नृत्यैर्मत्तमयूराणामाकुलं स्मरवर्द्धनम् । रसांबुसेकसंसृष्ट तमांजनतनुद्युतिम्
मदमस्त नाचणाऱ्या मोरांच्या नृत्याने ते ठिकाण प्रेमभावना जागवते आणि अमृताच्या धारांनी ओलावलेल्या तमाळ वृक्षांच्या तेजाने तळपत आहे.
सुस्निग्धनीलकुटिल कषायावासिकुंतलम् । मदमत्तमयूराद्य शिखंडाबद्धचूडकम्
त्यांचे केस मऊ, गडद निळे, वळकट, किंचित लालसर वस्त्रांनी सजलेले, आणि मदमस्त मोर व इतर पक्ष्यांच्या पिसांनी बांधलेली शिखा आहे.
भृंगसेवितसव्योपक्रमपुष्पावतंसकम् । लोलालकालिविलसत्कपोलादर्शकाशितम्
त्यांच्या कानात भुंग्यांनी आणलेली ताज्या फुलांची वेणी आहे आणि त्यांच्या गालांवर खेळणाऱ्या लटांनी आरशासारखी चमक येते.
विचित्रतिलकोद्दाम भालशोभाविराजितम् । तिलपुष्पपतंगेश चंचुमंजुलनासिकम्
त्यांचे कपाळ विविध रंगांच्या तेजस्वी टिळ्याने शोभून दिसते; त्यांच्या नाकावर तिळफुलाच्या पतंगासारखे नाजूक अलंकार आहे.
चारुबिंबाधरं मंदस्मितदीपितमन्मथम् । वन्यप्रसूनसंकाश ग्रैवेयकमनोहरम्
त्यांचे ओठ बिंब फळासारखे सुंदर, मंद स्मिताने प्रेम जागवणारे, आणि त्यांच्या गळ्यात वनफुलांसारखे आकर्षक हार आहे.
मदोन्मत्तभ्रमद्भृंगी सहस्रकृतसेवया । सुरद्रुमस्रजाराजन्मुग्धपीनांसकद्वयम्
त्यांच्या दोन्ही भुजा मदमस्त भुंग्यांनी नेहमी वेढलेल्या, स्वर्गीय वृक्षांच्या फुलांच्या माळांनी सजलेल्या आणि आकर्षक आहेत.
मुक्ताहारस्फुरद्वक्षः स्थलकौस्तुभभूषितम् । श्रीवत्सलक्षणं जानुलंबिबाहुमनोहरम्
त्यांचे वक्षस्थळ चमकणाऱ्या मोत्यांच्या हाराने आणि कौस्तुभ मणीने सुशोभित आहे, श्रीवत्साचा चिन्ह आहे आणि गुडघ्यापर्यंत मोहक दिसते.
गंभीरनाभिपंचास्य मध्यमध्यातिसुंदरम् । सुजातद्रुमसद्वृत्त मदूरजानुमंजुलम्
त्यांची नाभी खोल, पोट अत्यंत सुंदर, सुडौल कमरेने शोभलेले; त्यांच्या जाड जांघा उत्तम वृक्षाच्या खोडासारख्या आणि गुडघे मधासारखे मोहक आहेत.
कंकणांगदमञ्जीरैर्भूषितं भूषणैः परैः । पीतांशुकलयाविष्ट नितंबघटनायकम्
त्यांच्या हातात कंकण, बाजूला अंगद, पायात पैंजण—अशा उत्तम दागिन्यांनी सजलेले आहेत आणि ते पिवळ्या रेशमी वस्त्रात, सुंदर कंबरेचे अधिपती आहेत.
लावण्यैरपि सौंदर्यजितकोटिमनोभवम् । वेणुप्रवर्त्तितैर्गीतरागैरपि मनोहरैः
त्यांचे सौंदर्य आणि लावण्य इतके की, मनोभव म्हणजेच प्रेमाचा देवही हरवून जाईल; त्यांच्या वेणूवरच्या मोहक सुरांनी सर्वांचे मन मोहून जाते.
