न्यासपूर्वविधानेन कर्तव्यं हरितुष्टये । अतएवास्य मंत्रस्य न्यासाद्यन्ये वदंति च
न्यासपूर्वक विधीने श्रीहरीच्या संतोषासाठी हे करावे; म्हणून या मंत्रासाठी न्यास इतरही सांगतात.
सकृदुच्चारणादेव कृतकृत्यत्वदायिनः । तथापि दशधा नित्यं जपाद्यर्थं प्रविन्यसेत्
एकदाच उच्चारले तरी सर्व कार्यसिद्धी होते; तरीही जप व इतर विधीसाठी नेहमी दहापट व्यवस्था करावी.
अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि मंत्रस्यास्य द्विजोत्तम । पीतांबरं घनश्यामं द्विभुजं वनमालिनम्
आता मी या मंत्राचे ध्यान सांगतो, हे श्रेष्ठ द्विजा — पिवळे वस्त्र परिधान केलेला, मेघासारखा काळा, दोन हात असलेला, वनमाळ घातलेला.
बर्हिबर्हकृतोत्तंसं शशिकोटिनिभाननम् । घूर्णायमाननयनं कर्णिकारावतंसिनम्
मोरपिसाचा मुकुट घातलेला, चंद्रासारखा तेजस्वी चेहरा, हलणाऱ्या डोळ्यांचा, कानाजवळ कर्णिकार फुल घातलेला.
अभितश्चंदनेनाथ मध्ये कुंकुमबिंदुना । रचितं तिलकं भाले बिभ्रतं मंडलाकृतिम्
संपूर्ण अंगाला चंदन लावलेले, कपाळाच्या मध्यभागी कुंकवाचा गोल टिळा असलेला.
तरुणादित्यसंकाशं कुंडलाभ्यां विराजितम् । घर्माम्बुकणिकाराजद्दर्पणाभकपोलकम्
उगवत्या सूर्यासारखा तेजस्वी, कुंडले घातलेली, घामाच्या व पाण्याच्या थेंबांनी आरशासारखी चमकणारी गाल.
प्रियास्य न्यस्तनयनं लीलापांगोन्नतभ्रुवम् । अग्रभागन्यस्तमुक्ता विस्फुरत्प्रोच्चनासिकम्
प्रियेवर नजर लावलेली, लीलायुक्त कटाक्षाने भुवया उंचावलेल्या, नाकाच्या टोकावर मोती असलेली, तेजस्वी व उठून दिसणारे नाक.
दशनज्योत्स्नया राजत्पक्वबिंबफलाधरम् । केयूरांगदसद्रत्नमुद्रिकाभिर्लसत्करम्
पिकलेल्या बिंब फळासारखे ओठ, दातांच्या चांदण्यासारख्या प्रभेने उजळलेले, हातात कयूर, अंगद, सुंदर मुद्रिका व रत्नांनी शोभलेले.
बिभ्रतं मुरलद्यं वामे पाणौ पद्मं तथैव च । कांचीदामस्फुरन्मध्यं नूपुराभ्यां लसत्पदम्
डाव्या हातात मुरली व कमळ धरलेले, कंबरेला झळाळती कंठी, पायात नूपुरांनी शोभलेले.
रतिकेलिरसावेश चपलं चपलेक्षणम् । हसंतं प्रियया सार्द्धं हासयंतं च तां मुहुः
रतीच्या आनंदात मग्न, चपळ व खेळकर डोळ्यांनी, प्रियेबरोबर हसणारा, तिलाही पुन्हा पुन्हा हसवणारा.
इत्थं कल्पतरोर्मूले रत्नसिंहासनोपरि । वृंदारण्ये स्मरेत्कृष्णं संस्थितं प्रियया सह
इच्छाधारी वृक्षाच्या मुळाशी, रत्नांनी सजवलेल्या सिंहासनावर, वृंदावनात, कृष्ण आपल्या प्रियेच्या सोबत उभा आहे असे ध्यान करावे.
