रात्रौ जागरणं गीतं नृत्यवाद्यादिकैस्तथा । पुण्यपाठैश्च विविधैर्धर्माख्यानैरुपोषणैः
रात्री जागरण करावे, गाणे, नृत्य, वाद्य, पुण्यश्लोकांचे पाठ, धर्मकथा व उपवास याने रात्र घालवावी.
ततः प्रभातसमये कृतपूर्वाह्णिक क्रियः । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या यथाशक्त्या प्रपूजयेत्
मग पहाटे, सकाळच्या पूजा करून, भक्तीने ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि आपल्या शक्तीनुसार त्यांचा सन्मान करावा.
स्वयं च पारणं कृत्वा प्रणिपत्य विसर्जयेत् । एवं संवत्सरं यावदहोरात्रं दृढव्रतः
स्वतः पारण करून, वाकून नमस्कार करावा आणि परवानगी घ्यावी. अशा प्रकारे दृढ निश्चयाने वर्षभर रात्रंदिवस व्रत पाळावे.
दीपं पलसुवर्णेन तदर्द्धार्द्धेन वा पुनः । वर्तिस्तु राजती प्रोक्ता द्विपलार्द्धार्द्धिकापि वा
दिवा एक पळ सोन्याचा, किंवा त्याच्या अर्ध्या, किंवा चौथ्या भागाचा असावा. वात चांदीची, दोन पळाच्या अर्ध्या किंवा चौथ्या भागाची असावी.
घृतपूर्णं तथा कुंभं ताम्रपात्रसमन्वितम् । लक्ष्मीनारायणो देवो यथाशक्त्या हिरण्मयः
कुंभ तुपाने भरलेला, तांब्याच्या पात्रासह असावा. लक्ष्मीनारायणाची मूर्ती आपल्या शक्तीनुसार सोन्याची करावी.
कार्यो भक्तिमता पुंसा मुक्तिद्वारमभीप्सता । ततो निमंत्रयेद्विद्वान्ब्रह्मणान्साधुसत्तमान्
मुक्तीचा मार्ग इच्छिणाऱ्या भक्ताने हे करावे. मग विद्वानाने उत्तम, सज्जन ब्राह्मणांना बोलवावे.
द्वादशोत्तमपक्षे तु विप्रान्षण्मध्यमे तथा । अन्यथा कारयेत्त्रीन्वा एकं कर्मकरं द्विजम्
शुद्ध पक्षात बारा ब्राह्मण, मध्यमात सहा, अन्यथा तीन किंवा एक ब्राह्मण विधीसाठी बोलवावा.
सपत्नीकं द्विजं शांतं क्रियावंतं विशेषतः । इतिहासपुराणज्ञं धर्मज्ञं मृदुमेव च
पत्नीसमवेत शांत, कर्मकुशल, इतिहास-पुराण जाणणारा, धर्मज्ञ आणि सौम्य असा ब्राह्मण निवडावा.
पितृभक्तं गुरुपरं देवब्राह्मणपूजकम् । पादार्घदानविधिना वस्त्रालंकारभूषणैः
जो आपल्या पूर्वजांवर प्रेम करतो, गुरूचा सन्मान करतो, देव आणि ब्राह्मणांची भक्तीपूर्वक पूजा करतो, त्याने पाय धुण्याचे पाणी, वस्त्रे आणि दागिने यांसह विधिपूर्वक आदराने सत्कार करावा.
संपूज्य पत्न्या सहितमेकं भक्त्या च पूर्ववत् । लक्ष्मीनारायणं देवं दीपवर्तियुतं तथा
मग पत्नीसमवेत, जसे पूर्वी केले तसेच, भक्तीभावाने लक्ष्मी-नारायण देवाची, दिवा आणि वात लावून, पूजा करावी.
