पद्मपुराणम्

वृंदापि नारदं दृष्ट्वा प्रणम्य च पुनःपुनः । उवाच च मुनिश्रेष्ठ कथमत्रागतिस्तव

वृंदा देखील नारदांना पाहून वारंवार नमस्कार करून म्हणाली – मुनीश्रेष्ठा, तुम्ही इथे कशासाठी आलात?

नारद उवाच- त्वत्तो वेदितुमिच्छामि नैत्यकं चरितं हरेः । तदादितो मम ब्रूहि यदि योग्योऽस्मि शोभने

नारद म्हणाले – हे सुंदर देवी, मला तुझ्याकडून हरिच्या रोजच्या लीला जाणून घ्यायच्या आहेत. मी योग्य असेन तर कृपया सुरुवातीपासून सांग.

वृंदोवाच- रहस्यमपिवक्ष्यामि कृष्णभक्तोसि नारद । न प्रकाश्यं त्वयाप्येतद्गुह्याद्गुह्यतरं महत्

वृंदा म्हणाली – नारद, तू कृष्णभक्त आहेस म्हणून मी तुला हे गुपितही सांगणार आहे. पण हे फारच गूढ आहे, म्हणून तू देखील हे कुणालाही सांगू नकोस.

मध्ये वृंदावने रम्ये पंचाशत्कुंजमंडिते । कल्पवृक्षनिकुंजे तु दिव्यरत्नमये गृहे

सुंदर वृंदावनाच्या मधोमध, पन्नास कुंजांनी सजलेल्या जागेत, कल्पवृक्षांच्या कुंजात, दिव्य रत्नांनी बनवलेल्या घरात—

निद्रितौ तिष्ठतस्तल्पे निबिडालिंगितौ मिथः । मदाज्ञाकारिभिः पश्चात्पक्षिभिर्बोधितावपि

ते दोघे पलंगावर एकमेकांना घट्ट मिठी मारून झोपलेले असतात. नंतर, माझ्या आज्ञेवर पक्षी त्यांना जागं करतात.

गाढालिंगनजानंदमाप्तौ तद्भंगकातरौ । न मनः कुरुतस्तल्पात्समुत्थातुं मनागपि

घनिष्ट आलिंगनाने मिळालेला आनंद अनुभवून, तो तुटू नये म्हणून ते घाबरतात आणि त्यांच्या मनाला पलंगावरून उठावंसं अजिबात वाटत नाही.

ततश्च सारिकासंघैः शुकाद्यैः परितो मुहुः । बोधितौ विविधैर्वाक्यैः स्वतल्पादुदतिष्ठताम्

मग पुन्हा, साऱ्या बाजूंनी शारिका आणि पोपट यांच्या वेगवेगळ्या बोलण्याने ते वारंवार जागे होतात आणि शेवटी आपल्या पलंगावरून उठतात.

उपविष्टौ ततो दृष्ट्वा सख्यस्तल्पे मुदान्वितौ । प्रविश्य सेवां कुर्वंति तत्काले ह्युचितां तयोः

ते आनंदाने पलंगावर बसलेले पाहून, सख्या आत येतात आणि त्या वेळी त्यांना योग्य ती सेवा करतात.

पुनश्च सारिकावाक्यैस्तावुत्थाय स्वतल्पतः । गच्छतः स्वस्वभवनं भीत्युत्कंठाकुलौ ततः

पुन्हा शारिका पक्ष्यांच्या बोलण्यावरून, ते दोघे आपल्या पलंगावरून उठतात आणि भीती व ओढ याने व्याकुळ होऊन आपल्या-आपल्या घरी जातात.

प्रातश्च बोधितो मात्रा तल्पादुत्थाय सत्वरः । कृत्वा कृष्णो दंतकाष्ठं बलदेवसमन्वितः

सकाळी, आईने उठविल्यावर, कृष्ण पटकन पलंगावरून उठतो, बलरामासोबत दात घासतो.

मात्रानुमोदितो याति गोशालां सखिभिर्वृतः । राधापि बोधिता विप्र वयस्याभिः स्वतल्पतः

आईची परवानगी मिळाल्यावर, तो आपल्या मित्रांसह गोशाळेत जातो. आणि ब्राह्मण, राधाही आपल्या सखींकडून पलंगावरून उठवली जाते.

उत्थाय दंतकाष्ठादि कृत्वाभ्यंगं समाचरेत् । स्नानवेदीं ततो गत्वा स्नापिता सा निजालिभिः

उठून, ती दात घासते आणि अंगाला उटणे लावते. मग स्नानगृहात जाऊन, तिच्या सख्या तिला स्नान घालतात.

भूषागृहे व्रजेत्तत्र वयस्या भूषयंत्यपि । भूषणैर्विविधैर्दिव्यैर्गंधमाल्यानुलेपनैः

ती अलंकारांच्या खोलीत जाते, तिथे सख्या तिला विविध दिव्य दागिन्यांनी, सुगंधी हारांनी आणि लेपांनी सजवतात.

ततः सखीजनैस्तस्याः श्वश्रूं संप्रार्थ्य यत्नतः । कर्तुमाहूयतेस्वन्नं ससखी सा यशोदया

मग तिच्या मैत्रिणींनी खूप आग्रह केला म्हणून तिने आपल्या सासूला जपून बोलावलं, आणि मैत्रिणींसह यशोदा हेसुद्धा तिथे जेवण बनवायला बोलावल्या गेल्या.

