हरेराम हरेकृष्ण कृष्णकृष्णेति मंगलम् । एवं वदंति ये नित्यं न हि तान्बाधते कलि
हरेराम, हरेकृष्ण, कृष्णकृष्ण अशी शुभ नावं जो नेहमी म्हणतो, त्याला कलियुग त्रास देत नाही.
अंतरांतरकर्माणि कृत्वा नामानि च स्मरेत् । कृष्णकृष्णेति कृष्णेति कृष्णेत्याह पुनः पुनः
वेगवेगळी कामं करत असतानाही, त्याने नेहमी नाव आठवावं; 'कृष्णकृष्ण, कृष्णकृष्ण, कृष्ण' असं पुन्हा पुन्हा म्हणावं.
मन्नाम चैव त्वन्नाम योजयित्वा व्यतिक्रमात् । सोऽपि पापात्प्रमुच्येत तूलराशेरिवानलः
माझं नाव आणि तुझं नाव एकत्र जरी चुकून घेतलं, तरी त्या व्यक्तीचे पाप अग्नीने कापूस जाळावा तसं नाहीसं होतं.
जयाद्येतत्त्वया वाप्यथवा श्रीशब्दपूर्वकम् । तच्च मे मंगलं नाम जपन्पापात्प्रमुच्यते
'जय' किंवा 'श्री' या शब्दांसह जो कोणी माझं शुभ नाव उच्चारतो, तो पापांपासून मुक्त होतो.
दिवानिशि च संध्यायां सर्वकालेषु संस्मरेत् । अहर्निशं स्मरन्रामं कृष्णं पश्यति चक्षुषा
दिवस-रात्र, संध्याकाळी किंवा कुठल्याही वेळी जो रामाचं सातत्यानं स्मरण करतो, त्याला स्वतःच्या डोळ्यांनी कृष्णाचं दर्शन होतं.
अशुचिर्वा शुचिर्वापि सर्वकालेषु सर्वदा । नामसंस्मरणादेव संसारान्मुच्यते क्षणात्
माणूस शुद्ध असो वा अशुद्ध, कुठल्याही अवस्थेत असो, फक्त नावाचं स्मरण केल्यावर तो क्षणात संसारातून मुक्त होतो.
नानापराधयुक्तस्य नामापि च हरत्यघम् । यज्ञव्रततपोदानं सांगं नैव कलौ युगे
ज्याच्याकडून अनेक अपराध झाले आहेत, त्याचंही पाप हरिनामाने नाहीसं होतं; कलियुगात यज्ञ, व्रत, तप किंवा दान यांनी ते होत नाही.
गंगास्नानं हरेर्नाम निरपायमिदं द्वयम्
गंगेत स्नान आणि हरिनाम — ही दोन्ही गोष्टी कधीही निष्फळ होत नाहीत.
हत्यायुतं पापसहस्रमुग्रं गुर्वंगनाकोटिनिषेवणं च । स्तेयान्यथान्यानि हरेः प्रियेण गोविंदनाम्ना न च संति भद्रे
दहा हजार हत्या, हजारो मोठी पापं, गुरूच्या पत्नीशी संबंध, चोरी आणि इतर अपराध — गोविंदाचं प्रिय नाव घेतल्यावर हे सर्व पाप राहात नाहीत, हे भाग्यवती.
अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा । यः स्मरेत्पुंडीकाक्षं स बाह्याभ्यंतरः शुचिः
माणूस अपवित्र असो वा पवित्र, कोणत्याही अवस्थेत असो, जो पुंडरीकाक्षाचं स्मरण करतो, तो बाहेरून आणि आतून शुद्ध होतो.
नामसंस्मरणादेव तथा तस्यार्थचिंतनात् । सौवर्णीं राजतीं वापि तथा पैष्टीं स्रगाकृतिम्
नावाचं स्मरण आणि त्याचा अर्थ मनात धरून, सोन्याची, चांदीची किंवा अगदी पिठाची फुलमाळा तयार करता येते.
पादयोश्चिह्नितां कृत्वा पूजां चैव समारभेत् । दक्षिणस्य पदोंगुष्ठमूले चक्रं बिभर्ति यः
पायांवर चिन्हं काढून पूजा सुरू करावी; उजव्या पायाच्या अंगठ्याच्या मुळाशी तो चक्र धारण करतो.
तत्र नम्रजनस्यापि संसारच्छेदनाय च । मध्यमांगुलिमूले तु धत्ते कमलमच्युतः
ज्यांनी वाकून नमस्कार केला, त्यांच्याही संसारबंधनाच्या छेदासाठी; मधल्या बोटाच्या मुळाशी अच्युत कमळ धारण करतो.
ध्यातृचित्तद्विरेफाणां लोभनायातिशोभनम् । पद्मस्याधोध्वजं धत्ते सर्वानर्थजयध्वजम्
ध्यान करणाऱ्यांच्या मनाला आणि भुंग्यांना आकर्षित करण्यासाठी, कमळाच्या खाली विजयध्वज धारण करतो, जो सर्व दुःखांवर विजय मिळवतो.
कनिष्ठामूलतो वज्रं भक्तपापौघभेदनम् । पार्श्वमध्येंऽकुशं भक्तचित्ते रभसकारणम्
लहान बोटाच्या मुळाशी वज्र आहे, जो भक्तांच्या पापांचा नाश करतो; पायाच्या बाजूच्या मध्यभागी अंकुश आहे, जो भक्तांच्या मनात ओढ निर्माण करतो.
