यद्रहोऽनुभवस्तस्य पार्थेनापि महात्मना । दृष्टं कृतं च यद्यत्तत्प्रसंगात्कथितं मयि
त्या महात्मा पार्थाने तिथे जे गुप्त अनुभव पाहिले किंवा केले, ते सर्व प्रसंगानुसार मी तुला सांगितले आहेत.
तत्तेऽहं कथयाम्येतच्छृणुष्वावहितः परम् । किंत्वेतद्यत्र कुत्रापि न प्रकाश्यं कदाचन
आता मी तुला हे सांगतो, तू फार लक्षपूर्वक ऐक. पण हे कुठेही, कधीही उघड करू नकोस.
अर्जुन उवाच-। शंकराद्यैर्विरिंच्याद्यैरदृष्टमश्रुतं च यत् । सर्वमेतत्कृपांभोधे कृपया कथय प्रभो
अर्जुन म्हणाला — प्रभो, शंकर, ब्रह्मा आणि इतर देवांना जे कधीच पाहायला किंवा ऐकायला मिळाले नाही, असे सर्व काही तुमच्या अमाप कृपेने मला सांगावे.
किं त्वया कथितं पूर्वमाभीर्यस्तव वल्लभाः । तास्ताः कतिविधा देव कति वा संख्यया पुनः
हे देव, पूर्वी तुम्ही ज्या आभीर स्त्रिया तुमच्याजवळ अत्यंत प्रिय आहेत असे सांगितले, त्या एकूण किती आहेत आणि त्यांची नेमकी संख्या किती आहे?
नामानि कति वा तासां का वा कुत्र व्यवस्थिताः । तासां वा कति कर्माणि वयोवेषश्च कः प्रभो
त्यांची नावे किती आणि कोणती आहेत? त्या कुठे राहतात? त्या काय करतात, त्यांचे वय व रूप कसे आहे, हे प्रभो, मला सांगा.
काभिः सार्द्धं क्व वा देव विहरिष्यसि भो रहः । नित्ये नित्यसुखे नित्यविभवे च वने वने
हे देव, तुम्ही कुणासोबत आणि कुठे, नेहमीच, गुप्तपणे, वनोगणात, नित्यसुख व नित्यसमृद्धीत रमण करणार आहात?
तत्स्थानं कीदृशं कुत्र शाश्वतं परमं महत् । कृपा चेत्तादृशी तन्मे सर्वं वक्तुमिहार्हसि
ते स्थान कसे आहे, कुठे आहे, ते शाश्वत आणि श्रेष्ठ कसे आहे? जर तुमची अशी कृपा असेल तर, कृपया हे सर्व मला येथे सांगावे.
यदपृष्टं मयाप्येवमज्ञातं यद्रहस्तव । आर्तार्तिघ्न महाभाग सर्वं तत्कथयिष्यसि
मी जे विचारले नाही, जे अजूनही मला माहीत नाही किंवा गुप्त आहे, हे महाभाग, दुःख दूर करणाऱ्या प्रभो, तेही सर्व कृपया मला सांगा.
श्रीभगवानुवाच-। तत्स्थानं वल्लभास्ता मे विहारस्तादृशो मम । अपि प्राणसमानानां सत्यं पुंसामगोचरः
श्रीभगवान म्हणाले — ते स्थान, त्या माझ्या प्रिय, आणि माझे असे रमण, हे अगदी जीवासारखे प्रिय असणाऱ्यांनाही प्रत्यक्ष अनुभवता येत नाही, हे खरे सांगतो.
कथिते दृष्टुमुत्कंठा तव वत्स भविष्यति । ब्रह्मादीनामदृश्यं यत्किं तदन्य जनस्य वै
हे वत्सा, मी ते सांगितले तर तुला ते पाहण्याची तीव्र इच्छा निर्माण होईल; ते ब्रह्मादिकांनाही दिसत नाही, तर इतर लोकांना तर नाहीच.