नारद उवाच- कथमाहूयते देवि पाकार्थं तु यशोदया । सतीषु पाककर्त्रीषु रोहिणीप्रमुखास्वपि

नारद म्हणाले – देवी, यशोदा तिला जेवण बनवायला का बोलावते, जेव्हा रोहिणी आणि इतर चांगल्या स्त्रिया, ज्या स्वयंपाकात कुशल आहेत, त्या तिथे आहेत?

वृंदोवाच- पूर्वं दुर्वाससा दत्तो वरस्तस्यै महामुने । इति कात्यायनी वक्त्राच्छ्रुतमासीन्मया पुरा

वृंदा म्हणाली – पूर्वी दुर्वास ऋषींनी तिला एक वर दिला होता, हे मी कात्यायनीच्या तोंडून ऐकलं होतं, हे महर्षे.

त्वया यत्पच्यते देवि तदन्नं मदनुग्रहात् । मिष्टं स्यादमृतस्पर्द्धि भोक्तुरायुष्करं तथा

देवी, तू जो काही स्वयंपाक करशील, तो माझ्या कृपेने अमृतासारखा गोड आणि स्वादिष्ट होईल, आणि जो तो खाईल त्याचं आयुष्य वाढेल.

इत्याह्वयति तां नित्यं यशोदा पुत्रवत्सला । आयुष्मान्मे भवेत्पुत्रः स्वादुलोभात्तथा सती

म्हणूनच आपल्या मुलावर प्रेम करणारी यशोदा तिला रोज बोलावते – 'माझा मुलगा दीर्घायुषी होवो' या इच्छेने आणि गोड पदार्थांची हौस म्हणूनही.

श्रुत्वानुमोदिता हृष्टा सापि नंदालयं व्रजेत् । ससखीप्रकरा तत्र गत्वा पाकं करोति च

हे ऐकून ती आनंदाने मान्य करते आणि आपल्या मैत्रिणींसह नंदाच्या घरी जाते, तिथे जाऊन स्वयंपाक करते.

कृष्णोऽपि दुग्ध्वा गाः काश्चिद्दोहयित्वा जनैः पराः । आगच्छति पितुर्वाक्यात्स्वगृहं सखिभिर्वृतः

कृष्णसुद्धा काही गायी स्वतः दूध काढून, काही गायींचं दूध इतरांकडून काढून घेतो आणि वडिलांच्या सांगण्यावरून आपल्या मित्रांसह घरी येतो.

अभ्यंगमर्दनं कृत्वा दासैः संस्नापितो मुदा । धौतवस्त्रधरः स्रग्वी चंदनाक्तकलेवरः

दासांनी आनंदाने अभ्यंग आणि मसाज करून, त्याला स्नान घालतात. मग तो स्वच्छ वस्त्र घालतो, हार घालतो आणि अंगाला चंदन लावतो.

द्विफालबद्धचिकुरैर्ग्रीवा भालोपरिस्फुरन् । चंद्राकारस्फुरद्भालतिलकालकरंजितः

त्याचे केस दोन वेण्या बांधलेले, गळा आणि कपाळ उजळलेलं, कपाळावर चंद्रासारखा टिळा चमकत आहे, आणि काळ्या भुवया शोभून दिसतात.

कंकणांगदकेयूर रत्नमुद्रा लसत्करः । मुक्ताहारस्फुरद्वक्षा मकराकृतिकुंडलः

त्याच्या हातात कंकण, अंगठ्या, केयूर, रत्नजडित मुद्रिका चमकत आहेत. छातीवर मोत्यांचा हार आहे आणि कानात मकराकृती कुंडलं घातली आहेत.

मुहुराकारितो मात्रा प्रविशेद्भोजनालयम् । अवलंब्य करं सख्युर्बलदेवमनुव्रतः

आईने पुन्हा पुन्हा हाक मारल्यावर तो बलरामाचा हात धरून, त्याच्या मागे चालत, जेवणाच्या खोलीत प्रवेश करतो.

भुंक्तेऽथ विविधान्नानि भ्रात्रा च सखिभिर्वृतः । हासयन्विविधैर्हास्यैः सखींस्तैर्हसति स्वयम्

मग तो भावासह आणि मित्रांच्या गराड्यात बसून वेगवेगळे पदार्थ खातो, मित्रांना वेगवेगळ्या गमतीजमती सांगून हसवतो आणि स्वतःही हसतो.

इत्थं भुक्त्वा तथाचम्य दिव्यखट्वोपरि क्षणम् । विश्रम्य सेवकैर्दत्तं तांबूलं विभजन्नदन्

अशा प्रकारे जेवून, तोंड धुऊन, तो थोडा वेळ दिव्य पलंगावर विसावतो. मग सेवकांनी दिलेलं तांबूल वाटून खातो.

गोपवेषधरः कृष्णो धेनुवृंदपुरस्सरः । व्रजवासिजनैः प्रीत्या सर्वैरनुगतः पथि

कृष्ण गवळ्याच्या वेशात, गायींच्या कळपासमोर, आणि व्रजातील सर्व लोकांच्या प्रेमाने वेढलेला, रस्त्याने जातो.

पितरं मातरं नत्वा नेत्रांते नापितं गणम् । यथायोग्यं तथा चान्यान्विनिवर्त्य वनं व्रजेत्

तो वडील, आई आणि दाराशी असलेल्या नापिताच्या टोळीला नमस्कार करतो, आणि योग्य त्या सर्वांना निरोप देऊन, मग जंगलात जातो.

वनं प्रविश्य सखिभिः क्रीडयित्वा क्षणं ततः । विहारैर्विविधैस्तत्र वने विक्रीडते मुदा

जंगलात जाऊन, तो मित्रांसोबत थोडा वेळ खेळतो आणि तिथेच विविध खेळांनी आनंदाने विहार करतो.