तस्य वाक्यं समाकर्ण्य वैशाखे सेवनं कृतम् । तुष्टेन मनसा विप्र पूजितो मधुसूदनः
ही वचने ऐकून, तू भक्तीभावाने वैशाखाचे सेवन केलेस; तृप्त मनाने, ब्राह्मण, तू मधुसूदनाची पूजा केलीस.
अवशिष्टदिनान्येव पंचमासस्य तस्य वै । एकादशीं समारभ्य स्नानं च विधिवत्कृतम्
त्या पाचव्या महिन्यात फक्त काही दिवस उरले होते; एकादशीपासून तू नियमाने स्नान केलेस.
ब्राह्मणस्य प्रसंगेन रेवां चानुदिने त्वया । प्रातःस्नानं कृतं विप्र वैशाखे मासि तावता
त्या ब्राह्मणाच्या सांगण्यावरून, वैशाख महिन्यात रोज सकाळी रेवा नदीत तू स्नान केलेस, हे ब्राह्मण.
पूजितो देवदेवेशो मधुहा परमेश्वरः । नैवाप्तः सकलो मासः स्नानार्थं तव पूर्वतः
तू देवांचा देव, मधुहंता, परमेश्वर यांची पूजा केलीस; तरी पूर्वीप्रमाणे संपूर्ण महिन्याचे स्नान पूर्ण झाले नाही.
एवं स्नानं त्वया चीर्णमपि पंचदिनात्मकम् । तेन पुण्येन संगत्या ब्राह्मणस्य विशेषतः
अशी पाच दिवसांचीच स्नानसाधना जरी केलीस, तरी त्या पुण्यामुळे, विशेषतः त्या ब्राह्मणाच्या संगतीने—
गोविंदस्य प्रसादेन त्वं तु ब्राह्मणतां गतः । त्वया तन्मासयोगेन प्राप्तमेतन्महत्कुलम्
गोविंदाच्या कृपेने तुला ब्राह्मणत्व मिळाले; त्या महिन्याच्या संयोगाने हे मोठे कुल तुला प्राप्त झाले.
दुर्ल्लभं भूमिदेवानां सत्यधर्मसमन्वितम् । भार्यापि सुसती प्राप्ता साध्वी सर्वगुणान्विता
हे वंश पृथ्वीवरील देवांनाही दुर्मिळ, सत्य आणि धर्माने युक्त आहे; आणि एक उत्तम, सती, सर्वगुणसंपन्न पत्नी तुला मिळाली.
च्यवनस्य गृहोत्पन्ना सर्वज्ञा ब्रह्मवादिनी । रूपमेव परं स्त्रीणां भूषणं च महामुने
ती च्यवनाच्या घरात जन्मलेली, सर्वज्ञ, ब्रह्मविचार करणारी आहे; स्त्रियांसाठी सौंदर्य हेच खरे अलंकार, हे महर्षे.
शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च । सदार्यत्वं चतुर्थं तु पंचमं पुण्यमुत्तमम्
शील हे दुसरे, सत्य तिसरे, पतीला नेहमी समर्पित राहणे चौथे, आणि उत्तम पुण्य हे पाचवे अलंकार.
मधुरत्वं तथा षष्ठं शुद्धत्वं सप्तमं महत् । बाह्यांतः सततं स्त्रीणां सर्वाभरणसप्तमम्
मधुरता सहावे, मोठी शुद्धता सातवे—ही बाह्य आणि अंतर्गत दोन्ही—स्त्रियांचे हे सात अलंकार आहेत.
अष्टमं तु पतौ भावः शुश्रूषा नवमं किल । सहिष्णुता च दशमं रतिरेकादशं तथा
पतीवर प्रेम आठवे, सेवा नववे, सहनशीलता दहावे, आणि आपुलकी म्हणजे अकरावे.
पतिव्रतत्वं विप्रेंद्र द्वादशं योषितां स्मृतम् । एतैः संभूषिता भार्या साध्वी ते ब्रह्मवादिनी
ब्राह्मणश्रेष्ठा, पतीव्रतत्व हे स्त्रियांचे बारावे अलंकार मानले गेले आहे; या सर्व गुणांनी सजलेली तुझी पत्नी खरी साध्वी आणि ब्रह्मविचार करणारी आहे.
वैशाखस्नानयोगेन लब्धा पुण्येन सादरम् । किंकिं न दुर्ल्लभतरं प्राप्यते मासि माधवे
वैशाखस्नानाच्या पुण्यामुळे ती सन्मानाने मिळाली; माधव महिन्यात कोणती दुर्मिळ गोष्ट मिळत नाही?
स्नानेन परमेशस्य पूजनेन यथाविधि । अथ मोहप्रमुग्धोसि तृष्णया व्यापितं मनः
स्नान आणि परमेश्वराची योग्य रीतीने पूजा करूनही, तुझे मन मोहाने भरलेले, तृष्णेने व्यापलेले आहे.
पूर्वजन्मनि ते विप्र द्रव्यमेव प्रसंचितम् । न दत्तं ब्राह्मणेभ्यो हि दीनेष्वन्येषु वै त्वया
पूर्वजन्मी तू फक्त धन गोळा केलंस, पण ब्राह्मणांना किंवा इतर गरजू लोकांना ते दिलंस नाहीस.
