सनकाद्यैर्भागवतैः संसृष्टं मुनिपुंगवैः । आह्लादिमधुरारावैर्गोवृंदैरभिमंडितम्
सनकादी भक्तांनी, श्रेष्ठ ऋषींनी भरलेले, गायी व गोपाळांच्या आनंदी, मधुर आवाजांनी सजलेले आहे.
रम्यस्रग्भूषणोपेतैर्नृत्यद्भिर्बालकैर्वृतम् । तत्र श्रीमान्कल्पतरुर्जांबूनदपरिच्छदः
सुंदर माळा व दागिने घातलेल्या, नाचणाऱ्या मुलांनी वेढलेले आहे; तिथे श्रीमंत कल्पवृक्ष सोन्याच्या अलंकारांनी शोभतो.
नानारत्नप्रवालाढ्यो नानामणिफलोज्ज्वलः । तस्य मूले रत्नवेदी रत्नदीधितिदीपिता
त्या ठिकाणी विविध रत्नांनी आणि प्रवाळांनी भरलेली, अनेक प्रकारच्या मौल्यवान रत्नांनी व फळांनी उजळलेली अशी एक सुंदर जागा आहे. तिच्या पायथ्याशी रत्नांची वेदी आहे, जी रत्नांच्या तेजाने उजळून निघाली आहे.
तत्र त्रयीमयं रत्नसिंहासनमनुत्तमम् । तत्रासीनं जगन्नाथं त्रिगुणातीतमव्ययम्
तेथे त्रयीमय, म्हणजे तीन वेदांनी बनलेले, अतुलनीय रत्नांचे सिंहासन आहे. त्या सिंहासनावर त्रिगुणांपलीकडे असलेले, कधीही नाश न होणारे जगन्नाथ बसले आहेत.
कोटिचंद्रप्रतीकाशं कोटिभास्करभास्वरम् । कोटिकंदर्पलावण्यं भासयन्तं दिशोदश
त्यांचे तेज कोटी चंद्रांसारखे, कोटी सूर्यांसारखे तळपणारे आहे. त्यांचे सौंदर्य कोटी मदनांपेक्षा अधिक आहे आणि ते सर्व दिशांना प्रकाशमान करतात.
त्रिनेत्रं द्विभुजं गौरं तप्तजांबूनदप्रभम् । श्लिष्यमाणमंगनाभिः सदामानं च सर्वशः
त्यांना तीन डोळे, दोन हात आहेत, त्यांचा वर्ण गोरा आहे, आणि ते तापलेल्या सोन्यासारखे झळाळतात. त्यांच्या भोवती नेहमी स्त्रिया त्यांना मिठी मारून असतात.
ब्रह्माद्यैः सनकाद्यैश्च ध्येयं भक्तवशीकृतम् । सदाघूर्णितनेत्राभिर्नृत्यंतीभिर्महोत्सवैः
ब्रह्मा, सनक आणि इतर ऋषी ज्यांचे ध्यान करतात, भक्तीने जिंकले गेलेले असे ते आहेत. त्यांच्या आजूबाजूला नेहमी नृत्य करणाऱ्या, डोळ्यांत आनंद भरलेल्यांनी मोठ्या उत्सवात त्यांना वेढले आहे.
चुंबंतीभिर्हसंतीभिः श्लिष्यंतीभिर्मुहुर्मुहुः । अवाप्तगोपीदेहाभिः श्रुतिभिः कोटिकोटिभिः
त्या गोपी वारंवार त्यांना चुंबन देतात, हसतात, मिठी मारतात. असंख्य गोपी आणि असंख्य कानांनी त्यांना वेढले आहे.
तत्पादांबुजमाध्वीकचित्ताभिः परितो वृतम् । तासां तु मध्ये या देवी तप्तचामीकरप्रभा
ज्यांचे मन मधासारखे गोड झाले आहे, अशा गोपी त्यांच्या कमलासारख्या पायाभोवती आहेत. त्यांच्यात मध्यभागी असलेली देवी तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी आहे.
