तद्वद्दोषविहीनात्मा भवत्येव निरामयः । निराशो निश्चलो वीरोनमित्रं न रिपुस्तथा
तसाच दोषरहित आत्मा खरोखरच निरोगी, निराश, स्थिर, धैर्यवान होतो, त्याला मित्र किंवा शत्रू काहीच राहत नाही.
शोकहर्षौ विषादश्च न लोभो मत्सरो भ्रमः । संभ्रमालापमोहैश्च सुखदुःखैर्विमुच्यते
तो दुःख-सुख, आनंद, निराशा, लोभ, मत्सर, भ्रम, गोंधळ, संभ्रम आणि मोह या सर्वातून तसेच सुख-दुःखातून मुक्त होतो.
विषयैश्चापि सर्वैश्च इंद्रियाणां प्रमुच्यते । तदा स केवलज्ञानी कैवल्यत्वं प्रजायते
तो सर्व विषयांपासून आणि इंद्रियांपासूनही मुक्त होतो; तेव्हा तो शुद्ध ज्ञानस्वरूप होऊन कैवल्याची अवस्था प्राप्त करतो.
ज्वालाकर्मप्रसंगेन दीपस्तैलं प्रशोषयेत् । वर्त्याधारेण राजेंद्र निर्द्वन्द्वो वायुवर्जितः
राजा, जसा दिवा आपल्या ज्योतीने तेल सुकवतो, वाऱ्याविना स्थिर राहतो आणि वात त्याचा आधार असतो,
कज्जलं वमते पश्चात्तैलस्यापि महामते । कृष्णा संदृश्यते रेखा दीपस्याग्रे महामते
नंतर, हे महाबुद्धीमान, त्या तेलातून काळा काजळ बाहेर पडतो; दिव्याच्या टोकाला काळी रेघ दिसते.
स्वयमाकृष्य तत्तैलं तेजसा निर्मलोभवेत् । काये चांतः स्थितस्तद्वत्कर्मतैलं प्रशोषयेत्
तो दिवा आपल्या तेजाने ते तेल ओढून घेतो आणि शुद्ध होतो; त्याचप्रमाणे, जेव्हा आत्मा शरीरात स्थिर होतो, तेव्हा तो कर्मरूपी तेल सुकवतो.
विषयान्कज्जलं कृत्वा प्रत्यक्षान्संप्रदर्शयेत् । ज्वालावन्निर्मलो भूत्वा स्वयमेव प्रकाशयेत्
विषयांना काजळासारखे करून, तो त्यांना प्रत्यक्ष दाखवतो; ज्योतीसारखा शुद्ध होऊन, तो स्वतःच प्रकाशतो.
क्रोधलोभादिभिः संज्ञैर्वायुभिः परिवर्जितः । निःस्पृहो निश्चलो भूत्वा तेजश्च स्वयमुज्ज्वलेत्
क्रोध, लोभ वगैरे वाऱ्यांपासून मुक्त होऊन, इच्छा नसलेला आणि स्थिर राहून, त्याचे तेज आपोआप प्रकट होते.
त्रैलोक्यं पश्यते सर्वं स्वस्थानस्थं स्वतेजसा । केवलज्ञानरूपोऽयं मया ते परिकीर्तितः
आपल्या तेजाने तो सर्व त्रैलोक्य त्यांच्या जागी पाहतो; हे शुद्ध ज्ञानरूप मी तुला सांगितले आहे.
ध्यानं चैव प्रवक्ष्यामि द्विविधं तस्य चक्रिणः । केवलज्ञानरूपेण दृश्यते परचक्षुषा
मी त्या चक्रधारीचे दोन प्रकारचे ध्यान सांगतो; शुद्ध ज्ञानरूपाने तो इतरांच्या दृष्टीने दिसतो.
योगयुक्ता महात्मानः परमार्थपरायणाः । यं न पश्यंति मुग्धास्तु सर्वज्ञं सर्वदर्शकम्
योगयुक्त आणि परमार्थाला समर्पित महात्मे सर्वज्ञ, सर्वदर्शी त्याला पाहतात, पण मोहग्रस्त लोक पाहू शकत नाहीत.
हस्तपादविहीनश्च सर्वत्र परिगच्छति । सर्वं गृह्णाति त्रैलोक्यं स्थावरं जंगमं पुनः
हातपाय नसतानाही तो सर्वत्र फिरतो; तो स्थावर आणि जंगम अशा सर्व त्रैलोक्याला आपल्या अधीन करतो.
नासामुखविहीनस्तु घ्राति भक्षति भूपते । अकर्णः शृणुते सर्वं सर्वसाक्षी जगत्पतिः
राजन, नाक आणि तोंड नसतानाही तो वास घेतो आणि खातो; कान नसतानाही तो सर्व काही ऐकतो—तो जगाचा स्वामी आणि सर्वांचा साक्षी आहे.
अरूपो रूपसंबद्धः पंचवर्गवशं गतः । सर्वलोकस्य यः प्राणः पूज्यते सचराचरैः
रूप नसतानाही तो रूपांशी जोडलेला आहे, पाच विभागांच्या अधीन आहे; जो सर्व लोकांचा प्राण आहे, त्याची स्थावर-जंगम सर्वांनी पूजा केली जाते.
अजिह्वो वदते सर्वं वेदशास्त्रानुगं तथा । अत्वचः स्पर्शमेवापि सर्वेषामेव विंदति
जरी त्याला जीभ नसली तरी तो वेदशास्त्रांनुसार सर्व काही बोलतो; आणि त्वचा नसली तरी तो सर्व वस्तूंचा स्पर्श जाणतो.
