अवशिष्टदिनान्येव पंचमासस्य तस्य वै । एकादशीं समारभ्य सर्वमाससमानि वै
त्या पाचव्या महिन्यात उरलेले दिवस, म्हणजे एकादशीपासून पुढील दिवस, हे सर्व महिना पूर्ण केल्यासारखेच मानले जातात.
वैशाखे पूजितो देवो माधवो मधुहा तु यैः । नानोपचारै राजेंद्र तैः प्राप्तं जन्मनः फलम्
राजेंद्र, जे लोक वैशाखमासात विविध उपचारांनी मधुसूदन माधवाची पूजा करतात, त्यांना मानवजन्माचे फळ मिळते.
किं किं न दुर्ल्लभतरं प्राप्यते मासि माधवे । स्नानेन परमेशस्य पूजनेन यथाविधि
माधवमासात स्नान आणि परमेश्वराची योग्य रीतीने पूजा केल्याने असे काही नाही जे मिळू शकत नाही.
न दत्तं न हुतं जप्तं न तीर्थे मरणं कृतम् । यैर्हि नारायणो नैव ध्यातो निखिलपापहा
ज्यांनी सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या नारायणाचे ध्यान केले नाही, त्यांनी ना दान दिले, ना होम केला, ना जप केला, ना तीर्थात मरण आले.
तेषां जन्म नृणां लोके ज्ञातव्यं निष्फलं नृप । द्रव्येषु विद्यमानेषु कृपणो यो भवेन्नरः
राजा, अशा लोकांचा जन्म या जगात व्यर्थ समजावा — ज्यांच्याकडे संपत्ती असूनही जे कंजूष असतात.
अदत्वा म्रियते यो हि तस्य द्रव्यं निरर्थकम् । तीर्थस्नानादि तपसा सत्कुले जन्म लभ्यते
जो माणूस दान न देता मरतो, त्याची संपत्ती निरुपयोगी ठरते; सत्कुळात जन्म, तप, तीर्थस्नान यामुळे मिळतो.
न दानेन विना भूप किंचिदप्युपतिष्ठति । वैशाखस्नानमाहात्म्यादपि पंचदिनात्मकात्
राजा, दान केल्याशिवाय काहीही साध्य होत नाही, अगदी पाच दिवस वैशाखस्नानाचे पुण्य मिळाले तरीही नाही.
सत्कुले प्राप्यते जन्म वैभवं विविधं तथा । सुपुत्रः सुकुलं भूप धनधान्यं वरस्त्रियः
सत्कुळात जन्म, विविध संपत्ती, चांगले पुत्र, सुसंस्कृत कुटुंब, धनधान्य आणि उत्तम स्त्रिया मिळतात.
सुजन्ममरणं चापि सुभोगाः सुखमेव च । सदा दानेऽधिका प्रीतिरौदार्यं धैर्यमुत्तमम्
चांगला जन्म-मरण, उत्तम सुखभोग, आनंद, नेहमी दानात आनंद, औदार्य आणि श्रेष्ठ धैर्यही मिळते.
प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णोश्चैव महात्मनः । नारायणस्य जायंते सिद्धयो भूप वांच्छिताः
त्या महान विष्णू, नारायणाच्या कृपेने, राजन, सर्व इच्छित सिद्धी प्राप्त होतात.
ऊर्जे मासि तपो मासि माधवे माधवप्रिये । स्नात्वा दामोदरं भक्त्या माधवं मधुसूदनम्
ऊर्जे महिन्यात, तपाच्या महिन्यात, माधव या कृष्णाच्या आवडत्या महिन्यात, आंघोळ करून, भक्तीभावाने दामोदर, माधव आणि मधुसूदन यांची पूजा करावी.
विशेषेण समभ्यर्च्य दत्वा दानानि शक्तितः । एहिकं सुखमासाद्य नरो हरिपदं व्रजेत्
विशेष भक्तीने पूजा करून, आपल्या ताकदीप्रमाणे दान दिल्यास, माणसाला या जगात सुख मिळते आणि शेवटी हरिच्या पायाशी पोहोचतो.
अनेकजन्मार्जितपातकावली विलीयते माधवमज्जनेन । सूर्योदये भूप यथा तमिस्रं वचः स्वयंभूरिदमादिशन्मे
अनेक जन्मांत साठवलेली पापांची साखळी माधवासाठी केलेल्या स्नानाने नाहीशी होते, जशी सूर्य उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो. हे वचन मला स्वयंभूने सांगितले आहे, राजन.
चकार विष्णुर्विपुलप्रचारं मासस्य वै माधवसंज्ञकस्य । यमस्य गुप्तं वचसा विचिंत्य मनुष्यलोकं गमितं चकार
विष्णूंनी यमाच्या गुप्त वचनाचा विचार करून, माधव नावाच्या महिन्याचे मोठ्या प्रमाणावर पालन सुरू केले आणि ते माणसांच्या जगात पोहोचवले.
तस्मादस्मिन्समायाते माधवे मासि वैष्णवैः । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे गंगायाः पावने नृणाम्
म्हणून, माधव महिना आला की, हे वैष्णवांनो, गंगेच्या पवित्र तीर्थावर, पुण्यदायी पाण्यात आंघोळ केली पाहिजे.
