगतो, माझं बोलणं ऐका.
यन्मयांगिरसः पूर्वं श्रुतं मुनिसमागमे । दृष्टं वेदेषु शास्त्रेषु श्रुतं गुरुमुखात्तथा
पूर्वी मी अत्री, वसिष्ठ वगैरे ऋषींच्या सभेत अंगिरस यांच्याकडून जे ऐकलं, वेद-शास्त्रात जे पाहिलं, आणि गुरुमुखातून जे शिकलो—