इदमानंदकंदाख्यं विद्धि वृंदावनं मम । यस्मिन्प्रवेशमात्रेण न पुनः संसृतिं विशेत्
हे माझं वृंदावन 'आनंद देणारं' म्हणून ओळख, ज्यात एकदा प्रवेश केला की पुन्हा संसारात पडावं लागत नाही.
मद्वनं प्राप्य यो मूढः पुनरन्यत्र गच्छति । स आत्महा भवेदेव सत्यं सत्यं मयोदितम्
जो मूर्ख माझ्या वनात पोहोचूनही पुन्हा दुसरीकडे जातो, तो खरा आत्महंता ठरतो; हे मी सत्य सांगतो, सत्यच.
वृंदावनं परित्यज्य नैव गच्छाम्यहं क्वचित् । निवसाम्यनया सार्द्धमहमत्रैव सर्वदा
मी वृंदावन सोडून कधीच कुठे जात नाही; मी नेहमीच हिच्यासोबत इथेच राहतो.
इत्येवं सर्वमाख्यातं यत्ते रुद्र हृदि स्थितम् । कथयस्व ममेदानीं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
हे रुद्र, तुझ्या मनात जे काही होतं ते सर्व मी सांगितलं; आता मला सांग, तुला अजून काय ऐकायचं आहे?
ततस्तमब्रवं देवमहं च मुनिसत्तम । ईदृशस्त्वं कथं लभ्यस्तमुपायं वदस्व मे
मग मी त्या देवाला विचारलं, हे श्रेष्ठ मुनी, असं तुला कसं मिळवता येईल? मला तो उपाय सांग.
ततो मामाह भगवान्साधु रुद्र तवोदितम् । अतिगुह्यतमं ह्येतद्गोपनीयं प्रयत्नतः
मग भगवान म्हणाले, रुद्र, तुझा प्रश्न फारच योग्य आहे; हे फार गुप्त आहे आणि काळजीपूर्वक लपवावं लागतं.
सकृदावां प्रपन्नो यस्त्यक्तोपाय उपासते । गोपीभावेन देवेश स मामेति न चेतरः
जो एकदा माझ्या चरणी शरण जातो आणि सर्व उपाय सोडून गोपीभावाने मला भजतो, तोच मला मिळतो, दुसरा कोणी नाही, हे देवाधिदेव.
सकृदावां प्रपन्नो वा मत्प्रियामेकिकामुत । सेवतेनन्यभावेन स मामेति न संशयः
किंवा, एकदा शरण गेल्यावर जो फक्त माझ्या प्रियेला, दुसरा कोणताही भाव न ठेवता, सेवा करतो, तो नक्कीच मला मिळतो, यात शंका नाही.
यो मामेव प्रपन्नश्च मत्प्रियां न महेश्वर । न कदापि स चाप्नोति मामेवं ते मयोदितम्
जो फक्त माझ्याकडेच शरण येतो, पण माझ्या प्रियेला किंवा महेश्वराला शरण जात नाही, तो कधीच मला मिळू शकत नाही—हे मी तुला सांगितले.
सकृदेव प्रपन्नोयस्तवास्मीति वदेदपि । साधनेन विनाप्येव मामाप्नोति न संशयः
कोणी जरी एकदाच 'मी तुझाच आहे' असे म्हटले, आणि काहीही साधना केली नाही, तरी तो नक्कीच मला मिळतो—यात काहीच शंका नाही.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मत्प्रियां शरणं व्रजेत् । आश्रित्य मत्प्रियां रुद्र मां वशीकर्त्तुमर्हसि
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी माझ्या प्रियेला शरण जावे. माझ्या प्रियेला आधार मानून, हे रुद्र, तू मला आपल्याकडे वळवू शकतोस.
इदं रहस्यं परमं मया ते परिकीर्तितम् । त्वयाप्येतन्महादेव गोपनीयं प्रयत्नतः
हे परम रहस्य मी तुला सांगितले. हे महादेव, तूही हे काळजीपूर्वक गुप्त ठेव.
त्वमप्येनां समाश्रित्य राधिकां मम वल्लभाम् । जपन्मे युगलं मंत्रं सदा तिष्ठ मदालये
तूही माझ्या सर्वात प्रिय राधिकेच्या आश्रयाला जा, आणि माझा युगल मंत्र नेहमी जप करत माझ्या निवासात राहा.
शिव उवाच-। इत्युक्त्वा दक्षिणे कर्णे मम कृष्णो दयानिधिः । उपदिश्य परं मंत्रं संस्कारांश्च विधाय हि
शिव म्हणाले— असे म्हणून, कृष्णाने माझ्या उजव्या कानात, दयाळू कृष्णाने मला श्रेष्ठ मंत्र सांगितला आणि विधीही घडवले.
सगणोंऽतर्दधे विप्र तत्रैव मम पश्यतः । अहमप्यत्र तिष्ठामि तदारभ्य निरंतरम्
त्याच्या सर्व गणांसह तो माझ्या डोळ्यांसमोरच अदृश्य झाला. त्या क्षणापासून मीही इथे अखंड राहतो.
