अस्याः स्तनपरिष्वंगे हारैः सर्वैर्विहन्यते । वक्षःस्थलात्प्रच्यवद्भिश्चित्रगंधादिसौरभैः
तिच्या मिठीत, तिच्या गळ्यातील हारांनी तिच्या उराशी स्पर्श होत होता. तिच्या छातीवरून चित्रगंधा वगैरे अद्भुत सुगंध दरवळत होते.
अपरे मुनिवर्यास्तु सततं पूतमानसाः । वायुभक्षास्तपस्तेपुर्जपंतः परमं मनुम्
इतर श्रेष्ठ ऋषी, नेहमीच पवित्र मनाचे, वायूवर उपवास करत, कठोर तप करत आणि परम मंत्राचा जप करत होते.
स्मरः कृष्णाय कामार्ति कलादिवृत्तिशालिने । आग्नेयीसहितं कृत्वा मंत्रं पंचदशाक्षरम्
कृष्णाच्या प्रेमाने व्याकुळ होऊन, कलांच्या कलेत निपुण, त्यांनी अग्नीच्या सहवासात पंधरा अक्षरी मंत्राचा जप केला.
दध्युर्मुनिवराः कष्णमूर्तिं दिव्यविभूषणाम् । दिव्यचित्रदुकूलेन पूर्णपीनकटिस्थलाम्
त्या श्रेष्ठ ऋषींनी कृष्णाच्या दिव्य अलंकारांनी सुशोभित, सुंदर रेशमी वस्त्र घातलेल्या, भरदार आणि सडपातळ कटी असलेल्या मूर्तीचे ध्यान केले.
मयूरपिच्छकैः कॢप्तचूडामुज्ज्वलकुंडलाम् । सव्यजंघांत आदाय दक्षिणं चरणांबुजम्
त्याच्या शिरावर मोरपिसांचा मुकुट, कानात झळकणारे कुंडल, डावे पाय गुडघ्यात वाकवलेले आणि उजवे कमळपद धरलेले होते.
भ्रमंतीं संपुटीकृत्य चारुहस्तांबुजद्वयम् । कक्षदेशविनिक्षिप्तवेणुं परिचलत्पुटीम्
तो दोन्ही सुंदर कमळहात एकत्र करून, काखेत बासरी ठेवून, त्याचे वस्त्र वाऱ्यात हलत होते.
आनंदयंतीं गोपीनां नयनानि मनांसि च । परमाश्चर्यरूपेण प्रविष्टां रंगमंडपे
तो गोपींच्या डोळ्यांना आणि मनाला आनंद देत, अद्भुत रूप धारण करून रंगमंचात प्रवेश करत होता.
प्रसूनवर्षर्गोपीभिः पूर्यमाणां च सर्वतः । अथ कल्पांतरे देहं त्यक्त्वा जाता इहाधुना
गोपींनी फुलांचा वर्षाव करत त्याला सर्व बाजूंनी वेढले होते. मग दुसऱ्या कल्पात तिने देह सोडला आणि आता इथे जन्म घेतला.
यासां कर्णेषु दृश्यंते ताटंका रश्मिदीपिताः । रत्नमाल्यानि कंठेषु रत्नपुष्पाणि वेणिषु
ज्यांच्या कानात तेजस्वी किरणांनी झळकणारे झुमके, गळ्यात रत्नमाळा आणि वेणीत रत्नांचे फुलं दिसतात.
मुनिः शुचिश्रवा नाम सुवर्णो नाम चापरः । कुशध्वजस्य ब्रह्मर्षेः पुत्रौ तौ वेदपारगौ
एक ऋषी शुचिश्रवा नावाचा आणि दुसरा सुवर्ण नावाचा होता. हे दोघे ब्रह्मर्षी कुशध्वज यांचे पुत्र आणि वेदपारंगत होते.
