ऊर्ध्वपादौ तपो घोरं तेपतुस्त्र्यक्षरं मनुम् । ह्रीं हंस इति कृत्वैव जपंतौ यतमानसौ
त्यांनी पाय वर करून कठोर तप केला आणि 'ह्रीं हंस' हा त्रिस्वरातील मंत्र एकाग्रतेने जपला.
ध्यायंतौ गोकुले कृष्णं बालकं दशवार्षिकम् । कंदर्पसमरूपेण तारुण्यललितेन च
ते गोळक्यात कृष्णाचे, दहा वर्षांचा बालक, कामदेवासारखा सुंदर आणि तारुण्याच्या मोहकतेने भरलेला, ध्यान करत होते.
पश्यंतीर्व्रजबिंबोष्ठीर्मोहयंतमनारतम् । तौ कल्पांते तनूं त्यक्त्वा लब्धवंतौ जनिं व्रजे
त्यांनी बिंब फळासारख्या लाल ओठांचा, सतत मन मोहवणारा कृष्ण पाहिला; कल्पाच्या शेवटी, देह सोडून, त्यांना व्रजमध्ये जन्म मिळाला.
सुवीरनाम गोपस्य सुते परमशोभने । ययोर्हस्ते प्रदृश्येते सारिके शुभराविणी
ते सुंदर दोघी, सुवीर नावाच्या गवळ्याच्या कन्या म्हणून जन्माला आल्या; त्यांच्या हातात गोड आवाजाच्या शुभ पोपट दिसले.
जटिलो जंघपूतश्च घृताशी कर्बुरेव च । चत्वारो मुनयो धन्या इहामुत्र च निःस्पृहाः
जटिला, जंघपूत, घृताशी आणि कर्बुर — हे चार धन्य ऋषी, या जगात आणि पुढच्या जन्मातही काहीच इच्छा नसलेले.
केवलेनैकभावेन प्रपन्ना बल्लवीपतिम् । तेपुस्ते सलिले मग्ना जपंतो मनुमेव च
एकचित्ताने त्यांनी गोपिकांच्या नाथाला शरण जाऊन, पाण्यात बुडून, फक्त मंत्राचा जप करत तप केला.
रमात्रयेण पुटितं स्मराद्यं तदशाक्षरम् । दध्युश्च गाढभावेन बल्लवीभिर्वने वने
लक्ष्मीच्या तीन अक्षरांनी युक्त, कामबीज मंत्राचा त्यांनी गाढ भावाने, गोपींसह प्रत्येक वनात ध्यान केला.
भ्रमंतं नृत्यगीताद्यैर्मानयंतं मनोहरम् । चंदनालिप्तसर्वांगं जपापुष्पावतंसकम्
त्यांनी त्याला नाच, गाणे इत्यादींनी आनंद देताना, सर्वांना मोहवणारा, संपूर्ण अंगाला चंदन लावलेला आणि जपाफुलांच्या माळांनी सजलेला पाहिला.
कल्हारमालयावीतं नीलपीतपटावृतम् । कल्पत्रयांते जातास्ते गोकुले शुभलक्षणाः
जाईच्या माळांनी मढवलेला, निळ्या-पिवळ्या वस्त्रांनी वेढलेला, तीन कल्पांच्या शेवटी ते शुभ लक्षणांनी युक्त होऊन गोळक्यात जन्मले.
इमास्ताः पुरतो रम्या उपविष्टा नतभ्रुवः । यासां धर्मकृतान्येव वलयानि प्रकोष्ठके
ही रम्य कन्या, तुमच्या समोर बसलेल्या, वाकलेल्या भुवया असलेल्या, त्यांच्या हातात फक्त स्वतःच्या पुण्याने मिळवलेली बांगडी आहेत.
विचित्राणि च रत्नाद्यैर्दिव्यमुक्ताफलादिभिः । मुनिर्दीर्घतपा नाम व्यासोऽभूत्पूर्वकल्पके
विविध रत्नांनी, दिव्य मोत्यांनी आणि अशा अलंकारांनी सजलेला, दीर्घतप नावाचा ऋषी पूर्वकल्पात व्यास झाला.