वामपार्श्वे स्थितां तस्य राधिकां च स्मरेत्ततः । नीलचोलकसंवीतां तप्तहेमसमप्रभाम्
मग त्याच्या डाव्या बाजूला उभी असलेली राधिकेचे स्मरण करावे, ती गडद निळ्या वस्त्रात असून, वितळलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी आहे.
पट्टांचलेनावृतार्द्ध सुस्मेराननपंकजाम् । कांतवक्त्रे न्यस्तनेत्रां चकोरी चंचलेक्षणाम्
ती अर्ध्या अंगावर रेशमी ओढणी घेतलेली, तिच्या कमळासारख्या चेहऱ्यावर मंद हास्य आहे, तिच्या डोळ्यांनी प्रियकराच्या चेहऱ्याकडे पाहत आहे, आणि ते डोळे चंचल चकोऱ्यासारखे आहेत.
अंगुष्ठतर्जनीभ्यां च निजकांतमुखांबुजे । अर्पयंतीं पूगफलं पर्णचूर्णसमन्वितम्
ती आपल्या अंगठा आणि तर्जनीने आपल्या प्रियकराच्या मुखकमळावर पानसुपारीचे फळ, पानाच्या पूडासह अर्पण करत आहे.
मुक्ताहारस्फुरच्चारु पीनोन्नतपयोधराम् । क्षीणमध्यां पृथुश्रोणीं किंकिणीजालमंडिताम्
मोत्यांच्या सुंदर हाराने सजलेली, तिची उन्नत आणि भरगच्च छाती, बारीक कंबर, रुंद नितंब आणि किंकिणीच्या घुंगरांनी अलंकृत आहे.
रत्नताटंककेयूरमुद्रा वलयधारिणीम् । रणत्कटकमंजीर रत्नपादांगुलीयकाम्
ती रत्नांच्या कुंडल्या, कंकण, मुद्रिका आणि बांगड्या घातलेली आहे, तिच्या हातात आणि पायात घुंगरांची मंजिरी वाजत आहे, आणि पायांच्या बोटांना रत्नांची अंगठी घातली आहे.
लावण्यसारमुग्धांगीं सर्वावयवसुंदरीम् । आनंदरससंमग्नां प्रसन्नां नवयौवनाम्
तिचे अंग सौंदर्याचा सार आहे, प्रत्येक अवयव मोहक आहे, ती आनंदाच्या रसात न्हालेली, प्रसन्न आणि तारुण्याने ताजीतवानी आहे.
सख्यश्च तस्या विप्रेंद्र तत्समानवयोगुणाः । तत्सेवनपराभाव्याश्चामरव्यजनादिभिः
हे उत्तम ब्राह्मण, तिच्या सख्या तिच्याच वयाच्या आणि गुणांच्या आहेत, त्या तिच्या सेवेत तत्पर आहेत, आणि त्या हातात पंखा, चामर वगैरे वस्तू धरून आहेत.
अथ तुभ्यं प्रवक्ष्यामि मंत्रार्थं शृणु नारद । बहिरंगैः प्रपंचस्य स्वांशैर्मायादि शक्तिभिः
आता मी तुला मंत्राचा अर्थ सांगतो, ऐक नारद. तिच्या बाह्य स्वरूपातून, माया वगैरे शक्तींनी हा सृष्टी विस्तारलेली आहे.
अंतरंगैस्तथा नित्यविभूतैस्तैश्चिदादिभिः । गोपनादुच्यते गोपी राधिका कृष्णवल्लभा । देवी कृष्णमयी प्रोक्ता राधिका परदेवता
तिच्या अंतर्गत, नित्य स्वरूपाच्या गुणांनी, जसे की चैतन्य, ती गोपी, राधिका, कृष्णाची प्रिया म्हणून ओळखली जाते. देवी कृष्णमयी आहे, राधिका हीच परात्पर देवी आहे.