ऊर्ध्वपादौ तपो घोरं तेपतुस्त्र्यक्षरं मनुम् । ह्रीं हंस इति कृत्वैव जपंतौ यतमानसौ
त्यांनी पाय वर करून कठोर तप केला आणि 'ह्रीं हंस' हा त्रिस्वरातील मंत्र एकाग्रतेने जपला.
ध्यायंतौ गोकुले कृष्णं बालकं दशवार्षिकम् । कंदर्पसमरूपेण तारुण्यललितेन च
ते गोळक्यात कृष्णाचे, दहा वर्षांचा बालक, कामदेवासारखा सुंदर आणि तारुण्याच्या मोहकतेने भरलेला, ध्यान करत होते.
पश्यंतीर्व्रजबिंबोष्ठीर्मोहयंतमनारतम् । तौ कल्पांते तनूं त्यक्त्वा लब्धवंतौ जनिं व्रजे
त्यांनी बिंब फळासारख्या लाल ओठांचा, सतत मन मोहवणारा कृष्ण पाहिला; कल्पाच्या शेवटी, देह सोडून, त्यांना व्रजमध्ये जन्म मिळाला.
सुवीरनाम गोपस्य सुते परमशोभने । ययोर्हस्ते प्रदृश्येते सारिके शुभराविणी
ते सुंदर दोघी, सुवीर नावाच्या गवळ्याच्या कन्या म्हणून जन्माला आल्या; त्यांच्या हातात गोड आवाजाच्या शुभ पोपट दिसले.
जटिलो जंघपूतश्च घृताशी कर्बुरेव च । चत्वारो मुनयो धन्या इहामुत्र च निःस्पृहाः
जटिला, जंघपूत, घृताशी आणि कर्बुर — हे चार धन्य ऋषी, या जगात आणि पुढच्या जन्मातही काहीच इच्छा नसलेले.
केवलेनैकभावेन प्रपन्ना बल्लवीपतिम् । तेपुस्ते सलिले मग्ना जपंतो मनुमेव च
एकचित्ताने त्यांनी गोपिकांच्या नाथाला शरण जाऊन, पाण्यात बुडून, फक्त मंत्राचा जप करत तप केला.
रमात्रयेण पुटितं स्मराद्यं तदशाक्षरम् । दध्युश्च गाढभावेन बल्लवीभिर्वने वने
लक्ष्मीच्या तीन अक्षरांनी युक्त, कामबीज मंत्राचा त्यांनी गाढ भावाने, गोपींसह प्रत्येक वनात ध्यान केला.
भ्रमंतं नृत्यगीताद्यैर्मानयंतं मनोहरम् । चंदनालिप्तसर्वांगं जपापुष्पावतंसकम्
त्यांनी त्याला नाच, गाणे इत्यादींनी आनंद देताना, सर्वांना मोहवणारा, संपूर्ण अंगाला चंदन लावलेला आणि जपाफुलांच्या माळांनी सजलेला पाहिला.
कल्हारमालयावीतं नीलपीतपटावृतम् । कल्पत्रयांते जातास्ते गोकुले शुभलक्षणाः
जाईच्या माळांनी मढवलेला, निळ्या-पिवळ्या वस्त्रांनी वेढलेला, तीन कल्पांच्या शेवटी ते शुभ लक्षणांनी युक्त होऊन गोळक्यात जन्मले.
इमास्ताः पुरतो रम्या उपविष्टा नतभ्रुवः । यासां धर्मकृतान्येव वलयानि प्रकोष्ठके
ही रम्य कन्या, तुमच्या समोर बसलेल्या, वाकलेल्या भुवया असलेल्या, त्यांच्या हातात फक्त स्वतःच्या पुण्याने मिळवलेली बांगडी आहेत.
विचित्राणि च रत्नाद्यैर्दिव्यमुक्ताफलादिभिः । मुनिर्दीर्घतपा नाम व्यासोऽभूत्पूर्वकल्पके
विविध रत्नांनी, दिव्य मोत्यांनी आणि अशा अलंकारांनी सजलेला, दीर्घतप नावाचा ऋषी पूर्वकल्पात व्यास झाला.