तत्पुत्रः शुक इत्येव मुनिः ख्यातो वरः सुधीः । सोऽपि बालो महाप्राज्ञः सदैवानुस्मरन्पदम्
त्याचा मुलगा शुक, प्रसिद्ध आणि अत्यंत बुद्धिमान ऋषी, लहानपणापासूनच तो नेहमी परमतत्त्वाचे स्मरण करणारा.
विहाय पितृमात्रादि कृष्णं ध्यात्वा वनं गतः । स तत्र मानसैर्दिव्यैरुपचारैरहर्निशम्
वडील, आई आणि सर्व काही सोडून, कृष्णाचे ध्यान करत तो वनात गेला; तिथे दिवसभर आणि रात्रभर मनानेच दिव्य सेवा केली.
अनाहारोऽर्चयद्विष्णुं गोपरूपिणमीश्वरम् । रमया पुटितं मंत्रं जपन्नष्टादशाक्षरम्
उपवास करून, त्याने गवळ्याच्या रूपातील विष्णूचे पूजन केले, लक्ष्मीने सिद्ध केलेला अठरा अक्षरी मंत्र जपत.
दध्यौ परमभावेन हरिं हैमतरोरधः । हैममंडपिकायां च हेमसिंहासनोपरि
त्याने अत्यंत भक्तीने हरिचे ध्यान केले, सोन्याच्या झाडाखाली, सोन्याच्या मंडपात, सोन्याच्या सिंहासनावर बसलेला.
आसीनं हेमहस्ताग्रैर्दधानं हेमवंशिकाम् । दक्षिणेन भ्रामयंतं पाणिना हेमपंकजम्
त्याने त्याला सोन्याच्या बोटांनी सोन्याची बासरी धरलेला, उजव्या हातात सोन्याचे कमळ फिरवत बसलेला पाहिला.
हेमवर्णेष्टप्रियया परिकॢप्तांगचित्रकम् । हसंतमतिहर्षेण पश्यंतं निजमाश्रमम्
त्याचे अंग सोन्याच्या रंगाच्या प्रियेसाठी प्रिय असलेल्या दागिन्यांनी सजलेले, सुंदर अलंकारांनी मढवलेले, मोठ्या आनंदाने हसताना आणि स्वतःच्या आश्रमाकडे पाहताना दिसले.
हर्षाश्रुपूर्णः पुलकाचितांगः प्रसीदनाथेति वदन्नथोच्चैः । दंडप्रणामाय पपात भूमौ संवेपमानस्त्रिजगद्विधातुः
आनंदाश्रूंनी डोळे भरलेले, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले, 'प्रसन्न प्रभो!' असे मोठ्याने म्हणत, तो तीनही जगांचा सृष्टीकर्ता समोर नतमस्तक होऊन थरथरत जमिनीवर पडला.
तं भक्तिकामं पतितं धरण्यामायासितोस्मीति वदंतमुच्चैः । दंडप्रणामस्य भुजौ गृहीत्वा पस्पर्श हर्षोपचितेक्षणेन
त्याला भक्तीची इच्छा असलेला आणि थकून पृथ्वीवर पडलेला पाहून, तो मोठ्याने 'मी खूप थकलो आहे' असे म्हणू लागला. त्यावेळी त्याने नम्रतेने वाकलेल्या त्याच्या हातांना धरले आणि आनंदाने डोळ्यांनी त्याला स्पर्श केला.
उवाच च प्रियारूपं लब्धवंतं शुकं हरिः । त्वं मे प्रियतमा भद्रे सदा तिष्ठ ममांतिके
हरिणे त्या प्रिय आणि सुंदर शुकाशी, जो त्याच्या सान्निध्यात आला होता, असे सांगितले: 'हे भद्रे, तू मला सर्वांत प्रिय आहेस; नेहमी माझ्या जवळ राहा.'