सदानंदो विविक्ताक्ष एकरूपो निराश्रयः । निर्गुणो निर्ममो व्यापी सगुणो निर्मलोऽनघः
तो नेहमीच आनंदी असतो, त्याची इंद्रिये निवृत्त असतात, तो एकाच रूपाचा आहे, कोणत्याही आधाराशिवाय आहे; तो निर्गुण, निरलिप्त, सर्वत्र व्यापलेला, सगुण, निर्मळ आणि निष्पाप आहे.
अवश्यः सर्ववश्यात्मा सर्वदः सर्ववित्तमः । तस्य माता न चैवास्ति स वै सर्वमयो विभुः
तो कोणाच्याही अधीन नाही, पण सर्वांचा अधिपती आहे, सर्वांना देणारा आणि सर्व जाणणारा आहे; त्याला आई नाही, कारण तो सर्वत्र व्यापलेला परमेश्वर आहे.
एवं सर्वमयं ध्यानं यश्च पश्यत्यनन्यधीः । स याति परमं स्थानममूर्त्तममृतोपमम्
जो कुणी एकचित्ताने हे सर्वत्र व्यापणारे ध्यान पाहतो, तो त्या सर्वोच्च, निराकार आणि अमर अवस्थेला पोहोचतो.
द्वितीयं तु प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व महामते । मूर्त्ताकारं तु साकारं निराकारं निरामयम्
आता मी दुसरे सांगतो, हे ऐक, हे महाज्ञानी; ते साकार असूनही निराकार आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त आहे.
ब्रह्मांडं सर्वमतुलं वासितं यस्य वासनात् । स तस्माद्वासुदेवस्तु प्रोच्यते नृपनंदन
ज्याच्या सुगंधाने हे संपूर्ण, अनन्यसाधारण ब्रह्मांड भरले आहे, म्हणून, राजांचा आनंद, त्याला वासुदेव म्हणतात.
वर्षमाणस्य मेघस्य यद्भासा तस्य तद्भवेत् । सूर्यतेजःप्रतीकाशं चतुर्बाहुं सुरेश्वरम्
पावसाच्या मेघाचा प्रकाश जसा त्याचाच असतो, तसाच त्याचा तेज असतो; तो सूर्याच्या तेजासारखा, चार भुजांचा आणि देवांचा स्वामी आहे.
दक्षिणे शोभते शंखो हेमरत्नविभूषितः । कौमोदकी गदा तस्य महासुरविनाशिनी
त्याच्या उजव्या हातात सोन्या-रत्नांनी सजवलेला शंख शोभतो; कौमुदकी गदा, जी महा-असुरांचा नाश करणारी आहे, ती त्याची आहे.
वामे च शोभते वीर हस्ते तस्य महात्मनः । महापद्मं सुगंधाढ्यं तस्य दक्षिणहस्तगम्
त्या महात्म्याच्या डाव्या हातात सुगंधाने परिपूर्ण मोठे कमळ शोभते; आणि उजव्या हातातही कमळ आहे.
शोभमानं सदैवास्ते सायुधं कमलश्रियम् । कंबुग्रीवं सुवृत्तास्यं पद्मपत्रनिभेक्षणम्
तो नेहमीच तेजस्वी, शस्त्रधारी आणि कमळासारख्या शोभेने युक्त आहे; त्याचा गळा शंखासारखा, चेहरा सुंदर आणि डोळे कमळाच्या पाकळ्यांसारखे आहेत.
राजमानं हृषीकेशं दशनैः कुंदसंनिभैः । गुडाकेशस्य यस्यास्ते अधरो विद्रुमाकृतिः
तेजस्वी हृषीकेश, ज्याचे दात कुंदाच्या कळ्यांसारखे आहेत; गुढाकेश, ज्याचा खालचा ओठ प्रवाळासारखा आहे.
शोभते पुंडरीकाक्षः किरीटेनापि भास्वता । विशालेनापि रूपेण केशवस्तु सुवक्षसा
पुंडरीकाक्ष तेजस्वी मुकुटाने शोभतो; केशव विशाल रूपाचा आणि सुंदर छातीचा असून तेजाने उजळतो.
कौस्तुभेनांकितेनैव राजमानो जनार्दनः । सूर्यतेजःप्रतीकाश कुंडलाभ्यां प्रभाति च
कौस्तुभ मण्याने चिन्हांकित असलेला जनार्दन तेजस्वी आहे; सूर्याच्या तेजासारखा उजळतो आणि त्याच्या कानात कुंडले शोभतात.
हरिः केयूरकंकणैर्हारैर्मौक्तिकैर्ऋक्षसन्निभैः
हरीच्या हातात कयूर, कंकण, हार आणि तारकांसारख्या मोत्यांच्या माळा आहेत.
वपुषा भ्राजमानस्तु विजयो जयतां वरः । भ्राजतेसोऽपि गोविंदो हेमवर्णेन वाससा
त्याचे रूप तेजस्वी आहे; विजया, विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ, तेजाने उजळतो. गोविंदा सुद्धा सुवर्णवर्णी वस्त्रांनी शोभतो.
मुद्रिकाभिस्तु युक्ताभिरंगुलीषु विराजते । सर्वायुधैः सुसंपूर्णैर्द्दिव्यैराभरणैर्हरिः
त्याच्या बोटांमध्ये सुंदर अंगठ्या आहेत; हरी सर्व शस्त्रांनी आणि दिव्य दागिन्यांनी सुशोभित आहे.