तस्माद्विरम वत्सैतत्किं नु तेन विना तव । एवं भगवतस्तस्य श्रुत्वा वाक्यं सुदारुणम्
म्हणून, वत्सा, हे विचारणे सोड. त्याशिवाय तुझे काय होईल? असे भगवंताचे कठोर शब्द ऐकून—
दीनः पादांबुजद्वंद्वे दंडवत्पतितोऽर्जुनः । ततो विहस्य भगवान्दोर्भ्यामुत्थाप्य तं विभुः
अर्जुन खिन्न होऊन, दंडवत घालून, भगवंतांच्या कमलासारख्या पायांवर पडला. तेव्हा भगवंत हसत, आपल्या हातांनी त्याला उचलून उभे केले.
उवाच परमप्रेम्णा भक्ताय भक्तवत्सलः । तत्किं तत्कथनेनात्र द्रष्टव्यं चेत्त्वया हि यत्
भक्तवत्सल प्रभूने अत्यंत प्रेमाने आपल्या भक्ताला सांगितले — 'हे सर्व येथे सांगण्याचे कारण काय, जेव्हा तुला ते प्रत्यक्ष पाहायला मिळणार आहे?'
यस्यां सर्वं समुत्पन्नं यस्यामद्यापि तिष्ठति । लयमेष्यति तां देवीं श्रीमत्त्रिपुरसुंदरीम्
जिच्यातून सर्व काही उत्पन्न होते, जिच्यात आजही सर्व काही आहे आणि जिच्यात सर्व काही विलीन होईल, त्या श्रीमद् त्रिपुरसुंदरीचे अत्यंत भक्तीने पूजन कर.
आराध्य परया भक्त्या तस्यै स्वं च निवेदय । तां विनैतत्पदं दातुं न शक्नोमि कदाचन
तिच्या चरणी स्वतःला समर्पित कर. तिच्याशिवाय मी ते परमपद तुला कधीच देऊ शकत नाही.
श्रुत्वैतद्भगवद्वाक्यं पार्थो हर्षाकुलेक्षणः । श्रीमत्यास्त्रिपुरादेव्या ययौ श्रीपादुकातलम्
हे भगवंतांचे वचन ऐकून, पार्थाच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू दाटले आणि तो श्रीमंत त्रिपुरा देवीच्या पवित्र पादुकांजवळ गेला.
तत्र गत्वा ददर्शैनां श्रीचिंतामणिवेदिकाम् । नानारत्नैर्विरचितैः सोपानैरतिशोभिताम्
तेथे जाऊन त्याने तिला चिंतामणीच्या वेदिकेवर पाहिले, जी विविध रत्नांनी बनवलेल्या पायऱ्यांनी अत्यंत सुंदर दिसत होती.
तत्र कल्पतरुं नाना पुष्पैः फलभवैर्नतम् । सर्वर्त्तुकोमलदलैः स्नवन्माध्वीकशीकरैः
तेथे कल्पवृक्ष उभा होता, जो अनेक फुले व फळांनी वाकला होता, त्याची पाने नेहमीच कोमल होती आणि मधाच्या शिंपल्यांनी ओथंबलेली होती.
वर्षद्भिर्वायुनालोलैः पल्लवैरुज्ज्वलीकृतम् । शुकैश्च कोकिलगणैः सारिकाभिः कपोतकैः
पवनाने हलणाऱ्या आणि पावसासारख्या पडणाऱ्या ताज्या पालव्यांनी तो उजळून गेला होता, आणि पोपट, कोकिळांचे थवे, शारिका व कपोतांनी तो शोभून दिसत होता.
लीलाचकोरकै रम्यैः पक्षिभिश्च निनादितम् । यत्र गुंजद्भृंगराज कोलाहलसमाकुलम्
तेथे रम्य लीलाचकोर आणि इतर पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने आसमंत निनादत होता, आणि गुंजन करणाऱ्या भृंगराजांच्या गोंगाटाने सगळीकडे गजबजले होते.
