नामसंस्मरणादेव तथा तस्यार्थचिंतनात् । सौवर्णीं राजतीं वापि तथा पैष्टीं स्रगाकृतिम्
नावाचं स्मरण आणि त्याचा अर्थ मनात धरून, सोन्याची, चांदीची किंवा अगदी पिठाची फुलमाळा तयार करता येते.
पादयोश्चिह्नितां कृत्वा पूजां चैव समारभेत् । दक्षिणस्य पदोंगुष्ठमूले चक्रं बिभर्ति यः
पायांवर चिन्हं काढून पूजा सुरू करावी; उजव्या पायाच्या अंगठ्याच्या मुळाशी तो चक्र धारण करतो.
तत्र नम्रजनस्यापि संसारच्छेदनाय च । मध्यमांगुलिमूले तु धत्ते कमलमच्युतः
ज्यांनी वाकून नमस्कार केला, त्यांच्याही संसारबंधनाच्या छेदासाठी; मधल्या बोटाच्या मुळाशी अच्युत कमळ धारण करतो.
ध्यातृचित्तद्विरेफाणां लोभनायातिशोभनम् । पद्मस्याधोध्वजं धत्ते सर्वानर्थजयध्वजम्
ध्यान करणाऱ्यांच्या मनाला आणि भुंग्यांना आकर्षित करण्यासाठी, कमळाच्या खाली विजयध्वज धारण करतो, जो सर्व दुःखांवर विजय मिळवतो.
कनिष्ठामूलतो वज्रं भक्तपापौघभेदनम् । पार्श्वमध्येंऽकुशं भक्तचित्ते रभसकारणम्
लहान बोटाच्या मुळाशी वज्र आहे, जो भक्तांच्या पापांचा नाश करतो; पायाच्या बाजूच्या मध्यभागी अंकुश आहे, जो भक्तांच्या मनात ओढ निर्माण करतो.
भोगसंपन्मयं धत्ते यवमंगुष्ठपर्वणि । मूले गदां च पापाद्रिभेदनीं सर्वदेहिनाम्
पायाच्या अंगठ्याच्या सांध्यावर यव आहे, जो सुखसमृद्धीचं प्रतीक आहे; मुळाशी गदा आहे, जी सर्व जीवांच्या पापांचं डोंगर फोडते.
सर्वविद्याप्रकाशाय धत्ते स भगवानजः । पद्मादीन्यपि चिह्नानि तत्र दक्षेण यत्पुनः
सर्व विद्यांचं तेज प्रकट व्हावं म्हणून तो अजन्मा भगवान ही चिन्हं धारण करतो; उजव्या पायावर कमळ वगैरे चिन्हं आहेत.
वामपादे वसेत्सोऽयं बिभर्त्ति करुणानिधिः । तस्माद्गोविंदमाहात्म्यमानंदरससुंदरम्
डाव्या पायावरही हा करुणेचा सागर ही चिन्हं धारण करतो; म्हणून गोविंदाचं माहात्म्य आनंदरसाने भरलेलं आहे.
शृणुयात्कीर्त्तयेन्नित्यं स निर्मुक्तो न संशयः । मासकृत्यं प्रवक्ष्यामि विष्णोः प्रीतिकरं परम्
जो कोणी हे ऐकतो किंवा नेहमी कीर्तन करतो, तो नक्कीच मुक्त होतो, यात शंका नाही. आता मी विष्णूला अत्यंत प्रिय असं मासिक व्रत सांगतो.
ज्येष्ठे तु स्नापनं कुर्याच्छ्रीविष्णोर्यत्नतः शुचिः । दैनंदिनं तु दुरितं पक्षमासर्त्तुवर्षजम्
ज्येष्ठ महिन्यात, शुद्ध मनाने आणि काळजीपूर्वक श्रीविष्णूचं स्नान घालावं; रोजची, पक्ष, मास, ऋतु आणि वर्षभरातील पापं नाहीशी होतात.
ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाता ज्ञातकृतानि च । स्वर्णस्तेयसुरापान गुरुतल्पायुतानि च
जाणूनबुजून किंवा अज्ञानाने केलेल्या ब्राह्मणहत्येच्या हजारो पापांसह, सोनं चोरल्याचं, मद्यपान केल्याचं आणि गुरुपत्नीशी संबंध ठेवण्याचं पाप—
कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि च । सर्वाण्यथ प्रणश्यंति पौर्णमास्यां तु वासरे
कोट्यवधी लहानसहान पापं, ती कोणतीही असो, पौर्णिमेच्या दिवशी पूर्णपणे नष्ट होतात.
आसिंचेदच्युतं मूर्ध्नि तदैतत्कलशोदकम् । पुरुषसूक्तेन मंत्रेण पावमानीभिरेव च
स्थिर राहिलेल्या व्यक्तीच्या डोक्यावर पवित्र कलशातील पाणी पुरुषसूक्त व पावमानी मंत्र म्हणत ओतावं.
नालिकेरोदकेनाथ तथा तालफलांबुना । रत्नोदकेन गंधेन तथा पुष्पोदकेन च
नंतर नारळाचं पाणी, ताडफळाचं पाणी, सुवासिक रत्नजल आणि फुलांचं पाणी याने अभिषेक करावा.
पंचोपचारैराराध्य यथाविभवविस्तरैः । घं घंटायै नम इति घंटावाद्यं प्रदापयेत्
आपल्या सामर्थ्यानुसार पंचोपचारांनी पूजा करून, 'घंटायै नमः' असं म्हणत घंटा वाजवायला द्यावी.