मोहयंतं सुखांभोधौ मज्जयंतं जगत्त्रयम् । प्रत्यंगमदनावेशधरं रासरसालसम्
ते तीनही लोकांना मोहून, आनंदाच्या सागरात बुडवतात; त्यांच्या प्रत्येक अंगात प्रेमभावना भरलेली आहे आणि ते रासक्रीडेत रममाण आहेत.
चामरं व्यजनं माल्यं गंधंचंदनमेव च । तांबूलं दर्पणं पानपात्रं चर्वितपात्रकम्
तेथे पंखा, चामर, फुलांच्या माळा, सुगंधी चंदन, तांबूल, आरसा, पिण्याची भांडी आणि चावलेले कौर ठेवण्याची पात्रे आहेत.
अन्यत्क्रीडाभवं यद्यत्तत्सर्वं च पृथक्पृथक् । रसालं विविधं यंत्रं कलयंतीभिरादरात्
इतर ज्या ज्या करमणुका होत्या, त्या प्रत्येक वेगवेगळ्या प्रकारे, अनेक रंगीबेरंगी यंत्रे प्रेमाने चालवली जात होती.
यथास्थाननियुक्ताभिः पश्यंतीभिस्तदिंगितम् । तन्मुखांभोजदत्ताक्षि चंचलाभिरनुक्रमात्
ज्या ज्या स्त्रिया योग्य जागी उभ्या होत्या, त्या सर्वजणी तिच्या हालचालीकडे लक्ष ठेवून, तिच्या कमळासारख्या चेहऱ्यावरून मिळणाऱ्या खूणा डोळ्यांनी ओळखत होत्या.
श्रीमत्या राधिका देव्या वामभागे ससंभ्रमम् । आराधयंत्या तांबूलमर्पयंत्या शुचिस्मितम्
श्रीमंत राधिकादेवी, तिच्या डाव्या बाजूला, आदराने, शुद्ध हास्य करत, तिला तांबूल अर्पण करत होती.
समालोक्यार्जुनी यासौ मदनावेशविह्वला । ततस्तां च तथा ज्ञात्वा हृषीकेशोऽपि सर्ववित्
अर्जुनीने तिला प्रेमाच्या भरात गुंतलेली पाहून, तसेच तिची अवस्था ओळखून, सर्वज्ञ हृषीकेशही—
तस्याः पाणिं गृहीत्वैव सर्वक्रीडावनांतरे । यथाकामं रहो रेमे महायोगेश्वरो विभुः
तिचा हात धरून, सर्व करमणुकांच्या मध्ये, महान योगेश्वर प्रभू, आपल्या इच्छेनुसार एकांतात रमला.
ततस्तस्याः स्कंधदेशे प्रदत्तभुजपल्लवः । आगत्य शारदां प्राह पश्चिमेऽस्मिन्सरोवरे
मग त्याने आपला कोमल हात तिच्या खांद्यावर ठेवून, शारदा देवीजवळ गेला आणि त्या पश्चिम सरोवराजवळ बोलू लागला.
शीघ्रं स्नापय तन्वंगीं क्रीडाश्रांतां मृदुस्मिताम् । ततस्तां शारदा देवी तस्मिन्क्रीडासरोवरे
'लवकर या सडपातळ, खेळून दमलेल्या आणि हलक्या हसणाऱ्या स्त्रीला आंघोळ घाल,' असे सांगितले; मग शारदा देवी त्या खेळाच्या सरोवरात—
स्नानं कुर्वित्युवाचैनां सा च श्रांता तथाकरोत् । जलाभ्यंतरमाप्तासौ पुनरर्जुनतां गतः
'स्नान कर,' असे तिला सांगितले, आणि ती दमलेली असल्याने तसेच केले; पाण्यात शिरल्यावर ती पुन्हा अर्जुन झाली.