सर्वलक्ष्मीस्वरूपा सा कृष्णाह्लादस्वरूपिणी । ततः सा प्रोच्यते विप्र ह्लादिनीति मनीषिभिः
ती सर्व लक्ष्मींचे मूळ स्वरूप आहे, कृष्णाच्या आनंदाची मूर्ती आहे. म्हणून, हे ब्राह्मण, ज्ञानी लोक तिला 'ह्लादिनी' असे म्हणतात.
तत्कलाकोटिकोट्यंश दुर्गाद्यास्त्रिगुणात्मिकाः । सा तु साक्षान्महालक्ष्मीः कृष्णो नारायणः प्रभुः
तिच्यापासून असंख्य अंश दुर्गा वगैरे त्रिगुणात्मक रूपात प्रकट होतात. तीच प्रत्यक्ष महालक्ष्मी आहे, आणि कृष्ण हा नारायण प्रभू आहे.
नैतयोर्विद्यते भेदः स्वल्पोऽपि मुनिसत्तम । इयं दुर्गा हरी रुद्रः कृष्णः शक्र इयं शची
हे श्रेष्ठ मुनी, या दोघांमध्ये किंचितही फरक नाही. ही दुर्गा, हरि, रुद्र आहे; कृष्ण हा शक्र आहे, ती शची आहे.
सावित्रीयं हरिर्ब्रह्मा धूमोर्णासौ यमो हरिः । बहुना किं मुनिश्रेष्ठ विना ताभ्यां न किंचन
ती सावित्री आहे, हरि हा ब्रह्मा आहे; ती धूमोर्णा आहे, यम हा हरि आहे. आणखी काय सांगावे, हे श्रेष्ठ मुनी? या दोघांशिवाय काहीच अस्तित्वात नाही.
चिदचिल्लक्षणं सर्वं राधाकृष्णमयं जगत् । इत्थं सर्वं तयोरेव विभूतिं विद्धि नारद
संपूर्ण सृष्टी, जड आणि चेतन, हे सर्व राधा-कृष्णमय आहे. असे समज, हे नारद, सर्व विभूती केवळ त्यांच्याच आहेत.
न शक्यते मया वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि । त्रैलोक्ये पृथिवी मान्या जंबूद्वीपं ततोवरम्
शेकडो कोटी वर्षे जरी सांगितली, तरी मी हे पूर्णपणे सांगू शकत नाही. तिन्ही लोकांत पृथ्वी सर्वश्रेष्ठ आहे, आणि जांबूद्वीप त्यात सर्वोत्तम आहे.
तत्रापि भारतं वर्षं तत्रापि मथुरापुरी । तत्र वृंदावनं नाम तत्र गोपीकदंबकम्
त्यात भारत देश आहे, त्यात मथुरा नगरी आहे. तिथे वृंदावन आहे, आणि तिथे गोपींचा समूह आहे.
तत्र राधासखीवर्गस्तत्रापि राधिका वरा । सांनिध्याधिक्यतस्तस्या आधिक्यं स्याद्यथोत्तरम्
तिथे राधेच्या सख्यांचा समूह आहे, आणि त्यात राधिकाच सर्वश्रेष्ठ आहे. तिच्या उपस्थितीच्या श्रेष्ठतेमुळे तिचे महत्त्व अधिकाधिक वाढत जाते.
पृथिवी प्रभृतीनां तु नान्यत्किंचिदिहोदितम् । सैषा हि राधिका गोपी जनस्तस्याः सखीगणः
पृथ्वीपासून सुरू होणाऱ्या सर्व गोष्टींबद्दल इथे काहीही वेगळं सांगितलेलं नाही; कारण तीच राधिकागोपी आहे आणि तिच्या मैत्रिणींचा समूह तिच्या सोबती आहेत.
तस्याः सखीसमूहस्य वल्लभौ प्राणनायकौ । राधाकृष्णौ तयोः पादाः शरणं स्यादिहाश्रये
त्या सखीसमूहाच्या प्रिय नेत्यांमध्ये राधा आणि कृष्ण हे दोघे आहेत; त्यांच्या पायांनाच मी या ठिकाणी शरण जातो.