मद्रूपं चिंतयंती च प्रेमास्पदमुपागता । द्वे च मुख्यतमे गोप्यौ समानवयसी शुभे
माझ्या स्वरूपाचा विचार करत आणि प्रेमाचे स्थान म्हणून आलेल्या, दोन मुख्य गोपी होत्या, दोघीही समवयस्क, हे शुभे.
एकव्रते एकनिष्ठे एकनक्षत्रनामनी । तप्तजांबूनदप्रख्या तत्रैवान्या तडित्प्रभा
एकाच व्रताची, एकाच निष्ठेची, आणि एकाच नक्षत्र नावाची, त्यातील एक तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी होती, आणि दुसरी विजेसारखी चमकणारी होती.
एकानिद्रा यमाणाक्षी परा सौम्यायतेक्षणा । सोऽर्चयत्परया भक्त्या ते हरेः सव्यदक्षिणे
एक नेहमी जागी, यमासारख्या डोळ्यांची, दुसरी मृदू आणि मोठ्या डोळ्यांची; त्या दोघीही हरिची अत्यंत भक्तीने पूजा करत, त्याच्या उजव्या आणि डाव्या बाजूला उभ्या होत्या.
स कल्पांते तनुं त्यक्त्वा गोकुलेऽभून्महात्मनः । उपनंदस्य दुहिता नीलोत्पलदलच्छविः
कल्पाच्या शेवटी, तिने आपले शरीर सोडून, ती गोळीत उपनंदाची कन्या म्हणून जन्माला आली, तिचा वर्ण निळ्या कमळाच्या पाकळ्यांसारखा होता.
सेयं श्रीकृष्णवनिता पीतशाटीपरिच्छदा । रक्तचोलिकया पूर्णा शातकुंभघटस्तनी
तीच श्रीकृष्णाची पत्नी, पिवळ्या वस्त्रांनी सजलेली, लाल ओढणीने झाकलेली, आणि तिची उरोज सोन्याच्या कलशासारखी भरलेली.
दधाना रक्तसिंदूरं सर्वांगस्यावगुंठनम् । स्वर्णकुंडलविभ्राजद्गंडदेशां सुशोभनाम्
तिने लाल सिंदूर लावून संपूर्ण अंग झाकले आहे, तिच्या गालांवर सोन्याच्या कुंडलांनी शोभा येते.
स्वर्णपंकजमालाढ्या कुंकुमालिप्तसुस्तनी । यस्या हस्ते चर्वणीयं दृश्यते हरिणार्पितम्
ती सोन्याच्या कमळांच्या माळांनी सजलेली, तिच्या उरोजांवर कुंकू लावलेले आहे; तिच्या हातात हरिने दिलेले चघळण्यासारखे काहीतरी दिसते.
वेणुवाद्यातिनिपुणा केशवस्य निषेवणी । कृष्णेन परितुष्टेन कदाचिद्गीतकर्मणि
ती वेणू वाजवण्यात अत्यंत कुशल असून, केशवाची सेवा करते; कधी कधी कृष्ण प्रसन्न असताना ती गाण्यात सहभागी होते.
विन्यस्ता कंबुकंठेऽस्या भाति गुंजावलि शुभा । परोक्षेपि च कृष्णस्य कांतिभिश्च स्मरार्दिता
तिच्या शंखासारख्या गळ्यावर सुंदर गुंजांच्या माळा झळकत आहेत; कृष्ण समोर नसतानाही, त्याच्या तेजासाठी ती प्रेमाने व्याकुळ होते.
सखीभिर्वादयंतीभिर्गायंती सुस्वरं परम् । नर्त्तयेत्प्रियवेषेण वेषयित्वा वधूमिमाम्
तिच्या सख्या वाद्ये वाजवत आणि गोड स्वरात गात असताना, ती प्रिय वेशात नाचते आणि या वधूला सजवते.