उत्तस्थौ यत्र देवेशः श्रीमद्वैकुंठनायकः । दृष्ट्वा तमर्जुनं कृष्णो विषण्णं भग्नमानसम्
जिथे देवांचा स्वामी, श्रीमंत वैकुंठनाथ उभा होता, तिथे अर्जुनाला, कृष्णाने, खिन्न आणि मनाने तुटलेला पाहिले.
मायया पाणिना स्पृष्ट्वा प्रकृतं विदधे पुनः । श्रीकृष्ण उवाच-। धनंजय त्वामाशंसे भवान्प्रियसखो मम
आपल्या मायेमुळे त्याला हात लावून, त्याची पूर्वस्थिती परत आणली. श्रीकृष्ण म्हणाले— 'धनंजया, मी तुझ्यावर पूर्ण विश्वास ठेवतो; तू माझा प्रिय मित्र आहेस.'
त्वत्समो नास्ति मे कोपि रहोवेत्ता जगत्त्रये । यद्रहस्यं त्वया पृष्टमनुभूतं च तत्पुनः
माझ्या तिळातिळाच्या रहस्यांना जाणणारा, तीनही लोकांत तुझ्यासारखा कोणी नाही; जे रहस्य तू विचारलेस आणि अनुभवलेस, तेच पुन्हा—
कथ्यते यदि तत्कस्मै शपसे मां तदार्जुन । सनत्कुमार उवाच-। इति प्रसादमासाद्य शपथैर्जातनिर्णयः
जर ते सांगितले, तर कोणाच्या नावाने तू मला शपथ देऊ शकशील, अर्जुना? सनत्कुमार म्हणतो— अशा प्रकारे कृपा मिळवून, शपथांनी ठाम निर्णय झाला.
ययौ हृष्टमनास्तस्मात्स्वधामाद्भुतसंस्मृतिः । इति ते कथितं सर्वं रहो यद्गोचरं मम
तो आनंदी मनाने तिथून आपल्या निवासस्थानी गेला, आणि त्याला अद्भुत आठवणी राहिल्या. माझ्या गुप्त अनुभवात जे काही आले, ते सर्व मी तुला सांगितले.
गोविंदस्य तथा चास्मै कथने शपथस्तव । ईश्वर उवाच-। इति श्रुत्वा वचस्तस्य सिद्धिमौपगविर्गतः
गोविंदालाही, तसेच तुलाही, ही गोष्ट सांगताना शपथ दिली. ईश्वर म्हणतो— त्याची वचने ऐकून सिद्धिमौपग तेथून निघून गेला.
नरनारायणावासं वृंदारण्यमुपाव्रजत् । तत्रास्तेऽद्यापि कृष्णस्य नित्यलीलाविहारवित्
नरनारायणांचे निवासस्थान, म्हणजे वृंदावन, तिकडे तो गेला; तिथे आजही तो श्रीकृष्णाच्या नित्यलीला जाणणारा आहे.
नारदेनापिपृष्टोऽहं नाब्रवं तद्रहस्यकम् । प्राप्तं तथापि तेनेदं प्रकृतित्वमुपेत्यच
नारदाने विचारले असता, मी त्याला ते रहस्य सांगितले नाही; तरीही, ते मिळवून त्याने आपली खरी स्थिती गाठली.
तुभ्यं यत्तु मया प्रोक्तं रहस्यं स्नेहकारणात् । तन्नकस्मैचिदाख्येयं त्वया भद्रे स्वयोनिवत्
मी तुला प्रेमापोटी जे रहस्य सांगितले, ते तू कोणालाही सांगू नकोस, फक्त आपल्या स्वतःच्या संततीला सांग.
इमं श्रीभगवद्भक्तमहिमाध्यायमद्भुतम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स रतिं विंदते हरौ
जो कोणी हा श्रीभगवंताच्या भक्तिमाहात्म्याचा अद्भुत अध्याय वाचेल किंवा ऐकेल, त्याला श्रीहरीमध्ये प्रेम मिळेल.