सर्वमेतन्मया तुभ्यं सांगमेव प्रकीर्त्तितम् । अधुना वद विप्रेंद्र किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
हे सर्व मी तुला संगमावर सांगितले. आता, ब्राह्मणश्रेष्ठा, तुला अजून काय ऐकायचे आहे ते सांग.
नारद उवाच- भगवन्सर्वमाख्यातं यद्यत्पृष्टं मया गुरो । अधुना श्रोतुमिच्छामि भावमार्गमनुत्तमम्
नारद म्हणाले— भगवंत, मी जे विचारले ते सर्व गुरुजी, तुम्ही सांगितले. आता मला भक्तीचा सर्वोच्च मार्ग ऐकायचा आहे.
शिव उवाच- साधु विप्र त्वया पृष्टं सर्वलोकहितैषिणा । रहस्यमपि वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु
शिव म्हणाले— ब्राह्मण, तू सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी जे विचारलेस ते खरोखर चांगले विचारलेस. मी तुला हे गुपितही सांगतो, लक्ष देऊन ऐक.
दास्यः सखायः पितरौ प्रेयस्यश्च हरेरिह । सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ वसंति गुणशालिनः
हरिचे सेवक, मित्र, आई-वडील आणि प्रिय या सर्व, हे श्रेष्ठ मुनी, नेहमीच गुणी आणि शाश्वत आहेत.
यथा प्रकटलीलायां पुराणेषु प्रकीर्तिताः । तथा ते नित्यलीलायां संति वृंदावने भुवि
जसे प्रकट लीलेत आणि पुराणांत वर्णन केले आहे, तसेच हे सर्व वृंदावनात, पृथ्वीवरच्या नित्य लीलेतही आहेत.
गमनागमने नित्यं करोति वनगोष्ठयोः । गोचारणं वयस्यैश्च विनाऽसुरविघातनम्
तो नेहमी वनात आणि गवळणीत ये-जा करतो, मित्रांसह गायी राखतो, आणि फक्त असुरांचा नाश सोडून.
करकीयाभिमानिन्यस्तथा तस्य प्रिया जनाः । प्रच्छन्नेनैव भावेन रमयंति निजप्रियम्
ज्यांना आपल्या हातगुणाचा अभिमान आहे आणि त्याचप्रमाणे त्याचे प्रियजन, हे सर्व गुप्त भावनेने आपल्या प्रियाला आनंद देतात.
आत्मानं चिंतयेत्तत्र तासां मध्ये मनोरमाम् । रूपयौवनसंपन्नां किशोरीं प्रमदाकृतिम्
तेथे, त्यांच्या मध्ये, आपण स्वतःला सुंदर, तरुण, किशोरी रूप असलेल्या रमणीय मुलीच्या रूपात कल्पना करावी.
नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् । प्रार्थितामपि कृष्णेन तत्र भोगपराङ्मुखीम्
नानाविध कलांचा जाणकार, कृष्णाच्या आनंदाला अनुरूप, कृष्णाने जरी मागितले तरी त्या सुखांकडे पाठ फिरवणारी.
राधिकानुचरीं तत्र तत्सेवनपरायणाम् । कृष्णादप्यधिकं प्रेम राधिकायां प्रकुर्वतीम्
तेथे, राधिकेची सेविका म्हणून, तिच्या सेवेला समर्पित, आणि कृष्णापेक्षा अधिक प्रेम राधिकेवर करणारी.
प्रीत्यानुदिवसं यत्नात्तयोः संगमकारिणीम् । तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम्
प्रेमाने रोज प्रयत्न करून त्या दोघांचा संग घडवणारी, आणि तिच्या सेवेत मिळणाऱ्या आनंदात अत्यंत तृप्त राहणारी.
इत्यात्मानं विचिंत्यैव तत्र सेवां समाचरेत् । ब्राह्मं मुहूर्त्तमारभ्य यावत्स्यात्तु महानिशा
अशा प्रकारे स्वतःचा विचार करून, ब्रह्ममुहूर्तापासून रात्री उशिरापर्यंत तिथे सेवा करावी.
नारद उवाच- हरेर्दैनंदिनीं लीलां श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । लीलामजानता सेव्यो मनसा तु कथं हरिः
नारद म्हणाले – मला हरिच्या रोजच्या लीला खरीखुरी ऐकायची इच्छा आहे. ज्यांना या लीला माहीत नाहीत, त्यांनी मनाने हरिची सेवा कशी करावी?
शिव उवाच- नाहं जानामि तां लीलां हरेर्नारदतत्त्वतः । वृंदादेवीमितो गच्छ सा ते लीलां प्रवक्ष्यति
शिव म्हणाले – नारद, मला हरिच्या त्या लीलांचा खरा अर्थ माहीत नाही. तू इथून वृंदादेवीकडे जा, ती तुला त्या लीला सांगेल.
अविदूर इतः स्थानात्केशीतीर्थसमीपतः । सखीसंघवृता सास्ते गोविंदपरिचारिका
या जागेपासून फार दूर नाही, केशीतीर्थाजवळ, ती आपल्या सखींसह राहते आणि गोविंदाची सेवा करते.