ततोऽतिदुश्चरं चक्रे तपो विस्मयकारकम् । एकपादस्थितः सूर्यं निर्निमेषं विलोकयन्
त्यानंतर त्याने अतिशय कठीण आणि आश्चर्यकारक तप केले, एका पायावर उभा राहून, न पापणी हलवता सूर्याकडे पाहत.
मंत्रं जजाप परमं पंचविंशतिवर्णकम् । दध्यौ परमभावेन कृष्णमानंदरूपिणम्
त्याने पंचवीस अक्षरी परम मंत्र जपला, आणि परम भक्तीने आनंदस्वरूप कृष्णाचे ध्यान केले.
चरंतं व्रजवीथीषु विचित्रगतिलीलया । ललितैः पादविन्यासैः क्वणयंतं च नूपुरम्
व्रजाच्या गल्ल्यांत तो रंगीबेरंगी, खेळकर पावलांनी फिरत होता. त्याच्या नाजूक पावलांच्या ठेक्यावर नूपुरांचा मंजुळ आवाज घुमत होता.
चित्रकंदर्पचेष्टाभिः सस्मितापांगवीक्षितैः । संमोहनाख्यया वंश्या पंचमारुणचित्रया
त्याच्या हालचाली चित्रकाराच्या कुंचल्यासारख्या मोहक होत्या. कोपऱ्यातून हसत पाहणाऱ्या नजरा आणि गोड स्मित, 'संमोहना' नावाच्या बासरीवर पाचव्या सूराच्या लाल छटेने तो सर्वांना मोहित करत होता.
बिंबौष्ठपुटचुंबिन्या कलालापैर्मनोज्ञया । हरंतं व्रजरामाणां मनांसि च वपूंषि च
तो बासरी ओठांवर धरून, तिच्या तोंडाला गोड सुरांनी चुंबन देत, त्या सुरांनी व्रजमधील स्त्रियांच्या मनाला आणि देहाला भुरळ घालत होता.
श्लथन्नीवीभिरागत्य सहसालिंगितांगकम् । दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम्
सैलसर नवी बांधलेल्या स्त्रिया त्याच्याजवळ आल्या आणि अचानक त्याच्या अंगाला मिठी मारली. तो दिव्य हार, वस्त्रांनी सुशोभित होता आणि त्याच्या अंगाला स्वर्गीय सुगंधाचा लेप लावलेला होता.
श्यामलांगप्रभापूर्णैर्मोहयंतं जगत्त्रयम् । स एवं बहुदेवेन समुपास्य जगत्पतिम्
त्याच्या काळ्या काया आणि तेजाने तीनही लोकांना मोहून टाकले. अशा प्रकारे अनेक देवांसह सर्वांनी जगत्पतीचे भक्तिभावाने पूजन केले.
नवकल्पांतरे जाता गोकुले दिव्यरूपिणी । कन्या प्रचंडनाम्नस्तु गोपस्याति यशस्विनः
नव्या कल्पात, गोळक्यात एक दिव्य रूप असलेली कन्या जन्माला आली. तिचे नाव 'प्रचंडा' होते आणि ती अतिशय प्रसिद्ध गवळ्याची मुलगी होती.
चित्रगंधेति विख्याता कुमारी च शुभानना । निजांगगंधैर्विविधैर्मोदयंती दिशो दश
ती 'चित्रगंधा' या नावाने प्रसिद्ध झाली. तिचा चेहरा शुभ्र आणि सुंदर होता. तिच्या अंगाच्या विविध सुगंधांनी दहा दिशांना आनंद मिळत असे.
तामेनां पश्य कल्याणीं वृंदशो मधुपायिनीम् । अंगेषु स्वपतिं कृत्वा रसावेशसमाकुलाम्
तिला पाहा, ती कल्याणी, वृंदावनात मध प्यायची. आपल्या अंगावर प्रियकराला धरून, रसाच्या आनंदात पूर्णपणे रंगून गेली होती.
अस्याः स्तनपरिष्वंगे हारैः सर्वैर्विहन्यते । वक्षःस्थलात्प्रच्यवद्भिश्चित्रगंधादिसौरभैः
तिच्या मिठीत, तिच्या गळ्यातील हारांनी तिच्या उराशी स्पर्श होत होता. तिच्या छातीवरून चित्रगंधा वगैरे अद्भुत सुगंध दरवळत होते.
अपरे मुनिवर्यास्तु सततं पूतमानसाः । वायुभक्षास्तपस्तेपुर्जपंतः परमं मनुम्
इतर श्रेष्ठ ऋषी, नेहमीच पवित्र मनाचे, वायूवर उपवास करत, कठोर तप करत आणि परम मंत्राचा जप करत होते.
स्मरः कृष्णाय कामार्ति कलादिवृत्तिशालिने । आग्नेयीसहितं कृत्वा मंत्रं पंचदशाक्षरम्
कृष्णाच्या प्रेमाने व्याकुळ होऊन, कलांच्या कलेत निपुण, त्यांनी अग्नीच्या सहवासात पंधरा अक्षरी मंत्राचा जप केला.
दध्युर्मुनिवराः कष्णमूर्तिं दिव्यविभूषणाम् । दिव्यचित्रदुकूलेन पूर्णपीनकटिस्थलाम्
त्या श्रेष्ठ ऋषींनी कृष्णाच्या दिव्य अलंकारांनी सुशोभित, सुंदर रेशमी वस्त्र घातलेल्या, भरदार आणि सडपातळ कटी असलेल्या मूर्तीचे ध्यान केले.
