तस्य कृष्णप्रसादेन पुत्रोऽभून्मधुराकृतिः । चित्रध्वज इति ख्यातः कौमारावधि वैष्णवः
त्याला कृष्णाच्या कृपेने मधुर रूपाचा मुलगा झाला, ज्याचे नाव चित्रध्वज होते आणि तो लहानपणापासून विष्णूभक्त होता.
स राजा सुसुतं सौम्यं सुस्थिरं द्वादशाब्दिकम् । आदेशयद्द्विजान्मंत्रं परमष्टादशाक्षरम्
त्या राजाने आपल्या बाराव्या वर्षी असलेल्या, शांत आणि स्थिर मुलाला द्विजांचा परम अठरा अक्षरी मंत्र शिकवला.
अभिषिच्यमानः स शिशुर्मंत्रामृतमयैर्जलैः । तत्क्षणे भूपतिं प्रेम्णा नत्वोदश्रुप्रकल्पितः
मंत्ररूपी अमृतमिश्रित पाण्याने अभिषेक होत असताना, त्या मुलाने प्रेमाने राजाला वंदन केले आणि डोळ्यांतून अश्रू आले.
तस्मिन्दिने स वै बालः शुचिवस्त्रधरः शुचिः । हारनूपुरसूत्राद्यैर्ग्रैवेयांगदकंकणैः
त्या दिवशी तो मुलगा स्वच्छ वस्त्र घालून, हार, पैंजण, दोरे, गळ्यातील माळा, कडे आणि बाजूबंद अशा अलंकारांनी सजला होता.
विभूषितो हरेर्भक्तिमुपस्पृश्यामलाशयः । विष्णोरायतनं गत्वा स्थित्वैकाकी व्यचिंतयत्
अशा प्रकारे सजून, निर्मळ मनाने त्याने हरीची भक्ती मनाशी धरली आणि विष्णूच्या मंदिरात जाऊन एकटा उभा राहून विचार करू लागला.
कथं भजामि तं भक्तं मोहनं गोपयोषिताम् । विक्रीडंतं सदा ताभिः कालिंदीपुलिने वने
मी त्या प्रिय कृष्णाची कशी उपासना करू, जो गोपिकांना मोहून टाकतो आणि नेहमी त्यांच्यासोबत यमुनेच्या काठी, वनात खेळतो?
इत्थमत्याकुलमतिश्चिंतयन्नेव बालकः । अथापपरमां विद्यां स्वप्नं च समवाप्यत
अशा विचारात त्याचे मन अस्वस्थ झाले आणि मग त्या मुलाला श्रेष्ठ विद्या आणि एक अद्भुत स्वप्न लाभले.
आसीत्कृष्णप्रतिकृतिः पुरतस्तस्य शोभना । शिलामयी स्वर्णपीठे सर्वलक्षणलक्षिता
त्याच्या समोर सुंदर कृष्णमूर्ती प्रकट झाली, जी दगडाची असून सुवर्णासनावर विराजमान होती आणि सर्व शुभ चिन्हांनी युक्त होती.
साभूदिंदीवरश्यामा स्निग्धलावण्यशालिनी । त्रिभंगललिताकार शिखंडी पिच्छभूषणा
ती निळ्या कमळासारखी काळी, मृदू सौंदर्याने उजळलेली, त्रिभंगाच्या मोहक मुद्रेत, शिरावर मोरपीसांची शोभा घेऊन उभी होती.
कूजयंती मुदा वेणुं कांचनीमधरेऽर्पिताम् । दक्षसव्यगताभ्यां च सुंदरीभ्यां निषेविताम्
तिने आनंदाने सोन्याची बासरी ओठांवर धरून वाजवली आणि तिच्या उजवीकडे व डावीकडे दोन सुंदर सखी उभ्या होत्या.
वर्द्धयंतीं तयोः कामं चुंबनाश्लेषणादिभिः । दृष्ट्वा चित्रध्वजः कृष्णं तादृग्वेषविलासिनम्
त्या दोघींच्या प्रेमात वाढ करणाऱ्या चुंबन, आलिंगन यांसारख्या लीला होत होत्या; चित्रध्वजाने असा कृष्ण त्याच्या अद्भुत वेषात पाहिला.
अवनम्य शिरस्तस्मै पुरो लज्जितमानसः । अथोवाच हरिर्दक्षपार्श्वगां प्रेयसीं हसन्
तो लाजून, मनात संकोच घेऊन, त्याला वाकून वंदन करतो; तेव्हा हरी हसत आपल्या उजवीकडील प्रेयसीला म्हणाला.
सलज्जं परमं चैनं स्वशरीरासनागतम् । निर्मायात्मसमं दिव्यं युवतीरूपमद्भुतम्
हा लाजलेला आणि श्रेष्ठ बालक स्वतःच्या आसनावर आला आहे; तू आपल्या सारखी एक अद्भुत, दिव्य युवतीची मूर्ती निर्माण कर.
चिंतयस्व शरीरेण ह्यभेदं मृगलोचने । अथो त्वदंगतेजोभिः स्पृष्टस्त्वद्रूपमाप्स्यति
मृगनयनी, तू आपल्या देहात एकरूपता मनाशी आण; मग तुझ्या तेजाने स्पर्शल्यावर, तो तुझ्यासारखे रूप प्राप्त करील.
ततः सा पद्मपत्राक्षी गत्वा चित्रध्वजांतिकम् । निजांगकैस्तदंगानामभेदं ध्यायती स्थिता
मग ती कमळासारख्या डोळ्यांची सुंदर स्त्री चित्रध्वजाजवळ गेली आणि आपल्या अंगांचे त्याच्या अंगांशी एकरूपपण मनात ठेवून तिथे उभी राहिली.