न बंधुवर्गो नो पुत्रदारेषु च कथंचन । म्रियमाणेन भवता लोभ एव हि चिंतितः
मरणाच्या वेळी तुला आपले नातेवाईक, मुलं किंवा बायको यांची आठवणही आली नाही; फक्त लोभाचं विचार मनात होतं.
न दत्तं न हुतं जप्तं न तीर्थे मरणं कृतम् । न हि नारायणो देवो ध्यानेनाखिल पापहा
तू दान दिलं नाहीस, यज्ञ केला नाहीस, जप केला नाहीस, पवित्र स्थळी मृत्यू आला नाही आणि सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या नारायणाचं ध्यानही केलं नाहीस.
द्रव्येषु विद्यमानेषु कृपणो जायते नरः । अदत्वा म्रियते यस्तु ततो दुःखतरं नुकिम्
ज्याच्याकडे धन आहे पण तो कंजूष आहे आणि दान न देता मरतो, त्यापेक्षा दु:खद दुसरं काय असू शकतं?
तीर्थस्नानादि तपसा कुले जन्मैव लभ्यते । नो दत्तेन विना विप्र किंचिदेवोपतिष्ठति
तीर्थस्नान वगैरे तपामुळे चांगल्या घरात जन्म मिळतो; पण दान केल्याशिवाय, ब्राह्मणा, दुसरं काहीही खरं लाभत नाही.
तस्य पापस्य भावेन दरिद्रत्वमुपागतम् । अपुत्रवान्भवाञ्जातः सततं दुःखपीडितः
त्या पापामुळेच तुला दारिद्र्य आलं; तू मुलाविना जन्म घेतलास आणि नेहमीच दु:ख भोगत राहिलास.
वैशाखस्नानमाहात्म्यादपि पंचदिनात्मकात् । तदैव हरिपूजायाः संगत्या ब्राह्मणस्य च
वैशाख महिन्यात पाच दिवस स्नान केल्याने, हरिपूजा केल्याने किंवा ब्राह्मणांच्या संगतीने—
लब्धं जन्म कुले विप्र विप्रत्वमपि दुर्ल्लभम् । सुपुत्रश्च कुलं विप्रं धनं धान्यं वरस्त्रियः
—चांगल्या घरात जन्म, दुर्मिळ ब्राह्मणत्व, चांगले पुत्र, कुलाचा मान, धन, धान्य आणि उत्तम स्त्रिया मिळतात.
सुजन्ममरणं चैव सुभोगः सुखमेव च । सदा दानेऽधिकाबुद्धिरौदार्यं धैर्यमुत्तमम्
सद्गृहात जन्म-मृत्यू, उत्तम सुखभोग, आनंद, नेहमी दान करण्याची वृत्ती, औदार्य आणि श्रेष्ठ धैर्य—
प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णोश्चैव महात्मनः । नारायणस्य जायंते सिद्धयो विप्रवाञ्छिताः
—या सर्व सिद्धी ब्राह्मणांना ज्या हव्या असतात, त्या त्या महात्मा विष्णू, नारायण यांच्या कृपेने मिळतात.
ऊर्ज्जे मासि तपो मासि माधवे माधवप्रिये । स्नात्वा दामोदरं भक्त्या माधवं मधुसूदनम्
ऊर्जामास, तपोमास, माधव किंवा माधवाला प्रिय अशा महिन्यात, भक्तीने स्नान करून दामोदर, माधव आणि मधुसूदन यांची पूजा करावी.
विशेषेण समभ्यर्च्य दत्वा दानानि भक्तितः । एहिकं सुखमासाद्य जनो याति ततो हरिम्
विशेष भक्तीने पूजा करून, दान दिल्यास, या जन्मात सुख मिळतं आणि नंतर हरिकडे जातात.
अनेकजन्मार्जितपातकावली विलीयते माधवमज्जनेन । सूर्योदये विप्र यथा तमिस्रा वचः स्वयंभूरिदमादिदेश
अनेक जन्मांत साचलेली पापांची रास माधवस्नानाने नाहीशी होते, जशी सूर्य उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो—असं स्वयंभूनी सांगितलं.
चकार विष्णुर्विमलं विचारं मासं विधिं माधवमेकमादौ । यमस्य गुप्तं मनसा विचिंत्य मनुष्यलोकैर्गमितुं च नाके
विष्णूंनी प्रथम शुद्ध माधवमासाचं व्रत ठेवलं, यमाच्या गुप्त लोकाचा विचार करून आणि लोकांना स्वर्ग मिळावा म्हणून.
तस्मादस्मिन्समायाते माधवे मासि माधवे । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे रवावनुदितेऽधुना
म्हणून माधवमास आला की, पवित्र तीर्थावर, सूर्य उगवण्याच्या वेळी, पुण्यजलात स्नान करावं.
पूजयित्वा विधानेन मुकुंदं मधुसूदनम् । पुत्रपौत्रधनं श्रेयो वांछितानि सुखानि च
योग्य पद्धतीने मुकुंद, मधुसूदन यांची पूजा केल्यावर, पुत्र, नातू, धन, समृद्धी आणि हवी ती सुखं मिळतात.