भोगसंपन्मयं धत्ते यवमंगुष्ठपर्वणि । मूले गदां च पापाद्रिभेदनीं सर्वदेहिनाम्
पायाच्या अंगठ्याच्या सांध्यावर यव आहे, जो सुखसमृद्धीचं प्रतीक आहे; मुळाशी गदा आहे, जी सर्व जीवांच्या पापांचं डोंगर फोडते.
सर्वविद्याप्रकाशाय धत्ते स भगवानजः । पद्मादीन्यपि चिह्नानि तत्र दक्षेण यत्पुनः
सर्व विद्यांचं तेज प्रकट व्हावं म्हणून तो अजन्मा भगवान ही चिन्हं धारण करतो; उजव्या पायावर कमळ वगैरे चिन्हं आहेत.
वामपादे वसेत्सोऽयं बिभर्त्ति करुणानिधिः । तस्माद्गोविंदमाहात्म्यमानंदरससुंदरम्
डाव्या पायावरही हा करुणेचा सागर ही चिन्हं धारण करतो; म्हणून गोविंदाचं माहात्म्य आनंदरसाने भरलेलं आहे.
शृणुयात्कीर्त्तयेन्नित्यं स निर्मुक्तो न संशयः । मासकृत्यं प्रवक्ष्यामि विष्णोः प्रीतिकरं परम्
जो कोणी हे ऐकतो किंवा नेहमी कीर्तन करतो, तो नक्कीच मुक्त होतो, यात शंका नाही. आता मी विष्णूला अत्यंत प्रिय असं मासिक व्रत सांगतो.
ज्येष्ठे तु स्नापनं कुर्याच्छ्रीविष्णोर्यत्नतः शुचिः । दैनंदिनं तु दुरितं पक्षमासर्त्तुवर्षजम्
ज्येष्ठ महिन्यात, शुद्ध मनाने आणि काळजीपूर्वक श्रीविष्णूचं स्नान घालावं; रोजची, पक्ष, मास, ऋतु आणि वर्षभरातील पापं नाहीशी होतात.
ब्रह्महत्यासहस्राणि ज्ञाता ज्ञातकृतानि च । स्वर्णस्तेयसुरापान गुरुतल्पायुतानि च
जाणूनबुजून किंवा अज्ञानाने केलेल्या ब्राह्मणहत्येच्या हजारो पापांसह, सोनं चोरल्याचं, मद्यपान केल्याचं आणि गुरुपत्नीशी संबंध ठेवण्याचं पाप—
कोटिकोटिसहस्राणि ह्युपपापानि यानि च । सर्वाण्यथ प्रणश्यंति पौर्णमास्यां तु वासरे
कोट्यवधी लहानसहान पापं, ती कोणतीही असो, पौर्णिमेच्या दिवशी पूर्णपणे नष्ट होतात.
आसिंचेदच्युतं मूर्ध्नि तदैतत्कलशोदकम् । पुरुषसूक्तेन मंत्रेण पावमानीभिरेव च
स्थिर राहिलेल्या व्यक्तीच्या डोक्यावर पवित्र कलशातील पाणी पुरुषसूक्त व पावमानी मंत्र म्हणत ओतावं.
नालिकेरोदकेनाथ तथा तालफलांबुना । रत्नोदकेन गंधेन तथा पुष्पोदकेन च
नंतर नारळाचं पाणी, ताडफळाचं पाणी, सुवासिक रत्नजल आणि फुलांचं पाणी याने अभिषेक करावा.
पंचोपचारैराराध्य यथाविभवविस्तरैः । घं घंटायै नम इति घंटावाद्यं प्रदापयेत्
आपल्या सामर्थ्यानुसार पंचोपचारांनी पूजा करून, 'घंटायै नमः' असं म्हणत घंटा वाजवायला द्यावी.
पतितस्य महाध्वानन्यस्तपातकसंचये । पाहि मां पापिनं घोरसंसारार्णवपातिनम्
जो मोठ्या मार्गावर पडला आहे, ज्याच्यावर पापांचा डोंगर आहे, त्या घोर संसारसागरात बुडालेल्या पापी माणसाचं तू रक्षण कर.
य एवं कुरुते विद्वान्ब्राह्मणः श्रोत्रियः शुचिः । सर्वपापैः प्रमुच्येत विष्णुलोकं स गच्छति
जो विद्वान, वेदपारायण आणि शुद्ध ब्राह्मण असं करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णुलोकात जातो.
आषाढशुक्लैकादश्यां कुर्यात्स्वापमहोत्सवम् । आषाढे च रथं कुर्याच्छ्रावणे श्रवणाविधिम्
आषाढ महिन्यात शुक्ल पक्षातील एकादशीला स्वप्न महोत्सव साजरा करावा; आषाढात रथ तयार करावा आणि श्रावणात श्रवण विधी करावा.
भाद्रे च जन्मदिवस उपवासपरो भवेत् । प्रसुप्तस्य परीवर्तमाश्विने मासि कारयेत्
भाद्रपदात जन्मदिवशी उपवास करावा; आणि आश्विन महिन्यात झोपलेल्या व्यक्तीस परिवर्तन करावं.
उत्थानं श्रीहरेः कुर्यादन्यथा विष्णुद्रोहकृत् । शुभे चैवाश्विने मासि महामायां च पूजयेत्
श्रीहरीचं उठवणं करावं, अन्यथा तो विष्णुद्रोही ठरतो; तसेच शुभ अश्विन महिन्यात महामायेची पूजा करावी.