द्योतमाना दिशः सर्वाः कुर्वती विद्युदुज्ज्वलाः । प्रधानं या भगवती यया सर्वमिदं ततम्
ती देवी सर्व दिशांना वीजेसारखी उजळवते. तीच मुख्य भगवती आहे, जिने हे सर्व व्यापले आहे.
सृष्टिस्थित्यंतरूपा या विद्या विद्यात्रयीपरा । स्वरूपा शक्तिरुपा च मायारूपा च चिन्मयी
ती सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचे रूप आहे. ती विद्या आहे, तिन्ही विद्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे. तिचे स्वरूप शक्ती, रूप, माया आणि चैतन्य आहे.
ब्रह्मविष्णुशिवादीनां देहकारणकारणम् । चराचरं जगत्सर्वं यन्मायापरिरंभितम्
ब्रह्मा, विष्णु, शिव आणि इतर सर्वांच्या देहाचे कारण तीच आहे. जड आणि जंगम असे संपूर्ण जग तिच्या मायेत गुंतलेले आहे.
वृंदावनेश्वरी नाम्ना राधा धात्रानुकारणात् । तामालिंग्य वसंतं तं मुदा वृंदावनेश्वरम्
ती वृंदावनेश्वरी या नावाने ओळखली जाते, राधा, जी सृष्टीकर्त्याच्या प्रमाणे आहे. तिने वृंदावनाच्या स्वामीला मिठी मारून आनंदाने त्याच्यासोबत वास केला आहे.
अन्योन्यचुंबनाश्लेष मदावेशविघूर्णितम् । ध्यायेदेवं कृष्णदेवं स च सिद्धिमवाप्नुयात्
एकमेकांना चुंबन देत, मिठी मारत, प्रेमाने बेधुंद होऊन फिरणारे हे दोघे आहेत. जो कोणी अशा कृष्णाचे ध्यान करतो, त्याला सिद्धी मिळते.
मंत्रराजमिमं गुह्यं तस्य मंत्रं च मंत्रवित् । यो जपेच्छृणुयाद्वापि स महात्मा सुदुर्ल्लभः
हा मंत्रांचा राजा फार गुप्त आहे, आणि मंत्र जाणणाऱ्याला त्याचा मंत्र ठाऊक असतो. जो कोणी हा जप करतो किंवा ऐकतो, तो महात्मा फार दुर्मिळ असतो.
राधिंका चित्ररेखा च चंद्रा मदनसुंदरी । श्रीप्रिया श्रीमधुमती शशिरेखा हरिप्रिया
राधिक, चित्ररेखा, चंद्रा, मदनसुंदरी, श्रीप्रिय, श्रीमधुमती, शशिरेखा, हरिप्रिया — या सगळ्या तिचीच नावे आहेत.
सुवर्णशोभा संमोहा प्रेमरोमांचराजिता । वैवर्ण्यस्वेदसंयुक्ता भावासक्ता प्रियंवदा
ती सोन्यासारखी झळाळते, मन मोहून टाकते, प्रेमाच्या रोमांचाने सजलेली आहे. तिच्या अंगावर रंग बदलतो, घाम येतो, ती भावनेत गुंतलेली आणि गोड बोलणारी आहे.
सुवर्णमालिनी शांता सुरासरसिका तथा । सर्वस्त्री जीवना दीनवत्सला विमलाशया
ती सुवर्णमाळ घालते, शांत आहे, दिव्य अमृताची आस्वादक आहे. सर्व स्त्रियांचे जीवन, दुःखींची मायाळू, निर्मळ मनाची आहे.
निपीतनामपीयूषा सा राधा परिकीर्तिता । सुदीर्घस्मितसंयुक्ता तप्तचामीकरप्रभा
जिने नामामृत प्राशन केले आहे, ती राधा म्हणून प्रसिद्ध आहे. तिच्या चेहऱ्यावर दीर्घ हास्य असते आणि ती तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी आहे.
मूर्च्छत्प्रेमनदी राधा वरणा लोचनांजना । मायामात्सर्यसंयुक्ता दानसाम्राज्य जीवना
राधा म्हणजे प्रेमाने बेशुद्ध करणारी नदी, निवडलेली, डोळ्यांना काजळासारखी प्रिय. ती मायेला आणि मत्सराला जोडलेली आहे, आणि दानाच्या साम्राज्याचे जीवन आहे.
