वर्द्धयंतीं तयोः कामं चुंबनाश्लेषणादिभिः । दृष्ट्वा चित्रध्वजः कृष्णं तादृग्वेषविलासिनम्
त्या दोघींच्या प्रेमात वाढ करणाऱ्या चुंबन, आलिंगन यांसारख्या लीला होत होत्या; चित्रध्वजाने असा कृष्ण त्याच्या अद्भुत वेषात पाहिला.
अवनम्य शिरस्तस्मै पुरो लज्जितमानसः । अथोवाच हरिर्दक्षपार्श्वगां प्रेयसीं हसन्
तो लाजून, मनात संकोच घेऊन, त्याला वाकून वंदन करतो; तेव्हा हरी हसत आपल्या उजवीकडील प्रेयसीला म्हणाला.
सलज्जं परमं चैनं स्वशरीरासनागतम् । निर्मायात्मसमं दिव्यं युवतीरूपमद्भुतम्
हा लाजलेला आणि श्रेष्ठ बालक स्वतःच्या आसनावर आला आहे; तू आपल्या सारखी एक अद्भुत, दिव्य युवतीची मूर्ती निर्माण कर.
चिंतयस्व शरीरेण ह्यभेदं मृगलोचने । अथो त्वदंगतेजोभिः स्पृष्टस्त्वद्रूपमाप्स्यति
मृगनयनी, तू आपल्या देहात एकरूपता मनाशी आण; मग तुझ्या तेजाने स्पर्शल्यावर, तो तुझ्यासारखे रूप प्राप्त करील.
ततः सा पद्मपत्राक्षी गत्वा चित्रध्वजांतिकम् । निजांगकैस्तदंगानामभेदं ध्यायती स्थिता
मग ती कमळासारख्या डोळ्यांची सुंदर स्त्री चित्रध्वजाजवळ गेली आणि आपल्या अंगांचे त्याच्या अंगांशी एकरूपपण मनात ठेवून तिथे उभी राहिली.
अथास्यास्त्वंगतेजांसि तदंगं पर्यपूरयन् । स्तनयोर्ज्योतिषा जातौ पीनौ चारुपयोधरौ
त्या क्षणी तिच्या तेजाने त्याचे सर्व अंग उजळून गेले; आणि त्या प्रकाशातून दोन सुंदर, भरदार स्तन प्रकट झाले.
नितंबज्योतिषा जातं श्रोणिबिंबं मनोहरम् । कुंतलज्योतिषा केशपाशोऽभूत्करयोः करौ
तिच्या कंबरेच्या तेजातून मोहक नितंब निर्माण झाले; केसांच्या तेजातून सुंदर केसांची रांग आली आणि हातांच्या तेजातून हात साकारले.
सर्वमेवं सुसंपन्नं भूषावासः स्रगादिकम् । कलासु कुशला जाता सौरभेनांतरात्मनि
सर्व काही अगदी पूर्ण झाले—आभूषणे, वस्त्रे, फुले आणि इतर सर्व; ती कलांमध्ये निपुण झाली आणि तिच्या अंतरात्म्यात सुगंध दरवळू लागला.
दीपाद्दीपमिवालोक्य सुभगां भुवि कन्यकाम् । चित्रध्वजां त्रपाभंगि स्मितशोभां मनोहराम्
दिव्यातून दिवा उजळावा तशी ती सुंदर कन्या पृथ्वीवर चमकत होती; चित्रध्वजाने तिच्याकडे पाहिले, तिच्या लाजेचा अडसर दूर झाला आणि तिच्या मोहक हास्याने तो मंत्रमुग्ध झाला.
प्रेम्णा गृहीत्वा करयोः सा तामपहरन्मुदा । गोविंदवामपार्श्वस्थां प्रेयसीं परिरभ्य च
प्रेमाने तिने तिचे हात धरले आणि आनंदाने तिला सोबत नेले; गोविंदाच्या डाव्या बाजूला उभ्या असलेल्या आपल्या प्रियेला तिने मिठी मारली.