मणिभिर्भास्वरैरुद्यद्दावानल मनोहरम् । श्रीरत्नमंदिरं दिव्यं तले तस्य महाद्भुतम्
त्या दिव्य रत्नमंदिरात, जमिनीवर तेजस्वी रत्नांनी जणू काही प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे झळाळत होते, आणि ते मंदिर फारच सुंदर व अद्भुत दिसत होते.
रत्नसिंहासनं तत्र महाहैमाभिमोहनम् । तत्र बालार्कसंकाशां नानालंकारभूषिताम्
त्या ठिकाणी एक रत्नांचा सिंहासन होते, ते सोन्याचे व मोहक होते; त्यावर अनेक अलंकारांनी सजलेली, उगवत्या सूर्यासारखी तेजस्वी एक व्यक्ती विराजमान होती.
नवयौवनसंपन्नां सृणिपाशधनुः शरैः । राजच्चतुर्भुजलतां सुप्रसन्नां मनोहराम्
ती नवयौवनाने भरलेली, हातात फास, धनुष्य आणि बाण घेऊन, राजेश्वरी चार हातांची लता, प्रसन्न व मन मोहून टाकणारी होती.
ब्रह्मविष्णुमहेशादि किरीटमणिरश्मिभिः । विराजितपदांभोजामणिमादिभिरावृताम्
तिचे कमलासारखे पाय रत्नांनी व इतर मौल्यवान दागिन्यांनी वेढलेले होते, आणि ब्रह्मा, विष्णु, महेश यांच्या मुकुटातील रत्नांसारखी तेजस्वी मुकुटे तिच्या अंगावर शोभत होती.
प्रसन्नवदनां देवीं वरदां भक्तवत्सलाम् । अर्जुनोऽहमिति ज्ञातः प्रणम्य च पुनःपुनः
ती देवी प्रसन्न मुखवर्णाची, वर देणारी आणि भक्तांवर प्रेम करणारी होती; मी तिला अर्जुन आहे हे ओळखले आणि पुन्हा पुन्हा वंदन केले.
विहितांजलिरेकांते स्थितो भक्तिभरान्वितः । सा तस्योपासितं ज्ञात्वा प्रसादं च कृपानिधिः
मी एकांतात उभा राहून, हात जोडून, भक्तिभावाने भरून तिची उपासना केली; ती करुणेची खाण असल्याने, माझी भक्ती ओळखून तिने मला कृपा केली.
उवाच कृपया देवी तस्य स्मरणविह्वला । भगवत्युवाच-। किं वा दानं त्वया वत्स कृतं पात्राय दुर्लभम्
ती देवी स्मरणाने व्याकुळ होऊन, दयाळूपणे म्हणाली: 'माझ्या बाळा, तू कोणते दुर्मिळ दान योग्य पात्राला दिले आहेस?'
इष्टं यज्ञेन केनात्र तपो वा किमनुष्ठितम् । भगवत्यमला भक्तिः का वा प्राक्समुपार्ज्जिता
'इथे तू कोणता यज्ञ केला, किंवा कोणते तप केले? पूर्वी तू कोणती निर्मळ भक्ती मिळवली होतीस, हे सांग.'
किं वास्मिन्दुर्लभं लोके किं वा कर्म शुभं महत् । प्रसादस्त्वयि येनायं प्रपन्ने च मुदा किल
'या जगात काय दुर्मिळ आहे, किंवा कोणते मोठे पुण्यकर्म केलेस, ज्यामुळे तुला ही कृपा मिळाली आणि तू आनंदाने इथे आला?'
गूढातिगूढश्चानन्य लभ्यो भगवता कृतः । नैतादृङ्मर्त्यलोकानां न च भूतलवासिनाम्
'ही कृपा फारच गुप्त आणि दुर्मिळ आहे, ती भगवंताने तुला दिली आहे; ती मर्त्य लोकांना किंवा पृथ्वीवर राहणाऱ्यांना मिळत नाही.'