ताम्रपात्रोपरिस्थाप्य घृतकुंभेन संयुतम् । ब्राह्मणाय ततो दद्याद्ध्यात्वा नारायणं परम् । मंत्रेणानेन देवर्षे तमहं कथयामि ते
तांब्याच्या पात्रावर ठेवून, तुपाचा कुंभही सोबत ठेवावा. मग नारायणाचे ध्यान करून, हा मंत्र म्हणून, ते ब्राह्मणाला द्यावे, हे दिव्य ऋषी, मी तुला तो मंत्र सांगतो.
अविद्या तमसा व्याप्ते संसारे पापनाशनः । ज्ञानप्रदो मोक्षदश्च तस्माद्दत्तो मयानघ
या अज्ञानरूपी अंधकाराने व्यापलेल्या संसारात, तू पापांचा नाश करणारा, ज्ञान देणारा आणि मुक्ती देणारा आहेस. म्हणून, हे पापरहित, मी हे अर्पण करतो.
इति दीपमंत्रः । दक्षिणां च यथाशक्त्या दत्त्वा विप्राय भक्तितः । भोजयेद्ब्राह्मणान्पश्चाद्घृतपायसमोदकैः
हा दिव्याचा मंत्र आहे. मग आपल्या सामर्थ्यानुसार, भक्तीने ब्राह्मणाला दक्षिणा द्यावी आणि नंतर ब्राह्मणांना तुपाचा पायस आणि पाणी यांसह भोजन द्यावे.
वस्त्रैराच्छादयेत्पश्चात्सपत्नीकं तथा द्विजम् । शय्यां सोपस्करां दद्याद्धेनुं चैव सवत्सकाम्
नंतर, ब्राह्मणास आणि त्याच्या पत्नीला वस्त्रांनी झाकावे, त्याला पलंग आणि त्याचे सामान द्यावे, तसेच वासरासह गायही द्यावी.
तेभ्यस्तु दक्षिणां दद्याद्यथावित्तानुसारतः । सुहृत्स्वजनबंधूश्च भोजयेत्पूजयेत्तथा
त्यांना आपल्या सामर्थ्यानुसार दक्षिणा द्यावी, तसेच मित्र, नातेवाईक आणि बंधूंनाही भोजन द्यावे आणि त्यांचा सन्मान करावा.
एवं महोत्सवं कुर्याद्दीपव्रत समापने । ततो विसर्जयेत्पश्चात्प्रणिपत्य क्षमापयेत्
दिव्याच्या व्रताची सांगता झाल्यावर, असा मोठा उत्सव करावा. मग सर्वांना वाकून नमस्कार करून, त्यांची क्षमा मागून, त्यांना निरोप द्यावा.
एवं कृते तु यत्पुण्यं तथा सांक्रांतिकैश्च यत् । संवत्सराख्य दीपस्य तत्फलं प्राप्यते नरैः
असे केल्याने जे पुण्य मिळते, तसेच संक्रांतीच्या व्रताने जे पुण्य मिळते, ते सर्व वर्षभर दिव्याचे व्रत करणाऱ्याला मिळते.
मासव्रतैश्च यत्पुण्यं तत्पुण्यं प्राप्यते नरैः । संवत्सरस्य दीपस्य व्रतेन चरितेन च
मासिक व्रतांनी जे पुण्य मिळते, तेही वर्षभर दिव्याचे व्रत केल्याने मिळते.
दानव्रतैर्यथासंख्यैर्यश्च योगव्रतैस्तथा । तत्फलं समवाप्नोति दीपे सांवत्सरे कृते
अनेक दानव्रते आणि योगव्रते केल्याने जे फळ मिळते, तेच वर्षभर दिव्याचे व्रत केल्याने मिळते.
गोभूहिरण्यदानानि गृहादीनां विशेषतः । यत्फलं लभते विद्वान्तत्फलं दीपदो भवेत्
गाय, जमीन, सोन्याचे दान आणि विशेषतः घरातील दान याने जो ज्ञानी माणूस फळ मिळवतो, तेच फळ दिवा देणाऱ्याला मिळते.
