न केचन तथा भावाश्चेतः शीतलयंतिनः । राज्यलाभादयोऽप्येते यथा तव समागमः
राज्य मिळवणे किंवा इतर कोणतीही प्राप्ती, तुमच्या भेटीमुळे मिळणाऱ्या मन:शांतीसारखी नाही.
सूत उवाच-। अथ मंदमृदुस्मेरस्फुरद्दंतप्रभानुगः । अंबरीषं प्रत्युवाच नारदो मुनिसत्तमः
सूतमुनी म्हणाले: मग मंद आणि सौम्य हास्य करत, चमकणाऱ्या दातांसह श्रेष्ठ नारदमुनींनी अंबरिषाला उत्तर दिले.
नारद उवाच-। शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि हिताय जगतस्तव । विधिर्माधवमासस्य यच्छ्रुतो ब्रह्मणः पुरा
नारद म्हणाले — राजन, मी तुला आणि या जगाच्या कल्याणासाठी ब्रह्मदेवाकडून पूर्वी ऐकलेली माधवमासाच्या व्रताची गोष्ट सांगतो, नीट ऐक.
दुर्ल्लभं भारते वर्षे जन्म तस्मान्मनुष्यता । मानुष्ये दुर्ल्लभे लोके स्वस्वधर्मप्रवर्त्तनम्
भारतात जन्म घेणे दुर्मिळ आहे, म्हणून माणूस म्हणून जन्म मिळणे फारच मौल्यवान आहे. या जगात माणूस म्हणून आपला धर्म पाळणेही तितकेच कठीण आहे.
ततोऽपि भक्तिर्भूपाल वासुदेवेऽतिदुर्ल्लभा । तत्रापि दुर्ल्लभो मासो माधवो माधवप्रियः
राजा, त्याहूनही दुर्मिळ म्हणजे वासुदेवावर खरी भक्ती असणे. आणि त्या भक्तीतही माधवमास, जो माधवाला प्रिय आहे, तो मिळणे फारच दुर्मिळ आहे.
तमवाप्य ततो मासं स्नानदानजपादिकम् । कुर्वंति विधिना ये तु धन्यास्ते कृतिनो नराः
ज्यांना हा माधवमास मिळतो आणि जे त्या काळात नियमाने स्नान, दान, जप वगैरे करतात, ते खरेच भाग्यवान आणि कृतार्थ असतात.
तेषां दर्शनमात्रेण पापिनोऽपि विकिल्बिषाः । भवंति भगवद्भावभाविता धर्मकांक्षिणः
अशा पुण्यवान लोकांचे केवळ दर्शन घेतले तरी मोठे पापीही शुद्ध होतात; त्यांच्या मनात भगवंताची भक्ती आणि धर्माची इच्छा निर्माण होते.
माधवे मासि यैः स्नातं प्रातर्नियमसंयुतैः । ते कोटिवर्षपर्यंतं क्रीडंते नंदने वने
जे लोक माधवमासात पहाटे नियमाने स्नान करतात, ते कोट्यवर्षे नंदनवनात आनंदाने विहार करतात.
यथा न वारिधिसमो लोके कोऽपि जलाशयः । तथा मासो न वैशाखसदृशो माधवप्रियः
जसा या जगात समुद्रासारखा दुसरा जलाशय नाही, तसा माधवाला प्रिय असणारा वैशाखमासासारखा दुसरा महिना नाही.
तावत्पापानि तिष्ठंति मनुष्याणां कलेवरे । यावत्किलमलध्वंसी मासो नायाति माधवः
माणसाच्या शरीरातले पाप माधवमास येईपर्यंत टिकून राहतात; कारण तो मास सर्व दोषांचा नाश करणारा आहे.
अवशिष्टदिनान्येव पंचमासस्य तस्य वै । एकादशीं समारभ्य सर्वमाससमानि वै
त्या पाचव्या महिन्यात उरलेले दिवस, म्हणजे एकादशीपासून पुढील दिवस, हे सर्व महिना पूर्ण केल्यासारखेच मानले जातात.
वैशाखे पूजितो देवो माधवो मधुहा तु यैः । नानोपचारै राजेंद्र तैः प्राप्तं जन्मनः फलम्
राजेंद्र, जे लोक वैशाखमासात विविध उपचारांनी मधुसूदन माधवाची पूजा करतात, त्यांना मानवजन्माचे फळ मिळते.
किं किं न दुर्ल्लभतरं प्राप्यते मासि माधवे । स्नानेन परमेशस्य पूजनेन यथाविधि
माधवमासात स्नान आणि परमेश्वराची योग्य रीतीने पूजा केल्याने असे काही नाही जे मिळू शकत नाही.
न दत्तं न हुतं जप्तं न तीर्थे मरणं कृतम् । यैर्हि नारायणो नैव ध्यातो निखिलपापहा
ज्यांनी सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या नारायणाचे ध्यान केले नाही, त्यांनी ना दान दिले, ना होम केला, ना जप केला, ना तीर्थात मरण आले.
तेषां जन्म नृणां लोके ज्ञातव्यं निष्फलं नृप । द्रव्येषु विद्यमानेषु कृपणो यो भवेन्नरः
राजा, अशा लोकांचा जन्म या जगात व्यर्थ समजावा — ज्यांच्याकडे संपत्ती असूनही जे कंजूष असतात.