उवाच तव दासीयं नाम चास्याश्चकार य । सेवां चास्यै वद प्रीत्या यथाभिरुचितां प्रियाम्
ती म्हणाली, 'मी तुझी दासी आहे,' आणि तिला ते नाव दिले; आपल्या प्रियेला जशी सेवा आवडेल तशी प्रेमाने सेवा कर, असे तिने सांगितले.
अथ चित्रकलेत्येतन्नाम चात्ममतेन सा । चकार चाह सेवार्थं धृत्वा चापि विपंचिकाम्
मग तिने स्वतःच्या इच्छेने 'चित्रकला' हे नाव घेतले आणि वीणा हातात धरून सेवा करण्याचा निर्धार व्यक्त केला.
सदा त्वं निकटे तिष्ठ गायस्व विविधैः स्वरैः । गुणात्मन्प्राणनाथस्य तवायं विहितो विधिः
तू नेहमी जवळ राहा, विविध सुरांत गाणे गा; तुझ्या प्राणनाथासाठी हाच तुझा ठरलेला धर्म आहे, हे सद्गुणी.
अथ चित्रकला त्वाज्ञां गृहीत्वानम्य माधवम् । तत्प्रेयस्याश्च चरणं गृहीत्वा पादयो रजः
मग चित्रकलेने तुझी आज्ञा मान्य केली, माधवाला वंदन केले आणि त्याच्या प्रियेच्या पायांवरील धूळ उचलून आपल्या पायांवर लावली.
जगौ सुमधुरं गीतं तयोरानंदकारणम् । अथ प्रीत्योपगूढा सा कृष्णेनानंदमूर्तिना
तिने अतिशय मधुर गाणे गायले, ज्यामुळे दोघांनाही आनंद झाला; नंतर कृष्णाने, आनंदमूर्तीने, तिला प्रेमाने मिठीत घेतले.
यावत्सुखांबुधौ पूर्णा तावदेवाप्यबुध्यत । चित्रध्वजो महाप्रेमविह्वलः स्मरतत्परः
ती ज्या काळात सुखाच्या सागरात बुडाली होती, त्या काळात चित्रध्वजही मोठ्या प्रेमाने भारावून जाऊन त्याच्या आठवणीत मग्न राहिला.
तमेव परमानंदं मुक्तकंठो रुरोद ह । तदारभ्य रुदन्नेव मुक्त्वा हरिविचारकम्
तो अत्यंत आनंदात मुक्तपणे रडू लागला; त्या क्षणापासून त्याने सर्व सांसारिक विचार सोडून सतत अश्रू ढाळले.
आभाषितोऽपि पित्राद्यैर्नैवावोचद्वचः क्वचित् । मासमात्रं गृहे स्थित्वा निशीथे कृष्णसंश्रयः
वडील आणि इतरांनी बोलावले तरीही त्याने एकही शब्द उच्चारला नाही; महिनाभर घरी राहून, रात्री कृष्णाच्या आश्रयाला गेला.
निर्गत्यारण्यमचरत्तपो वै मुनिदुष्करम् । कल्पांते देहमुत्सृज्य तपसैव महामुनिः
तो घराबाहेर पडून जंगलात गेला आणि कठीण तपस्या करू लागला; युगाच्या शेवटी, तपस्येनेच त्याने देहत्याग केला आणि मोठा ऋषी झाला.
वीरगुप्ताभिधानस्य गोपस्य दुहिता शुभा । जाता चित्रकलेत्येव यस्याः स्कंधे मनोहरा
वीरगुप्त नावाच्या गवळ्याची शुभ्र कन्या चित्रकला म्हणून जन्माला आली, तिच्या खांद्यावर मनमोहक वीणा होती.
