कालिंदीयं सुषुम्नाख्या परमामृतवाहिनी । यत्र देवाश्च भूतानि वर्त्तंते सूक्ष्मरूपतः
इथे कालिंदी, जी सुषुम्ना नावाने ओळखली जाते, ती परमानंदाचा प्रवाह वाहते. या ठिकाणी देवता आणि इतर सत्त्वं सूक्ष्म रूपात वावरतात.
सर्वतो व्यापकश्चाहं न त्यक्ष्यामि वनं क्वचित् । आविर्भावस्तिरोभावो भवेदत्र युगेयुगे
मी सर्वत्र व्यापून आहे आणि कधीही हे वन सोडत नाही. प्रत्येक युगात मी इथे प्रकट होतो आणि अदृश्यही होतो.
तेजोमयमिदं स्थानमदृश्यं चर्मचक्षुषाम् । रहस्यं मे प्रभावं च पश्य वृंदावनं युगे
हे स्थान तेजाने भरलेलं आहे, आणि साध्या डोळ्यांना दिसत नाही. माझं हे रहस्य आणि सामर्थ्य पाहा — प्रत्येक युगातलं वृंदावन.
ब्रह्मादीनां देवतानां न दृश्यं तत्कथंचन । ईश्वर उवाच- तच्छ्रुत्वा नारदो नत्वा कृष्णं ब्रह्माणमेव च
हे ब्रह्मादिक देवतांना कधीच दिसत नाही. ईश्वर म्हणाले — हे ऐकून नारदाने कृष्णाला आणि ब्रह्माला वंदन केलं.
आजगाम ह भूर्लोके मिश्रकं नैमिषं वनम् । तत्रासौ सत्कृतश्चापि शौनकाद्यैर्मुनीश्वरैः
नंतर तो पृथ्वीवर मिश्रक नैमिष वनात आला. तिथे शौनक वगैरे श्रेष्ठ ऋषींनी त्याचा सन्मान केला.
पृष्टश्चाप्यागतो ब्रह्मन्कुतस्त्वमधुना वद । तच्छ्रुत्वा नारदः प्राह गोलोकादागतोऽस्म्यहम्
त्याला विचारलं — 'ब्रह्मन्, तू आता कुठून आलास ते सांग.' हे ऐकून नारद म्हणाला — 'मी गोलोकातून आलो आहे.'
श्रुत्वा कृष्णमुखांभोजाद्वृंदावनरहस्यकम् । नारद उवाच- तत्र नानाविधाः प्रश्नाः कृताश्चैव पुनः पुनः
कृष्णाच्या कमलासारख्या मुखातून वृंदावनाचं रहस्य ऐकून — नारद म्हणाला — तिथे अनेक प्रश्न वारंवार विचारले गेले.
समस्ता मनवस्तत्र योगाश्चैव मया श्रुताः । तानेव कथयिष्यामि यथाप्रश्नं च तत्त्वतः
तिथे मी सर्व मनू आणि योग ऐकले. तेच मी आता तुम्हाला, विचारलेल्या प्रश्नांनुसार, सत्य सांगतो.
शौनकादय ऊचुः - वृंदारण्यरहस्यं हि यदुक्तं ब्रह्मणा त्वयि । तदस्माकं समाचक्ष्व यद्यस्मासु कृपा तव
शौनक आणि इतर ऋषी म्हणाले — ब्रह्मदेवांनी तुला व्रुंदारण्याचं गुपित सांगितलं, ते आम्हाला सांग. तुझ्या मनात आमच्यावर दया असेल तर कृपया ते आम्हाला सांग.
नारद उवाच- कदाचित्सरयूतीरे दृष्टोऽस्माभिश्च गौतमः । मनस्वी च महादुःखी चिंताकुलितचेतनः
नारद म्हणाले — एकदा सरोवराच्या काठी आम्ही गौतम ऋषींना पाहिलं. ते खूप विचारात, फार दुःखी आणि काळजीने त्रस्त दिसत होते.