अदत्वा म्रियते यो हि तस्य द्रव्यं निरर्थकम् । तीर्थस्नानादि तपसा सत्कुले जन्म लभ्यते
जो माणूस दान न देता मरतो, त्याची संपत्ती निरुपयोगी ठरते; सत्कुळात जन्म, तप, तीर्थस्नान यामुळे मिळतो.
न दानेन विना भूप किंचिदप्युपतिष्ठति । वैशाखस्नानमाहात्म्यादपि पंचदिनात्मकात्
राजा, दान केल्याशिवाय काहीही साध्य होत नाही, अगदी पाच दिवस वैशाखस्नानाचे पुण्य मिळाले तरीही नाही.
सत्कुले प्राप्यते जन्म वैभवं विविधं तथा । सुपुत्रः सुकुलं भूप धनधान्यं वरस्त्रियः
सत्कुळात जन्म, विविध संपत्ती, चांगले पुत्र, सुसंस्कृत कुटुंब, धनधान्य आणि उत्तम स्त्रिया मिळतात.
सुजन्ममरणं चापि सुभोगाः सुखमेव च । सदा दानेऽधिका प्रीतिरौदार्यं धैर्यमुत्तमम्
चांगला जन्म-मरण, उत्तम सुखभोग, आनंद, नेहमी दानात आनंद, औदार्य आणि श्रेष्ठ धैर्यही मिळते.
प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णोश्चैव महात्मनः । नारायणस्य जायंते सिद्धयो भूप वांच्छिताः
त्या महान विष्णू, नारायणाच्या कृपेने, राजन, सर्व इच्छित सिद्धी प्राप्त होतात.
ऊर्जे मासि तपो मासि माधवे माधवप्रिये । स्नात्वा दामोदरं भक्त्या माधवं मधुसूदनम्
ऊर्जे महिन्यात, तपाच्या महिन्यात, माधव या कृष्णाच्या आवडत्या महिन्यात, आंघोळ करून, भक्तीभावाने दामोदर, माधव आणि मधुसूदन यांची पूजा करावी.
विशेषेण समभ्यर्च्य दत्वा दानानि शक्तितः । एहिकं सुखमासाद्य नरो हरिपदं व्रजेत्
विशेष भक्तीने पूजा करून, आपल्या ताकदीप्रमाणे दान दिल्यास, माणसाला या जगात सुख मिळते आणि शेवटी हरिच्या पायाशी पोहोचतो.
अनेकजन्मार्जितपातकावली विलीयते माधवमज्जनेन । सूर्योदये भूप यथा तमिस्रं वचः स्वयंभूरिदमादिशन्मे
अनेक जन्मांत साठवलेली पापांची साखळी माधवासाठी केलेल्या स्नानाने नाहीशी होते, जशी सूर्य उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो. हे वचन मला स्वयंभूने सांगितले आहे, राजन.
चकार विष्णुर्विपुलप्रचारं मासस्य वै माधवसंज्ञकस्य । यमस्य गुप्तं वचसा विचिंत्य मनुष्यलोकं गमितं चकार
विष्णूंनी यमाच्या गुप्त वचनाचा विचार करून, माधव नावाच्या महिन्याचे मोठ्या प्रमाणावर पालन सुरू केले आणि ते माणसांच्या जगात पोहोचवले.
तस्मादस्मिन्समायाते माधवे मासि वैष्णवैः । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे गंगायाः पावने नृणाम्
म्हणून, माधव महिना आला की, हे वैष्णवांनो, गंगेच्या पवित्र तीर्थावर, पुण्यदायी पाण्यात आंघोळ केली पाहिजे.
रेवाया वा महाराज यामुने शारदेऽथवा । प्रातस्त्वनुदिते भानौ विधानेन नृपोत्तम
किंवा रेवा, यमुना किंवा शारदा या नद्यांमध्ये, राजन, सकाळी सूर्य उगवण्यापूर्वी योग्य पद्धतीने स्नान करावे.
पूजयित्वा च देवेशं मुकुंदं मधुसूदनम् । पुत्रपौत्रधनैः श्रेयो वांच्छितानि सुखानि च
देवतांचे स्वामी मुकुंद, मधुसूदन यांची पूजा केल्यावर, आपल्याला हवे असलेले पुत्र, नातवंडे, धन आणि सुख मिळते.
अनुभूय तपस्त्वंते स्वर्गमक्षयमाप्नुयात् । एवं ज्ञात्वा महाभाग मधुसूदनमर्चय
तपश्चर्येचे फळ अनुभवून शेवटी अमर स्वर्ग मिळतो; हे जाणून, हे भाग्यवान, मधुसूदनाची पूजा कर.
स्नात्वा सम्यग्विधानेन वैशाखे तु विशेषतः । देवमाराध्य गोविन्दं नारायणमनामयम्
विशेषतः वैशाख महिन्यात, नीट पद्धतीने स्नान करून, गोविंद, निर्मळ नारायण यांची भक्तीने पूजा करावी.
प्राप्स्यसि त्वं सुखं पुत्रं धनानि च हरेः पदम् । देवदेवं नमस्कृत्य माधवं पापनाशनम्
तुला सुख, पुत्र, धन आणि हरीचे धाम मिळेल; पापांचा नाश करणाऱ्या माधवाला वंदन कर, हे देवांचा देव.