मयूरपिच्छकैः कॢप्तचूडामुज्ज्वलकुंडलाम् । सव्यजंघांत आदाय दक्षिणं चरणांबुजम्
त्याच्या शिरावर मोरपिसांचा मुकुट, कानात झळकणारे कुंडल, डावे पाय गुडघ्यात वाकवलेले आणि उजवे कमळपद धरलेले होते.
भ्रमंतीं संपुटीकृत्य चारुहस्तांबुजद्वयम् । कक्षदेशविनिक्षिप्तवेणुं परिचलत्पुटीम्
तो दोन्ही सुंदर कमळहात एकत्र करून, काखेत बासरी ठेवून, त्याचे वस्त्र वाऱ्यात हलत होते.
आनंदयंतीं गोपीनां नयनानि मनांसि च । परमाश्चर्यरूपेण प्रविष्टां रंगमंडपे
तो गोपींच्या डोळ्यांना आणि मनाला आनंद देत, अद्भुत रूप धारण करून रंगमंचात प्रवेश करत होता.
प्रसूनवर्षर्गोपीभिः पूर्यमाणां च सर्वतः । अथ कल्पांतरे देहं त्यक्त्वा जाता इहाधुना
गोपींनी फुलांचा वर्षाव करत त्याला सर्व बाजूंनी वेढले होते. मग दुसऱ्या कल्पात तिने देह सोडला आणि आता इथे जन्म घेतला.
यासां कर्णेषु दृश्यंते ताटंका रश्मिदीपिताः । रत्नमाल्यानि कंठेषु रत्नपुष्पाणि वेणिषु
ज्यांच्या कानात तेजस्वी किरणांनी झळकणारे झुमके, गळ्यात रत्नमाळा आणि वेणीत रत्नांचे फुलं दिसतात.
मुनिः शुचिश्रवा नाम सुवर्णो नाम चापरः । कुशध्वजस्य ब्रह्मर्षेः पुत्रौ तौ वेदपारगौ
एक ऋषी शुचिश्रवा नावाचा आणि दुसरा सुवर्ण नावाचा होता. हे दोघे ब्रह्मर्षी कुशध्वज यांचे पुत्र आणि वेदपारंगत होते.
ऊर्ध्वपादौ तपो घोरं तेपतुस्त्र्यक्षरं मनुम् । ह्रीं हंस इति कृत्वैव जपंतौ यतमानसौ
त्यांनी पाय वर करून कठोर तप केला आणि 'ह्रीं हंस' हा त्रिस्वरातील मंत्र एकाग्रतेने जपला.
ध्यायंतौ गोकुले कृष्णं बालकं दशवार्षिकम् । कंदर्पसमरूपेण तारुण्यललितेन च
ते गोळक्यात कृष्णाचे, दहा वर्षांचा बालक, कामदेवासारखा सुंदर आणि तारुण्याच्या मोहकतेने भरलेला, ध्यान करत होते.
पश्यंतीर्व्रजबिंबोष्ठीर्मोहयंतमनारतम् । तौ कल्पांते तनूं त्यक्त्वा लब्धवंतौ जनिं व्रजे
त्यांनी बिंब फळासारख्या लाल ओठांचा, सतत मन मोहवणारा कृष्ण पाहिला; कल्पाच्या शेवटी, देह सोडून, त्यांना व्रजमध्ये जन्म मिळाला.
सुवीरनाम गोपस्य सुते परमशोभने । ययोर्हस्ते प्रदृश्येते सारिके शुभराविणी
ते सुंदर दोघी, सुवीर नावाच्या गवळ्याच्या कन्या म्हणून जन्माला आल्या; त्यांच्या हातात गोड आवाजाच्या शुभ पोपट दिसले.
जटिलो जंघपूतश्च घृताशी कर्बुरेव च । चत्वारो मुनयो धन्या इहामुत्र च निःस्पृहाः
जटिला, जंघपूत, घृताशी आणि कर्बुर — हे चार धन्य ऋषी, या जगात आणि पुढच्या जन्मातही काहीच इच्छा नसलेले.
केवलेनैकभावेन प्रपन्ना बल्लवीपतिम् । तेपुस्ते सलिले मग्ना जपंतो मनुमेव च
एकचित्ताने त्यांनी गोपिकांच्या नाथाला शरण जाऊन, पाण्यात बुडून, फक्त मंत्राचा जप करत तप केला.
रमात्रयेण पुटितं स्मराद्यं तदशाक्षरम् । दध्युश्च गाढभावेन बल्लवीभिर्वने वने
लक्ष्मीच्या तीन अक्षरांनी युक्त, कामबीज मंत्राचा त्यांनी गाढ भावाने, गोपींसह प्रत्येक वनात ध्यान केला.
भ्रमंतं नृत्यगीताद्यैर्मानयंतं मनोहरम् । चंदनालिप्तसर्वांगं जपापुष्पावतंसकम्
त्यांनी त्याला नाच, गाणे इत्यादींनी आनंद देताना, सर्वांना मोहवणारा, संपूर्ण अंगाला चंदन लावलेला आणि जपाफुलांच्या माळांनी सजलेला पाहिला.
कल्हारमालयावीतं नीलपीतपटावृतम् । कल्पत्रयांते जातास्ते गोकुले शुभलक्षणाः
जाईच्या माळांनी मढवलेला, निळ्या-पिवळ्या वस्त्रांनी वेढलेला, तीन कल्पांच्या शेवटी ते शुभ लक्षणांनी युक्त होऊन गोळक्यात जन्मले.
इमास्ताः पुरतो रम्या उपविष्टा नतभ्रुवः । यासां धर्मकृतान्येव वलयानि प्रकोष्ठके
ही रम्य कन्या, तुमच्या समोर बसलेल्या, वाकलेल्या भुवया असलेल्या, त्यांच्या हातात फक्त स्वतःच्या पुण्याने मिळवलेली बांगडी आहेत.