तत्पुत्रः शुक इत्येव मुनिः ख्यातो वरः सुधीः । सोऽपि बालो महाप्राज्ञः सदैवानुस्मरन्पदम्
त्याचा मुलगा शुक, प्रसिद्ध आणि अत्यंत बुद्धिमान ऋषी, लहानपणापासूनच तो नेहमी परमतत्त्वाचे स्मरण करणारा.
विहाय पितृमात्रादि कृष्णं ध्यात्वा वनं गतः । स तत्र मानसैर्दिव्यैरुपचारैरहर्निशम्
वडील, आई आणि सर्व काही सोडून, कृष्णाचे ध्यान करत तो वनात गेला; तिथे दिवसभर आणि रात्रभर मनानेच दिव्य सेवा केली.
अनाहारोऽर्चयद्विष्णुं गोपरूपिणमीश्वरम् । रमया पुटितं मंत्रं जपन्नष्टादशाक्षरम्
उपवास करून, त्याने गवळ्याच्या रूपातील विष्णूचे पूजन केले, लक्ष्मीने सिद्ध केलेला अठरा अक्षरी मंत्र जपत.
दध्यौ परमभावेन हरिं हैमतरोरधः । हैममंडपिकायां च हेमसिंहासनोपरि
त्याने अत्यंत भक्तीने हरिचे ध्यान केले, सोन्याच्या झाडाखाली, सोन्याच्या मंडपात, सोन्याच्या सिंहासनावर बसलेला.
आसीनं हेमहस्ताग्रैर्दधानं हेमवंशिकाम् । दक्षिणेन भ्रामयंतं पाणिना हेमपंकजम्
त्याने त्याला सोन्याच्या बोटांनी सोन्याची बासरी धरलेला, उजव्या हातात सोन्याचे कमळ फिरवत बसलेला पाहिला.
हेमवर्णेष्टप्रियया परिकॢप्तांगचित्रकम् । हसंतमतिहर्षेण पश्यंतं निजमाश्रमम्
त्याचे अंग सोन्याच्या रंगाच्या प्रियेसाठी प्रिय असलेल्या दागिन्यांनी सजलेले, सुंदर अलंकारांनी मढवलेले, मोठ्या आनंदाने हसताना आणि स्वतःच्या आश्रमाकडे पाहताना दिसले.
हर्षाश्रुपूर्णः पुलकाचितांगः प्रसीदनाथेति वदन्नथोच्चैः । दंडप्रणामाय पपात भूमौ संवेपमानस्त्रिजगद्विधातुः
आनंदाश्रूंनी डोळे भरलेले, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले, 'प्रसन्न प्रभो!' असे मोठ्याने म्हणत, तो तीनही जगांचा सृष्टीकर्ता समोर नतमस्तक होऊन थरथरत जमिनीवर पडला.
तं भक्तिकामं पतितं धरण्यामायासितोस्मीति वदंतमुच्चैः । दंडप्रणामस्य भुजौ गृहीत्वा पस्पर्श हर्षोपचितेक्षणेन
त्याला भक्तीची इच्छा असलेला आणि थकून पृथ्वीवर पडलेला पाहून, तो मोठ्याने 'मी खूप थकलो आहे' असे म्हणू लागला. त्यावेळी त्याने नम्रतेने वाकलेल्या त्याच्या हातांना धरले आणि आनंदाने डोळ्यांनी त्याला स्पर्श केला.
उवाच च प्रियारूपं लब्धवंतं शुकं हरिः । त्वं मे प्रियतमा भद्रे सदा तिष्ठ ममांतिके
हरिणे त्या प्रिय आणि सुंदर शुकाशी, जो त्याच्या सान्निध्यात आला होता, असे सांगितले: 'हे भद्रे, तू मला सर्वांत प्रिय आहेस; नेहमी माझ्या जवळ राहा.'