पतितस्य महाध्वानन्यस्तपातकसंचये । पाहि मां पापिनं घोरसंसारार्णवपातिनम्
जो मोठ्या मार्गावर पडला आहे, ज्याच्यावर पापांचा डोंगर आहे, त्या घोर संसारसागरात बुडालेल्या पापी माणसाचं तू रक्षण कर.
य एवं कुरुते विद्वान्ब्राह्मणः श्रोत्रियः शुचिः । सर्वपापैः प्रमुच्येत विष्णुलोकं स गच्छति
जो विद्वान, वेदपारायण आणि शुद्ध ब्राह्मण असं करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णुलोकात जातो.
आषाढशुक्लैकादश्यां कुर्यात्स्वापमहोत्सवम् । आषाढे च रथं कुर्याच्छ्रावणे श्रवणाविधिम्
आषाढ महिन्यात शुक्ल पक्षातील एकादशीला स्वप्न महोत्सव साजरा करावा; आषाढात रथ तयार करावा आणि श्रावणात श्रवण विधी करावा.
भाद्रे च जन्मदिवस उपवासपरो भवेत् । प्रसुप्तस्य परीवर्तमाश्विने मासि कारयेत्
भाद्रपदात जन्मदिवशी उपवास करावा; आणि आश्विन महिन्यात झोपलेल्या व्यक्तीस परिवर्तन करावं.
उत्थानं श्रीहरेः कुर्यादन्यथा विष्णुद्रोहकृत् । शुभे चैवाश्विने मासि महामायां च पूजयेत्
श्रीहरीचं उठवणं करावं, अन्यथा तो विष्णुद्रोही ठरतो; तसेच शुभ अश्विन महिन्यात महामायेची पूजा करावी.
सौवर्णीं राजतीं वापि विष्णुरूपां बलिं विना । हिंसाद्वेषौ न कर्तव्यौ धर्मात्मा विष्णुपूजकः
धार्मिक आणि विष्णुपूजक माणसाने, सुवर्ण किंवा रौप्याच्या किंवा विष्णुरूप असलेल्या बलिंखेरीज, हिंसा किंवा द्वेष करू नये.
कार्तिके पुष्यमासे च कामतः पुण्यमाचरेत् । दामोदराय दीपं च प्रांशुस्थाने प्रदापयेत्
कार्तिक आणि पुष्य महिन्यात इच्छेनुसार पुण्यकर्म करावं; दामोदरासाठी उंच ठिकाणी दिवा लावावा.
सप्तवर्तिप्रमाणेन दीपः स्याच्चतुरंगुलः । पक्षांते च प्रकर्तव्या दीपमालावलि शुभा
सात वात असलेला, चार बोट लांबीचा दिवा असावा; पक्षाच्या शेवटी शुभ दिव्यांची माळ लावावी.
मार्गशीर्षे सिते पक्षे षष्ठ्यां च सितवस्त्रकैः । पूजयेज्जगदीशं च ब्रह्माणं च विशेषतः
मार्गशीर्ष महिन्यात शुक्ल पक्षातील सहाव्या दिवशी, पांढऱ्या वस्त्रांनी जगदीश आणि विशेषतः ब्रह्माची पूजा करावी.
पौषे पुष्पाभिषेकं च वर्जयेच्चंदनं श्लथम् । संक्रांत्यां माघमासे च साधिवासित तंडुलात्
पौष महिन्यात फुलांनी अभिषेक करावा आणि सैल चंदन टाळावं; संक्रांतीला, माघ महिन्यात योग्य प्रकारे शिजवलेल्या तांदळाने—
नैवेद्यं विष्णवे दद्यादिमं मंत्रमुदीरयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या देवदेवपुरः स्थितान्
विष्णूला नैवेद्य अर्पण करावा आणि हा मंत्र म्हणावा; भक्तीभावाने देवांच्या नगरीत असलेल्या ब्राह्मणांना जेवू घालावं.
अभ्यर्च्य भगवद्भक्तान्द्विजांश्च भगवद्धिया । एकस्मिन्भोजिते भक्ते कोटिर्भवति भोजिता
भगवंताचे भक्त आणि ब्राह्मण यांची भगवंताच्या भावनेने पूजा करून, एक भक्त जेवल्यास कोटी भक्तांना जेवल्यासारखं पुण्य मिळतं.
विप्रभोजनमात्रेण व्यंगं सांगं ध्रुवं भवेत् । पंचम्यां शुक्लपक्षे तु स्नापयित्वा च केशवम्
फक्त ब्राह्मणांना जेवू घातल्यानेही पूर्ण आणि निश्चित फल मिळतं; शुक्ल पक्षातील पंचमीला केशवाचा अभिषेक करून—
पूजयित्वा विधानेन चूतपल्लवसंयुतैः । फलचूर्णैश्च विविधैर्वासितैः पटसाधितैः
आवश्यक विधीने, आंब्याच्या कोवळ्या पानांनी, विविध फळांच्या पूडांनी आणि सुवासिक, सुगंधी कापडांनी पूजा करावी.
काननं रमणीयं च प्रदीप्तं दीपदीपितम् । द्राक्षेक्षु रंभा जंबीर नागरंगं च पूगकम्
अनेक दिव्यांनी उजळलेले, द्राक्ष, ऊस, केळी, लिंबू, आले आणि पानसुपारी यांच्या झाडांनी सजलेले सुंदर वन तिथे असावे.