दीपदः कांतिमाप्नोति दीपदो धनमक्षयम् । दीपदो ज्ञानमाप्नोति दीपदः परमं सुखम्
दिवा देणाऱ्याला तेज मिळते, दिवा देणाऱ्याला अक्षय संपत्ती मिळते, दिवा देणाऱ्याला ज्ञान मिळते, दिवा देणाऱ्याला परम सुख मिळते.
दीपदानाच्च सौभाग्यं विद्यामत्यंतनिर्मलाम् । आरोग्यं परमामृद्धिं लभते नात्र संशयः
दिवा देण्याने सौभाग्य, निर्मळ आणि अपार विद्या, उत्तम आरोग्य आणि श्रेष्ठ समृद्धी मिळते—यात काहीच शंका नाही.
दीपदः सुभगां भार्यां सर्वलक्षणसंयुताम् । पुत्रान्पौत्रान्प्रपौत्रांश्च संततिं चाक्षया लभेत्
दिवा देणाऱ्याला सर्व शुभलक्षणांनी युक्त अशी भाग्यवती पत्नी, तसेच पुत्र, नातवंडे, पणतू आणि अखंड वंश मिळतो.
ब्राह्मणः परमं ज्ञानं क्षत्रियो राज्यमुत्तमम् । वैश्यो धनपशून्सर्वाञ्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्
ब्राह्मणाला श्रेष्ठ ज्ञान मिळते, क्षत्रियाला उत्तम राज्य मिळते, वैश्याला सर्व संपत्ती आणि जनावरे मिळतात, आणि शूद्राला सुख मिळते.
कुमारी चापि भर्तारं सर्वलक्षणसंयुतम् । प्राप्नोति परमायुश्च पुत्रान्पौत्रांश्च पुष्कलान् 6.30.
कुमारीलाही सर्व शुभलक्षणांनी युक्त असा पती, दीर्घायुष्य, तसेच पुष्कळ पुत्र आणि नातवंडे मिळतात.
वैधव्यं नैव युवती कदाचिदपि पश्यति । न वियोगमवाप्नोति दीपदानप्रभावतः
दिवा देण्याच्या प्रभावामुळे, तरुण स्त्रीला कधीही वैधव्य किंवा पतीपासून वियोग भोगावा लागत नाही.
नाधयो व्याधयश्चैव जायंते दीपदानतः । भयात्प्रमुच्यते भीतो बद्धो मुच्येत बंधनात्
दिवा लावल्यामुळे आजार किंवा दुःखं उद्भवत नाहीत; घाबरलेला माणूस भीतीतून मुक्त होतो आणि बांधलेला माणूस बंधनातून सुटतो.
ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्दीपव्रतपरायणः । मुच्यते नात्र संदेहो ब्रह्मणो वचनं यथा
जो दिवा लावण्याच्या व्रतात मन लावतो, तो ब्रह्महत्या वगैरे पापांतून मुक्त होतो; यात काहीच शंका नाही, कारण हे ब्रह्मदेवाचं वचन आहे.
चांद्रायणानि कृच्छ्राणि चरितानि न संशयः । येन सांवत्सरो दीपो बोधितः शाश्वतो हरेः
जो माणूस एक वर्ष हरिपूजेसाठी दिवा लावतो, त्याला चांद्रायण आणि कृच्छ्र अशा कठीण व्रतांचं पुण्य मिळतं, यात शंका नाही.
ते धन्यास्ते महात्मानस्तैः प्राप्तं जन्मनः फलम् । यैः संपूज्य हरिं भक्त्या दीपःसांवत्सरः कृतः
जे लोक भक्तीने हरिपूजा करून अखंड एक वर्ष दिवा लावतात, ते खरोखरच धन्य आणि मोठ्या आत्म्याचे असतात; त्यांनी आपला जन्म सफल केला आहे.