रेवाया वा महाराज यामुने शारदेऽथवा । प्रातस्त्वनुदिते भानौ विधानेन नृपोत्तम
किंवा रेवा, यमुना किंवा शारदा या नद्यांमध्ये, राजन, सकाळी सूर्य उगवण्यापूर्वी योग्य पद्धतीने स्नान करावे.
पूजयित्वा च देवेशं मुकुंदं मधुसूदनम् । पुत्रपौत्रधनैः श्रेयो वांच्छितानि सुखानि च
देवतांचे स्वामी मुकुंद, मधुसूदन यांची पूजा केल्यावर, आपल्याला हवे असलेले पुत्र, नातवंडे, धन आणि सुख मिळते.
अनुभूय तपस्त्वंते स्वर्गमक्षयमाप्नुयात् । एवं ज्ञात्वा महाभाग मधुसूदनमर्चय
तपश्चर्येचे फळ अनुभवून शेवटी अमर स्वर्ग मिळतो; हे जाणून, हे भाग्यवान, मधुसूदनाची पूजा कर.
स्नात्वा सम्यग्विधानेन वैशाखे तु विशेषतः । देवमाराध्य गोविन्दं नारायणमनामयम्
विशेषतः वैशाख महिन्यात, नीट पद्धतीने स्नान करून, गोविंद, निर्मळ नारायण यांची भक्तीने पूजा करावी.
प्राप्स्यसि त्वं सुखं पुत्रं धनानि च हरेः पदम् । देवदेवं नमस्कृत्य माधवं पापनाशनम्
तुला सुख, पुत्र, धन आणि हरीचे धाम मिळेल; पापांचा नाश करणाऱ्या माधवाला वंदन कर, हे देवांचा देव.
प्रारभेत व्रतमिदं पौर्णमास्यां मधोर्नृप । यमैश्च नियमैर्युक्तः शक्त्या किंचित्प्रदाय च
हे राजन, मधु महिन्यात पौर्णिमेला हे व्रत सुरू करावे, योग्य नियम पाळून आणि आपल्या शक्तीनुसार काहीतरी दान द्यावे.
हविष्यभुग्भूमिशायी ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः । कृच्छ्रादितपसा क्षामो ध्यायन्नारायणं हृदि
फक्त हविष्याचे अन्न खावे, जमिनीवर झोपावे, ब्रह्मचर्याचे पालन करावे, कृत्स्न वगैरे तपांनी कृश व्हावे आणि हृदयात नारायणाचे ध्यान करावे.
एवं प्राप्य च वैशाखीं दद्यान्मधुतिलादिकम् । भोजनं द्विजमुख्येभ्यो भक्त्या धेनुं सदक्षिणाम्
अशा प्रकारे वैशाखी आली की, मध, तूप वगैरे अन्न, श्रेष्ठ ब्राह्मणांना भक्तीने द्यावे आणि योग्य दक्षिणेसह गाय दान करावी.
अच्छिद्रं प्रार्थयेच्चापि तस्य स्नानस्य भूसुरान् । यथा लक्ष्मीः प्रिया भूप माधवस्य जगत्पतेः
तसेच, स्नान अखंड व्हावे म्हणून ब्राह्मणांना प्रार्थना करावी, जशी लक्ष्मी जगत्पती माधवाला प्रिय आहे, तसे.
तथैव माधवो मासो मधुसूदनवल्लभः । एवं विधियुतो मर्त्यः स्नात्वा द्वादशवत्सरम्
त्याचप्रमाणे, माधव महिना मधुसूदनाला अत्यंत प्रिय आहे; जो माणूस बारा वर्षे नियमाने स्नान करतो—
उद्यापनं चरेच्छक्त्या मधुसूदनतुष्टये । इदं माधवमासस्य माहात्म्यं कथितं तव
तो आपल्या सामर्थ्यानुसार उध्यापन करावा, मधुसूदनाला संतुष्ट करण्यासाठी; हे माधव महिन्याचे माहात्म्य तुला सांगितले.
यत्पुरा ब्रह्मणो वक्त्राच्छ्रुतमासीन्मया नृप
हे राजन, हे मी पूर्वी ब्रह्माच्या मुखातून ऐकले होते.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे वैशाखमासमाहात्म्ये षडशीतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या पाताळखंडातील वैशाखमास माहात्म्याचा हा छपन्नावा अध्याय संपला.
सप्ताशीतितमोऽध्यायः । सूतउवाच- इति तस्य वचः श्रुत्वा नारदस्य स भूपतिः । प्रणम्य विस्मितः प्राह चिन्तयन्मनसा हरिम्
सूतेने सांगितले — नारदांच्या ह्या शब्दांनी तो राजा, नम्र होऊन आणि आश्चर्यचकित होऊन, मनात हरिचे चिंतन करत म्हणाला.
अंबरीष उवाच- कथमेतद्विमुह्यामः स्वल्पायासेन वै मुने । प्राप्यते स्नानमात्रेण फलं चैवातिदुर्ल्लभम्
अंबरीष म्हणाला — हे मुनी, इतक्या थोड्या प्रयत्नाने, केवळ स्नान केल्यावर, इतके दुर्मिळ फळ कसे मिळते?