मां दृष्ट्वा गौतमो देवः पपात धरणीतले । उत्तिष्ठ वत्सवत्सेति तमुवाचाहमेव हि
माझं दर्शन होताच गौतम ऋषी पृथ्वीवर कोसळले; मी त्यांना म्हणालो, 'उठा बाळा, उठ!'
कथं भवान्मनस्वीति प्रोच्य तां यदि रोचते । गौतम उवाच- श्रुतं तव मुखादेव कृष्णतत्त्वं च तादृशम्
'काय झालं, तुम्ही इतके विचारात का आहात?' असं मी विचारल्यावर — जर तुला हवं असेल तर मी सांगतो — गौतम म्हणाले, 'मी तुझ्या तोंडून कृष्णाचं खरं स्वरूप ऐकलं आहे.'
द्वारकाख्यं माथुराख्यं रहस्यं बहुशो मया । वृंदावनरहस्यं तु न श्रुतं त्वन्मुखांबुजात्
'द्वारका आणि मथुरेचं गुपित मी अनेकदा ऐकलं आहे, पण तुझ्या तोंडून व्रुंदावनाचं गुपित मी कधीच ऐकलं नाही.'
यतो मे मनसः स्थैर्य्यं भविष्यति च सद्गुरो । नारद उवाच- इदं तु परमं गुह्यं रहस्यातिरहस्यकम्
'हे ऐकल्याने माझं मन स्थिर होईल, गुरुदेव.' नारद म्हणाले — 'हे खरंच सर्वांत मोठं गुपित आहे, गुपितांमध्येही गुपित.'
पुरा मे ब्रह्मणा प्रोक्तं तादृग्वृंदावनोद्भवम् । रहस्यं वद देवेश वृंदारण्यस्य मे पितः
'पूर्वी ब्रह्मदेवांनी मला व्रुंदावनाच्या अद्भुत उत्पत्तीचं रहस्य सांगितलं होतं. देवराज, माझ्या वडिलांनो, मला व्रुंदारण्याचं गुपित सांगा.'
इतिजिज्ञासितं श्रुत्वा क्षणं मौनी स चाभवत् । ततो माऽह महाविष्णुं गच्छ वत्स प्रभुं मम
असं विचारल्यावर तो क्षणभर गप्प राहिला; मग मला म्हणाला, 'बाळा, माझ्या प्रभू महाविष्णूंकडे जा.'
मयापि तत्र गंतव्यं त्वया सह न संशयः । इत्युक्त्वा मां गृहीत्वा च गतो विष्णोश्च धामनि
'मलाही तुझ्यासोबत तिथे जायचं आहे, यात शंका नाही.' असं म्हणून त्याने मला धरलं आणि आपण विष्णूंच्या धामाकडे गेलो.
महाविष्णौ च कथितं मयोक्तं यत्तदेव हि । तच्छ्रुत्वा च महाविष्णुः स्वयं भुवमथादिशत्
महाविष्णूंच्या समोर मी जे सांगितलं होतं ते पुन्हा सांगितलं; ते ऐकून महाविष्णूंनी स्वतः आम्हाला पृथ्वीविषयी सांगितलं.
त्वमेवादेशतो मह्यं नीत्वा वै नारदं मुनिम् । स्नानाय विनियुंक्ष्वामुं सरस्यमृतसंज्ञके
'माझ्या आज्ञेने, तूच नारद ऋषींना घेऊन जा आणि अमृत नावाच्या सरोवरात त्यांना स्नान करायला सांग.'
महाविष्णुसमादिष्टः स्वयंभूर्मां तथाकरोत् । तत्रामृतसरश्चाहं प्रविश्य स्नानमाचरम्
महाविष्णूंच्या आज्ञेने ब्रह्मदेवांनी तसंच केलं; मी तिथल्या अमृतसरात गेलो आणि स्नान केलं.