सुरतोत्सव संग्रामा चित्ररेखा प्रकीर्तिता । गौरांगी नातिदीर्घा च सदा वादनतत्परा
ती चित्ररेखा म्हणून प्रसिद्ध आहे. तिच्या प्रेमाच्या उत्सवांना जणू काही लढाया म्हणाव्यात. ती गोरी, फार उंच नाही आणि नेहमी वादनात मग्न असते.
दैन्यानुरागनटना मूर्च्छारोमांचविह्वला । हरिदक्षिणपार्श्वस्था सर्वमंत्रप्रिया तथा
ती कधी कधी दुःख आणि प्रेमाच्या भावनेने नाचते, प्रेमाने हरखून जाते, अंगावर रोमांच उभे राहतात. ती हरिच्या उजव्या बाजूला उभी असते आणि सर्व मंत्रांना प्रिय मानते.
अनंगलोभमाधुर्या चंद्रा सा परिकीर्तिता । सलीलमंथरगतिर्मंजुमुद्रित लोचना
ती चंद्रा म्हणून ओळखली जाते, प्रेमात गोड आणि मधुर आहे. तिची चाल पाण्यासारखी मृदू आहे आणि तिच्या डोळ्यांत मोहकता आणि गोडपणा आहे.
प्रेमधारोज्ज्वलाकीर्णा दलितांजन शोभना । कृष्णानुरागरसिका रासध्वनिसमुत्सुका
ती प्रेमाच्या तेजस्वी धारांनी सजलेली आहे, तिच्या डोळ्यांतील काजळ हलकेच पुसले गेले आहे. कृष्णाच्या प्रेमात रमलेली आणि रासाच्या निनादाची आतुरतेने वाट पाहणारी आहे.
अहंकारसमायुक्ता मुखनिंदितचंद्रमाः । मधुरालापचतुरा जितेंद्रियशिरोमणिः
ती थोडी अभिमानी आहे आणि तिच्या चेहऱ्यापुढे चंद्रही फिका पडतो. ती गोड बोलण्यात पटाईत असून, इंद्रियांवर विजय मिळवणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
सुंदरस्मितसंयुक्ता सा वै मदनसुंदरी । विविक्तरासरसिका श्यामा श्याममनोहरा
ती सुंदर हास्याने युक्त आहे आणि खरोखरच मदनसुंदरी आहे. तिला एकांतातील रासाचा आनंद घ्यायला आवडतो. ती श्यामवर्णाची आणि तिचा श्यामपणा मोहक आहे.
प्रेम्णा प्रेमकटाक्षेण हरेश्चित्तविमोहनी । जितेंद्रिया जितक्रोधा सा प्रिया परिकीर्तिता
ती प्रेमळ कटाक्षांनी आणि प्रेमाने हरिचे मन मोहून टाकते. ती प्रिय म्हणून ओळखली जाते, इंद्रियांवर आणि रागावर विजय मिळवलेली आहे.
सुतप्तस्वर्णगौरांगी लीलागमनसुंदरी । स्मरोत्थ प्रेमरोमांच वैचित्रमधुराकृतिः
तिचे अंग उत्तम शुद्ध सोन्यासारखे सुवर्ण आहे. तिच्या लीलामय आगमनाने ती सुंदर दिसते. तिच्या अंगावर प्रेमातून आलेले रोमांच आणि तिची मधुर, वेगळी आकृती आहे.
सुंदरस्मितसंयुक्त मुखनिंदितचंद्रमाः । मधुरालापचतुरा जितेंद्रियशिरोमणिः
ती सुंदर हास्याने सजलेली आहे, तिच्या चेहऱ्यापुढे चंद्रही लाजतो. ती गोड संवादात कुशल आहे आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
कीर्तिता सा मधुमती प्रेमसाधनतत्परा । संमोहज्वररोमांच प्रेमधारा समन्विता
ती मधुमती म्हणून ओळखली जाते, प्रेमसाधनेत नेहमी तत्पर असते. प्रेमाच्या प्रवाहांनी, मोहाच्या तापाने आणि रोमांचांनी ती भरलेली आहे.