अथास्यास्त्वंगतेजांसि तदंगं पर्यपूरयन् । स्तनयोर्ज्योतिषा जातौ पीनौ चारुपयोधरौ
त्या क्षणी तिच्या तेजाने त्याचे सर्व अंग उजळून गेले; आणि त्या प्रकाशातून दोन सुंदर, भरदार स्तन प्रकट झाले.
नितंबज्योतिषा जातं श्रोणिबिंबं मनोहरम् । कुंतलज्योतिषा केशपाशोऽभूत्करयोः करौ
तिच्या कंबरेच्या तेजातून मोहक नितंब निर्माण झाले; केसांच्या तेजातून सुंदर केसांची रांग आली आणि हातांच्या तेजातून हात साकारले.
सर्वमेवं सुसंपन्नं भूषावासः स्रगादिकम् । कलासु कुशला जाता सौरभेनांतरात्मनि
सर्व काही अगदी पूर्ण झाले—आभूषणे, वस्त्रे, फुले आणि इतर सर्व; ती कलांमध्ये निपुण झाली आणि तिच्या अंतरात्म्यात सुगंध दरवळू लागला.
दीपाद्दीपमिवालोक्य सुभगां भुवि कन्यकाम् । चित्रध्वजां त्रपाभंगि स्मितशोभां मनोहराम्
दिव्यातून दिवा उजळावा तशी ती सुंदर कन्या पृथ्वीवर चमकत होती; चित्रध्वजाने तिच्याकडे पाहिले, तिच्या लाजेचा अडसर दूर झाला आणि तिच्या मोहक हास्याने तो मंत्रमुग्ध झाला.
प्रेम्णा गृहीत्वा करयोः सा तामपहरन्मुदा । गोविंदवामपार्श्वस्थां प्रेयसीं परिरभ्य च
प्रेमाने तिने तिचे हात धरले आणि आनंदाने तिला सोबत नेले; गोविंदाच्या डाव्या बाजूला उभ्या असलेल्या आपल्या प्रियेला तिने मिठी मारली.
उवाच तव दासीयं नाम चास्याश्चकार य । सेवां चास्यै वद प्रीत्या यथाभिरुचितां प्रियाम्
ती म्हणाली, 'मी तुझी दासी आहे,' आणि तिला ते नाव दिले; आपल्या प्रियेला जशी सेवा आवडेल तशी प्रेमाने सेवा कर, असे तिने सांगितले.
अथ चित्रकलेत्येतन्नाम चात्ममतेन सा । चकार चाह सेवार्थं धृत्वा चापि विपंचिकाम्
मग तिने स्वतःच्या इच्छेने 'चित्रकला' हे नाव घेतले आणि वीणा हातात धरून सेवा करण्याचा निर्धार व्यक्त केला.
सदा त्वं निकटे तिष्ठ गायस्व विविधैः स्वरैः । गुणात्मन्प्राणनाथस्य तवायं विहितो विधिः
तू नेहमी जवळ राहा, विविध सुरांत गाणे गा; तुझ्या प्राणनाथासाठी हाच तुझा ठरलेला धर्म आहे, हे सद्गुणी.
अथ चित्रकला त्वाज्ञां गृहीत्वानम्य माधवम् । तत्प्रेयस्याश्च चरणं गृहीत्वा पादयो रजः
मग चित्रकलेने तुझी आज्ञा मान्य केली, माधवाला वंदन केले आणि त्याच्या प्रियेच्या पायांवरील धूळ उचलून आपल्या पायांवर लावली.
जगौ सुमधुरं गीतं तयोरानंदकारणम् । अथ प्रीत्योपगूढा सा कृष्णेनानंदमूर्तिना
तिने अतिशय मधुर गाणे गायले, ज्यामुळे दोघांनाही आनंद झाला; नंतर कृष्णाने, आनंदमूर्तीने, तिला प्रेमाने मिठीत घेतले.
यावत्सुखांबुधौ पूर्णा तावदेवाप्यबुध्यत । चित्रध्वजो महाप्रेमविह्वलः स्मरतत्परः
ती ज्या काळात सुखाच्या सागरात बुडाली होती, त्या काळात चित्रध्वजही मोठ्या प्रेमाने भारावून जाऊन त्याच्या आठवणीत मग्न राहिला.
तमेव परमानंदं मुक्तकंठो रुरोद ह । तदारभ्य रुदन्नेव मुक्त्वा हरिविचारकम्
तो अत्यंत आनंदात मुक्तपणे रडू लागला; त्या क्षणापासून त्याने सर्व सांसारिक विचार सोडून सतत अश्रू ढाळले.
आभाषितोऽपि पित्राद्यैर्नैवावोचद्वचः क्वचित् । मासमात्रं गृहे स्थित्वा निशीथे कृष्णसंश्रयः
वडील आणि इतरांनी बोलावले तरीही त्याने एकही शब्द उच्चारला नाही; महिनाभर घरी राहून, रात्री कृष्णाच्या आश्रयाला गेला.
निर्गत्यारण्यमचरत्तपो वै मुनिदुष्करम् । कल्पांते देहमुत्सृज्य तपसैव महामुनिः
तो घराबाहेर पडून जंगलात गेला आणि कठीण तपस्या करू लागला; युगाच्या शेवटी, तपस्येनेच त्याने देहत्याग केला आणि मोठा ऋषी झाला.
वीरगुप्ताभिधानस्य गोपस्य दुहिता शुभा । जाता चित्रकलेत्येव यस्याः स्कंधे मनोहरा
वीरगुप्त नावाच्या गवळ्याची शुभ्र कन्या चित्रकला म्हणून जन्माला आली, तिच्या खांद्यावर मनमोहक वीणा होती.