तत्क्षणात्तत्सरः पारे योषितां सविधेऽभवम् । सर्वलक्षणसपन्ना योषिद्रूपातिविस्मिता
त्या क्षणीच, सरोवराच्या त्या काठी मी स्त्रियांच्या मध्ये पोहोचलो; माझ्या अंगावर सर्व शुभ चिन्हं होती आणि मी स्वतः स्त्रीरूपात असल्याचं पाहून आश्चर्यचकित झालो.
मां दृष्ट्वा ताः समायांतीमपृच्छंश्च मुहुर्मुहुः । स्त्रिय ऊचुः - का त्वं कुतः समायाता कथयात्मविचेष्टितम्
माझ्या जवळ येताना त्या स्त्रिया मला पुन्हा पुन्हा विचारू लागल्या — 'तू कोण? कुठून आलीस? तुझ्या स्वतःच्या गोष्टी सांग.'
तासां प्रियकथां श्रुत्वा मयोक्तं तन्निशामय । कुतः कोऽहं समायातः कथं वा योषिदाकृतिः
त्यांच्या प्रेमळ बोलणं ऐकून मी म्हणाले, 'हे ऐका — मी कुठून आले? मी कोण? मला हे स्त्रीरूप कसं मिळालं?'
स्वप्नवद्दृश्यते सर्वं किं वा मुग्धोऽस्मि भूतले । तच्छ्रुत्वा मद्वचो देवी प्रोवाच मधुरस्वनैः
'हे सगळं जणू स्वप्नासारखं वाटतंय, की मी या पृथ्वीवर गोंधळले आहे?' असं मी म्हटलं. तेव्हा एक देवी गोड आवाजात म्हणाली.
वृंदानाम्नी पुरी चेयं कृष्णचंद्रप्रिया सदा । अहं च ललितादेवी तुर्यातीता च निष्कला
'ही व्रुंदा नावाची नगरी आहे, जी नेहमी कृष्णचंद्राला प्रिय आहे; आणि मी ललिता देवी आहे, सर्व अवस्थांपलीकडे, अखंड.'
इत्युक्त्वा च महादेवी करुणा सांद्रमानसा । मां प्रत्याह पुनर्देवी समागच्छ मया सह
असं सांगून ती महादेवी, ज्यांच्या मनात अपार करुणा होती, पुन्हा मला म्हणाली — 'देवी, माझ्यासोबत चल.'
अन्याश्च योषितः सर्वाः कृष्णपादपरायणाः । ताश्च मां प्रवदंत्येवं समागच्छानया सह
इतर सर्व स्त्रिया, ज्या श्रीकृष्णाच्या चरणांवर प्रेम करतात, त्या सुद्धा माझ्याबद्दल असंच बोलतात—'हिच्यासोबत एकत्र ये.'
ततोनुकृष्णचंद्रस्य चतुर्दशाक्षरो मनुः । कृपया कथितस्तस्या देव्याश्चापि महात्मनः
मग त्या महान देवीने दयाळूपणाने कृष्णचंद्राचं चौदा अक्षरांचं मंत्र तिला सांगितलं.
तत्क्षणादेव तत्साम्यमलभं विविधोपमा । ताभिः सह गतास्तत्र यत्र कृष्णः सनातनः
त्या क्षणी मी त्यांच्यासारखीच झाले; आणि सर्वांसोबत जिथे सनातन श्रीकृष्ण आहेत, तिथे गेले.
केवलं सच्चिदानंदः स्वयंयोषिन्मयः प्रभुः । योषिदानंदहृदयो दृष्ट्वा मां प्राब्रवीन्मुहुः
तिथे, जो केवळ सत्-चित्-आनंदस्वरूप आहे, स्वतः स्त्रीरूप घेतो, स्त्रियांच्या सहवासात आनंद मानतो, त्या प्रभूने मला पुन्हा पुन्हा प्रेमाने बोलावलं.