विपंची दृश्यते नित्यं सप्तस्वरविभूषिता । उपतिष्ठति वै वामे रत्नभृंगारमद्भुतम्
सात सूरांनी सजलेली वीणा नेहमी तिच्याजवळ दिसते; ती डाव्या बाजूला उभी राहते आणि रत्नांनी मढवलेला मधमाशीच्या आकाराचा अलंकार धरते.
दधाना दक्षिणे हस्ते सा वै रत्नपतद्ग्रहम् । अयमासीत्पुरा सर्वं तापसैरभिवंदितः
उजव्या हातात रत्नजडित कमळ धरून ती पूर्वी सर्व तपस्व्यांकडून सन्मानित झाली होती.
मुनिः पुण्यश्रवा नाम काश्यपः सर्वधर्मवित् । पिता तस्याभवच्छैवः शतरुद्रीयमन्वहम्
पुण्यश्रवा नावाचा एक ऋषी होता, जो सर्व धर्म जाणणारा आणि कश्यप कुळातील होता. त्याचे वडील शैव होते, जे दररोज शतरुद्रियाचे पठण करीत.
प्रस्तुवन्देवदेवेशं विश्वेशं भक्तवत्सलम् । प्रसन्नो भगवांस्तस्य पार्वत्या सह शंकरः
तो देवांचा देव, विश्वाचा स्वामी, भक्तांवर प्रेम करणारा या प्रभूचे स्तुती करत असताना, पार्वतीसह भगवान शंकर त्याच्यावर प्रसन्न झाले.
चतुर्दश्यामर्द्धरात्रेः प्रत्यक्षः प्रददौ वरम् । त्वत्पुत्रो भविता कृष्णे भक्तिमान्बाल एव हि
चतुर्दशीच्या रात्री, मध्यरात्री, शंकर प्रत्यक्ष प्रकट झाले आणि म्हणाले, 'कृष्णा, तुझा मुलगा लहानपणापासून भक्तीमय असेल.'
उपनीयाष्टमे वर्षे तस्मै सिद्धमनुस्त्वयम् । उपदिशैकविंशत्या यो मया ते निगद्यते
त्याच्या आठव्या वर्षी उपनयन करून, मी तुला सांगतो तो एकवीस अक्षरी सिद्ध मंत्र त्याला शिकव.
गोपालविद्यानामायं मंत्रो वाक्सिद्धिदायकः । एतत्साधकजिह्वाग्रे लीलाचरितमद्भुतम्
हा गोपालविद्या नावाचा मंत्र आहे, जो वाणी आणि सिद्धी देणारा आहे. जो साधक या मंत्राचा जप करतो, त्याच्या जिभेवर अद्भुत लीलाचरित्र प्रकट होते.
अनंतमूर्तिरायाति स्वयमेव वरप्रदः । काममाया रमाकंठ सेंद्रा दामोदरोज्ज्वलाः
अनंत रूप असलेला तो स्वतः इच्छेप्रमाणे वर देतो—काम, माया, रमेचा प्रिय, देवांचा इंद्र आणि तेजस्वी दामोदर असे रूप प्रकट होतात.
मध्ये दशाक्षरीं प्रोच्य पुनस्ता एव निर्दिशेत् । दशाक्षरोक्तऋष्यादिध्यानं चास्य ब्रवीम्यहम्
मध्यभागी दहा अक्षरी मंत्र म्हणावा, पुन्हा तेच उच्चारावे. त्या दहा अक्षरी मंत्रात सांगितलेल्या ऋषी वगैरे ध्यान मी आता सांगतो.
पूर्णामृतनिधेर्मध्ये द्वीपं ज्योतिर्मयं स्मरेत् । कालिंद्या वेष्टितं तत्र ध्यायेद्वृंदावने वने
पूर्ण अमृताच्या समुद्राच्या मध्यभागी एक तेजस्वी द्वीप आहे, जो कालिंदीने वेढलेला आहे; तिथे वृंदावनाच्या वनात ध्यान करावे.